Dieta dla cukrzyka seniora – najważniejsze zasady żywieniowe dla diabetyka

31. 12. 2020 · Bartosz Kulczyński · 5 minut czytania
Dieta dla cukrzyka seniora – najważniejsze zasady żywieniowe dla diabetyka

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, której główną cechą charakterystyczną jest hiperglikemia – podwyższone stężenie glukozy we krwi. Może następować wskutek zaburzeń w wydzielaniu hormonu obniżającego stężenie cukru we krwi (insuliny) albo przez upośledzenie jego działania. Z tą dolegliwością bardzo często zmagają się osoby starsze. Jaka powinna być właściwa dieta dla seniora cukrzyka? Omawiamy najważniejsze zasady żywieniowe dla diabetyków.

Cukrzyca u osób starszych – dane epidemiologiczne

Coraz więcej ludzi na świecie rokrocznie choruje na cukrzycę. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje także, że mamy do czynienia ze starzejącym się społeczeństwem. Wiek powyżej 60 roku życia w połączeniu ze współwystępującą cukrzycą to istotne czynniki zwiększające ryzyko przedwczesnej śmierci, niepełnosprawności czy rozwoju chorób takich jak nadciśnienie tętnicze czy udar mózgu.

Dane epidemiologiczne są alarmujące, bowiem nawet 1/3 ludzi po 65 roku życia cierpi na cukrzycę, z czego prawie wszyscy to chorzy na cukrzycę typu II (insulinoniezależna). Tylko około 5% z tej grupy to chorzy na cukrzycę typu I – insulinozależną. A jednocześnie podkreśla się, że nawet połowa przypadków cukrzycy na świecie nie zostaje nawet wykryta!

jadłospis dla seniora cukrzyka

U starszych osób czynniki zwiększające ryzyko rozwoju cukrzycy, ale także wpływające na pogorszenie jej objawów to:

  • Niska aktywność fizyczna,
  • Niepełna wydolność narządów, w tym wątroby i nerek,
  • Stosowanie leków, których skutkami ubocznymi mogą być zaburzenia gospodarki węglowodanowej,
  • Otyłość oraz ogólnie zwiększona ilość tkanki tłuszczowej w stosunku do młodszych osób.

Warto wiedzieć, że u osób w podeszłym wieku cukrzyca może nie objawiać się poprzez występowanie charakterystycznych objawów klinicznych takich jak:  wielomocz, zaburzenia widzenia (sprawdź witaminy na oczy), osłabienie, częste infekcje czy zwiększone pragnienie. Dlatego tak ważne jest regularne wykonywanie badań laboratoryjnych, poddawanie się konsultacjom specjalistycznym – zwłaszcza ginekologicznym i okulistycznym.

Leczenie cukrzycy w wieku podeszłym

Cukrzyca to choroba nieuleczalna. Jednak dostosowanie leczenia farmakologicznego oraz trzymanie się zasad właściwej dla cukrzycy diety to czynniki, które mogą spowolnić rozwój choroby i wystąpienie powikłań wielonarządowych. U osób starszych często konieczne staje się wprowadzenie leków w cukrzycy i preparatów dla diabetyków, jednak dużym problemem jest polipragmazja – czyli stosowanie różnego rodzaju leków na często występujące inne choroby wieku podeszłego.

senior cukrzyk - dieta

Najczęściej w terapii cukrzycy stosuje się takie środki farmakologiczne jak:

  • Metformina,
  • Inhibitory afa-glukozydazy,
  • Pochodne sulfonyomocznika,
  • Pochodne tiazolidynodionu,
  • Inhibitory DPP-4,
  • Agoniści receptora GLP-1,
  • Inhibitory SGLT-2,
  • Insulinoterapia.

Dieta cukrzycowa dla seniora – jakie są jej reguły?

Jadłospis dla seniora cukrzyka nie różni się zanadto od diety w cukrzycy, którą zaleca się młodszym osobom. Przede wszystkim kaloryczność menu musi być odpowiednio, indywidualnie dostosowana do potrzeb osoby starszej. Należy wziąć pod uwagę takie czynniki jak: wiek, wzrost, masa ciała, stan zdrowia, ilość aktywności fizycznej. W przypadku seniorów z nadwagą lub otyłością, czyli niestety w przypadku większości osób w wieku podeszłym, za pomocą diety musimy starać się normalizować masę ciała. Pomoże to w zapobieganiu powikłań cukrzycy oraz wspomoże regulację hiperglikemii.

