Zęby zgrzytają na alarm! Fizjologiczne i psychologiczne przyczyny bruksizmu

13. 2. 2018 · Magdalena Głowala · 5 minut czytania
  • zdrowe zęby

Nocne lub dzienne zgrzytanie zębami może oznaczać, że cierpisz na bruksizm. Na pewno nie raz słyszałeś ten termin. Schorzenie to może mieć różne przyczyny, zarówno fizjologiczne, jak i psychologiczne. Istnieje wiele sposób zwalczania bruksizmu − od specjalnej szyny, przez stosowanie technik relaksacyjnych, po ostrzykiwanie twarzy specjalną toksyną. Zobacz, czym jest bruksizm, jakie są jego przyczyny i jak można go wyleczyć?

Co to jest bruksizm?

W stomatologii bruksizm zaliczany jest do parafunkcji, czyli niefizjologicznych ruchów, które są wykonywane jakościowo i ilościowo nieprawidłowo. Jest to powtarzająca się aktywność mięśniowa (głównie mięśni żwaczy, ale też innych mięśni twarzoczaszki), polegająca na zaciskaniu i zgrzytaniu zębami, a także na wykonywaniu dodatkowych ruchów żuchwy.

Bruksizm występuje w dwóch odmianach:

  • bruksizm nocny − występuje podczas snu, pacjent nie jest jego świadomy, objawia się głównie przez zgrzytanie zębami,
  • bruksizm dzienny − jest kontrolowany przez pacjenta, jest to bezdźwięczne zaciskanie zębów, nie występuje zgrzytanie zębami.

W medycynie snu bruksizm zaliczany jest do parasomnii, czyli zaburzeń snu, do których należą też takie zjawiska jak: lunatykowanie, mówienie przez sen, skurcze mięśniowe. Zgrzytanie zębami nie ma natomiast wpływu na czas snu i jego jakość.

Sprawdź, po czym poznać zapalenie przyzębia.

Jakie są przyczyny bruksizmu?

Przyczyny bruksizmu są niewyjaśnione. Jedno jest pewne, w przypadku jego występowania dochodzi do połączenia czynników psychicznych i zgryzowych, związanych z zwiększonym napięciem i funkcją mięśni żucia.

Osoby bardzo ambitne, żądne sukcesu, ale też lękliwe, są bardziej narażone na występowanie tej parafunkcji. Cierpiący na tą dolegliwość mają charakterystyczne rysy twarzy − jest ona bardziej kwadratowa lub prostokątna, a dolny odcinek twarzy jest skrócony. Przy silnym zaciśnięciu zębów u niektórych widoczne są wręcz wyraźne zarysy mięśni żwaczy.

Bruksizm

Dodatkowymi przyczynami, które mają wpływ na pojawienie się bruksizmu, mogą być:

  • zespół Parkinsona,
  • przebyte urazy głowy,
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
  • tężec,
  • padaczka,
  • krwotoki do mózgu.

Jak objawia się bruksizm?

Objawy bruksizmu często początkowo są niezauważalne przez pacjentów. Zgłaszają się oni z powodu bólu mięśniowego, który prowadzi do ograniczenia szerokości otwarcia ust, czyli szczękościsku.

Przykurcz jest fizjologiczną reakcją na nadmierną aktywność mięśnia, a zmniejszenie zakresu jego ruchomości jest reakcją obronną, chroniącą struktury stawu skroniowo-żuchwowego przed patologicznym przeciążeniem. To, że zaciskaniu zębów towarzyszy nocne zgrzytanie zębami zauważają częściej „współspacze”.

Sprawdź, jak powstrzymać ścieranie się zębów.

Do objawów towarzyszących zaliczamy:

  • w jamie ustnej: starcia zębów, recesje w obrębie dziąseł, pionowe pęknięcia szkliwa, ubytki przyszyjkowe, odciśnięte ślady zębów na policzkach i języku, zbielenie i anemizacja bony śluzowej policzków
  • ze strony stawu skroniowo-żuchwowego: występują trzaski, przeskakiwania, tarcie, bolesność przy dotyku, ograniczenie ruchomości,
  • ogólnoustrojowe: bóle głowy, karku, obręczy karkowej, ucha, zaburzenia widzenia (mroczki przed oczami), zaburzenie słuchu i równowagi,
  • związane z mięśniami twarzoczaszki i obręczy barkowej: bolesność, przerost, wzrost napięcia mięśniowego.