Węglowodany złożone w diecie seniora cukrzyka

Dieta cukrzycowa dla seniora powinna opierać się o źródła węglowodanów złożonych, czyli produkty takie jak:

  • razowe pieczywo,
  • brązowy ryż,
  • pełnoziarnisty makaron,
  • gruboziarniste kasze,
  • płatki zbożowe pełnoziarniste
  • czy otręby.

Zawierają one dużo błonnika, który powoduje zwiększenie sytości po posiłku, a także zapobiega nagłym skokom stężenia glukozy we krwi.

co powinien jeść senior cukrzyk?

Warzywa i owoce a jadłospis cukrzyka

W każdym posiłku powinny znaleźć się świeże warzywa – należy spożywać ich co najmniej 4 porcje dziennie. Warto przy tym zapamiętać, że 1 porcja to na przykład 1 średni pomidor, pół papryki czy duża garść szpinaku. Owoce natomiast powinny stanowić tylko dodatek do jadłospisu dla seniora cukrzyka. Zawierają one co prawda naturalne cukry, jednak u osób starszych, u których mamy do czynienia dodatkowo z obniżeniem wydolności wątroby, należy szczególnie zadbać o zminimalizowanie zawartości cukrów prostych w diecie.

Wybierajmy zatem owoce o niskim indeksie glikemicznym – czyli takie, których spożycie nie wiąże się z nadmiernym i nagłym zwiększeniem stężenia glukozy we krwi. Do takich owoców należą na przykład:

  • maliny,
  • truskawki,
  • borówki,
  • kiwi,
  • granat,
  • cytrusy.

Przetwory mleczne w diecie osoby starszej chorującej na cukrzycę

W jadłospisie cukrzycowym dla osoby starszej powinno znaleźć się miejsce na naturalne, najlepiej fermentowane produkty mleczne niezawierające dodatku cukru. Doskonale, gdyby dziennie były to co najmniej 2 porcje takich produktów jak:

  • jogurt naturalny,
  • mleko o średniej lub niskiej zawartości tłuszczu,
  • kefir,
  • maślanka.

1 porcja to w tym przypadku 1 szklanka/kubek.

dieta cukrzyka seniora

Białko a dieta diabetyka seniora

Dieta starszych osób z cukrzycą powinna zawierać chude źródła białka, jak na przykład drób, królik, ryby. Należy w niej jednak ograniczyć spożycie mięsa czerwonego oraz przetworzonych produktów mięsnych. Warto także uwzględnić w menu strączki, a więc produkty takie jak: ciecierzyca, soczewica, fasola, które powinno się spożywać  co najmniej 2 razy na tydzień.   

Jadłospis dla seniora cukrzyka - podsumowanie

Jadłospis cukrzycowy dla seniora, jak już wspomniano, nie różni się znacząco od menu dla młodych cukrzyków. Najważniejszym jego celem jest normalizacja masy ciała oraz zapobieganie nagłym skokom stężenia glukozy we krwi. Musi też uwzględniać ewentualną wielochorobowość, która naturalnie wynika z podeszłego wieku danej osoby. Dlatego też ważny aspekt stanowi indywidualizacja zaleceń. Oczywiście w ustalaniu diety cukrzycowej dla osób starszych należy trzymać się ogólnych zasad menu w cukrzycy, jednak trzeba je każdorazowo dostosowywać do potrzeb chorego. Wówczas istnieje największa szansa na spowolnienie progresji choroby.

 

Źródła:

  1. Namirowska-Lum L. i wsp.: Cukrzyca w wieku starczym – trudności i możliwości. GERIATRIA. 2016; 10: s. 171-178.
  2. Koziarska-Rościszewska M.: Cukrzyca u osób starszych. Diagnostyka, leczenie, prewencja powikłań. Grant edukacyjny Merck Institute of Aging and Health, Łódź, 2005.
  3. Walicka M. i wsp.: Cukrzyca – odrębności diagnostyczne i terapeutyczne u osób w wieku podeszłym. Postępy Nauk Medycznych. 2011, t. XXIV, nr 5, s. 372-378.
  4. Małecki M. i wsp.: Wytyczne dotyczące postępowania w cukrzycy typu 2 u osób starszych. Gerontol. Pol. 2008, 16, 2: s. 74–79.


 

Bartosz Kulczyński