Sprawdź też tabletki na migrenę.

Jak wygląda leczenie bruksizmu?

Leczenie bruksizmu ma na celu rozluźnienie mięśni, wyeliminowanie parafunkcji ścierania zębów oraz zredukowanie dolegliwości bólowych.

Jaka jest najprostsza metoda ograniczająca destrukcje szkliwa przez bruksizm? Nakładki na zęby! Szyna na bruksizm jest wykonana z tworzywa miększego niż szkliwo, więc pacjent ściera nakładkę, nie zęby. Zaleca się użytkowanie jej w ciągu nocy.

Długość terapii zależna jest od efektów, pierwsze w postaci zmniejszenia dolegliwości bólowych, powinny być zauważalne już po tygodniu użytkowania szyny. Czasem taka szyna musi być użytkowana przez nieokreślony czas. Szynoterapia pozwala oddalić szczękę od żuchwy, przez co powoduje utratę bezpośrednich kontaktów okluzyjnych (pomiędzy przeciwstawnymi zębami) i odciążenie stawu skroniowo-żuchwowego.

Bruksizm - leczenie

Nie mniej istotna jest kontrola nieprawidłowych nawyków, takich jak zaciskanie zębów i eliminacja stresu (wszelkiego rodzaju techniki behawioralne, hipnoza, relaksacja, praktyka jogi i medytacji).

Ciężko jest zapanować nad zgrzytaniem nocnym, szczególnie, że odruch ten jest niezależny od naszej świadomości. Pomoże w tym wypadku fizjoterapia, automasaże i inne techniki, takie jak laseroterapia, terapia manualna, kinezyterapia, ciepłolecznictwo, nagrzewanie lampą Sollux czy kinesiotaping. Gdy poziom stresu jest zbyt wysoki możesz sięgnąć po leki uspokajające na stres, przeciwlękowe, antydepresanty. Ważne, aby te leki zawsze były przepisywane przez specjalistę, czyli psychiatrę!

W silnych postaciach bólowych lekarz może zalecić niesteroidowe leki przeciwzapalne lub leki zmniejszające napięcie mięśniowe.

W ostatnich latach coraz większą popularność zyskuje ostrzykiwanie napiętych mięśni toksyną botulinową typu A. Powoduje ona porażenie i zwiotczenie mięśni na około 4 − 6 miesięcy. Przeciwwskazaniem do jej stosowania jest między innymi: ciąża, laktacja, przyjmowanie antybiotyków, infekcja skórna w miejscu planowanej iniekcji, przyjmowanie immunosupresantów, leków przeciwmalarycznych, zaburzenia mięśniowo-nerwowe.

ostrzykiwanie napiętych mięśni toksyną botulinową typu A

Zęby, które uległy patologicznemu starciu są często nadwrażliwe, reagują na bodźce zimne, ciepłe, słodkie krótkotrwałym, przeszywającym bólem. Miejscowo może pomóc pasta na nadwrażliwe zęby i płukanki na nadwrażliwość. Gdy ubytek szkliwa jest duży, warto uzupełnić go u lekarza materiałem kompozytowym.

Najnowsze artykuły

Przeczytaj też

  • Jak zapobiegać parodontozie? 70% Polaków ma z nią problem

    Czy wiesz, że 70% Polaków cierpi na parodontozę? Jak się przed nią uchronić? O czym pamiętać podczas codziennej pielęgnacji? W jaki sposób dieta wpływa na stan jamy ustnej? Sprawdź!
    • paradontoza
    Jak zapobiegać parodontozie? 70% Polaków ma z nią problem
    • paradontoza
  • Ciągły problem z krwawieniem z dziąseł – co to oznacza?

    Z czego wynika i jak ograniczyć krwawienie z dziąseł? Kto jest szczególnie narażony na zapalenie dziąseł? Co zrobić, aby zminimalizować ryzyko uciążliwych objawów? Sprawdź!
    • dziąsła
    Ciągły problem z krwawieniem z dziąseł – co to oznacza?
    • dziąsła
  • Męcząca nadwrażliwość zębów – dlaczego ją mam?

    Czym jest i skąd bierze się nadwrażliwość zębów? Jak leczyć tę dolegliwość? Czy istnieją pasty lub płyny łagodzące uciążliwe dolegliwości bólowe? Szczegóły zdradzamy w naszym artykule!
    • zdrowe zęby
    Męcząca nadwrażliwość zębów – dlaczego ją mam?
    • zdrowe zęby
  • Jak prawidłowo myć zęby? Metody szczotkowania zębów

    Mycie zębów to podstawowy element profilaktyki zdrowotnej. Tymczasem wiele osób niewłaściwie je szczotkuje, co zwiększa ryzyko próchnicy. Poznaj najczęściej popełniane błędy przy czyszczeniu szkliwa!
    • higiena zębów
    Jak prawidłowo myć zęby? Metody szczotkowania zębów
    • higiena zębów
  • Co na ból zęba? Nie baw się w szarlatana!

    Ból zębów zwykle świadczy o rozwoju stanu chorobowego, dlatego warto jak najszybciej skonsultować się z dentystą. Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Przeczytaj nasze porady!
    • zdrowe zęby
    Co na ból zęba? Nie baw się w szarlatana!
    • zdrowe zęby
  • Czy usuwać kamień nazębny? Co kamień nazębny robi z zębami?

    Czy zawsze trzeba usuwać kamień nazębny? Czym grozi nadmiar złogów na szkliwie? Jak prawidłowo czyścić zęby? Szczegóły na ten temat poznasz w naszym artykule!
    • zdrowe zęby
    Czy usuwać kamień nazębny? Co kamień nazębny robi z zębami?
    • zdrowe zęby
  • Leczenie kanałowe krok po kroku. To warto wiedzieć!

    Leczenie kanałowe to często jedyny sposób na uratowanie zniszczonego zęba. Ile trwa zabieg? Na czym polega? Kiedy się go przeprowadza? Więcej dowiesz się, czytając nasz artykuł!
    • bolące zęby
    Leczenie kanałowe krok po kroku. To warto wiedzieć!
    • bolące zęby
  • Stres zjada zęby! Jak powstrzymać ścieranie zębów?

    Czy wiesz, że stres ma negatywny wpływ na uzębienie? Nadmiar emocji prowadzi do zaciskania oraz ścierania szkliwa. Jak temu zapobiec? Sprawdź w naszym artykule!
    • zdrowe zęby
    Stres zjada zęby! Jak powstrzymać ścieranie zębów?
    • zdrowe zęby

Więcej artykułów na ten temat

  • Męcząca nadwrażliwość zębów – dlaczego ją mam?

    Męcząca nadwrażliwość zębów – dlaczego ją mam?

    · 4 minuty czytania
    • zdrowe zęby
    Czym jest i skąd bierze się nadwrażliwość zębów? Jak leczyć tę dolegliwość? Czy istnieją pasty lub płyny łagodzące uciążliwe dolegliwości bólowe? Szczegóły zdradzamy w naszym artykule!
  • Co na ból zęba? Nie baw się w szarlatana!

    Co na ból zęba? Nie baw się w szarlatana!

    · 7 minut czytania
    • zdrowe zęby
    Ból zębów zwykle świadczy o rozwoju stanu chorobowego, dlatego warto jak najszybciej skonsultować się z dentystą. Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Przeczytaj nasze porady!
  • Czy usuwać kamień nazębny? Co kamień nazębny robi z zębami?

    Czy usuwać kamień nazębny? Co kamień nazębny robi z zębami?

    · 4 minuty czytania
    • zdrowe zęby
    Czy zawsze trzeba usuwać kamień nazębny? Czym grozi nadmiar złogów na szkliwie? Jak prawidłowo czyścić zęby? Szczegóły na ten temat poznasz w naszym artykule!