Histamina
Co to jest histamina?
Histamina jest substancją chemiczną powstającą z histydyny, aminokwasu. Jest hormonem tkankowym, zaliczanym do neurohormonów. W medycynie wykorzystywana jest w określonych celach:
- w diagnostyce alergii,
- w leczeniu ostrej białaczki szpikowej u dorosłych, w ramach terapii podtrzymującej, w połączeniu z interleukiną 2 (IL-2). Takie połączenie stanowi formę immunoterapii, której celem jest zapobieganie nawrotom białaczki szpikowej poprzez stymulację układu odpornościowego do niszczenia pozostałych komórek białaczkowych.
Czy histamina występuje naturalnie w organizmie i za co odpowiada?
Histamina występuje naturalnie w komórkach tucznych, bazofilach czy układzie nerwowym. Jest agonistą receptorów H1 i H2 i tym samym:
- silnym stymulatorem wydzielania kwasu żołądkowego (działającym na komórki okładzinowe),
- czynnikiem zwężającym mięśnie gładkie oskrzeli,
- czynnikiem rozszerzającym naczynia krwionośne,
- neuroprzekaźnikiem działającym ośrodkowo.
Histamina może także wiązać się z receptorami H3 i H4, które są odpowiedzialne za chemotaksję komórek układu odpornościowego.
Występuje naturalnie również w niektórych produktach spożywczych. Z powodu jej nietolerancji u niektórych pacjentów stosuje się dietę antyhistaminową.
Histamina w lekach - działanie
Histamina jest wykorzystywana w skórnych testach alergicznych. Stanowi punkt odniesienia przy ocenie reaktywności skóry w testach skórnych punktowych. Pozytywna reakcja to bąbel o średnicy co najmniej 3 mm, który może wystąpić z rumieniem lub bez niego.
Histamina jest stosowana w leczeniu niektórych nowotworów ze względu na swoje działanie immunomodulujące, czyli wspomagające układ odpornościowy w walce z komórkami rakowymi. W tym procesie histamina wspiera limfocyty, w tym komórki NK (Natural Killers) oraz limfocyty T, które są odpowiedzialne za eliminację resztek komórek nowotworowych. Działa także ochronnie, hamując aktywność wolnych rodników tlenowych (ROS), które mogą zmniejszać efektywność działania limfocytów aktywowanych przez interleukinę 2 (IL-2).
W wyniku tego działania, histamina pomaga chronić limfocyty przed uszkodzeniem i śmiercią, co pozwala na ich skuteczniejsze niszczenie komórek nowotworowych. Połączenie histaminy z IL-2 ma na celu wzmocnienie tego procesu, szczególnie w przypadku komórek NK i limfocytów T, które eliminują pozostałości komórek białaczkowych.
W jakiej postaci występuje histamina? Produkty z histaminą
Histamina jest dostępna w dwóch formach leków:
- roztwór do testów skórnych punktowych,
- roztwór do wstrzykiwań, stosowany w iniekcjach podskórnych.
Może występować w postaci fosforanu lub dichloroworodku histaminy.
Histamina a ciąża
Nie ma wystarczających informacji na temat wpływu histaminy na przebieg ciąży i rozwój dziecka. Z tego powodu jej stosowanie w czasie ciąży jest przeciwwskazane.
Histamina a karmienie piersią
Histamina może być stosowana w testach skórnych, jednak nie jest zalecana do używania w leczeniu określonych nowotworów podczas karmienia piersią.
Histamina a alkohol
Nie są znane interakcje histaminy z alkoholem, dlatego zaleca się unikanie jego spożywania.
Histamina - przeciwwskazania
Istnieją dwa rodzaje przeciwwskazań, zależnie od sposobu podania histaminy.
Nie stosuje się jej na skórę w przypadku ostrej lub przewlekłej postaci atopowego zapalenia skóry (AZS) w obszarze przeznaczonym do testowania.
Histaminy w zastrzykach nie stosuje się w przypadku:
- ciężkiej niewydolności serca,
- pacjentów leczonych steroidami ogólnoustrojowo,
- pacjentów przyjmujących klonidynę, antagonistów H2 (takich jak ranitydyna, famotydyna),
- pacjentów po przeszczepie komórek macierzystych układu krwiotwórczego,
- w okresie ciąży i karmienia piersią.
Histamina - skutki uboczne
W przypadku podania miejscowego mogą wystąpić lokalne reakcje alergiczne, takie jak:
- bąbel i rumień,
- swędzenie,
- ból.
Przy stosowaniu histaminy podskórnie z IL-2 mogą wystąpić reakcje ogólnoustrojowe.
Bardzo częste działania niepożądane:
- niedociśnienie,
- uderzenia gorąca z zaczerwienieniem skóry,
- bóle głowy,
- zmęczenie,
- odczyn w miejscu podania leku,
- gorączka i objawy grypopodobne,
- zmiany w obrazie krwi (eozynofilia, trombocytopenia),
- zawroty głowy,
- zaburzenia smaku,
- tachykardia,
- kaszel i duszność,
- nudności, niestrawność, biegunka,
- bóle stawów i mięśni.
Częste działania:
- leukopenia, neutropenia,
- zapalenie płuc,
- jadłowstręt,
- bezsenność,
- kołatanie serca,
- przekrwienie błony śluzowej nosa,
- wymioty,
- ból brzucha,
- rumień.
Zależnie od przyjętego schematu leczenia ostrej białaczki szpikowej, mogą wystąpić także inne skutki uboczne związane z podaniem histaminy.
Histamina - interakcje
Interakcje histaminy z innymi lekami należy rozpatrywać w zależności od sposobu jej stosowania.
W przypadku podania miejscowego szczególne znaczenie mają leki przeciwalergiczne (miejscowe i doustne), a także glikokortykosteroidy, które mogą fałszować wynik testu skórnego. Podobnie jest przy stosowaniu leków przeciwdepresyjnych i innych, które mają potencjał przeciwhistaminowy.
W przypadku histaminy podawanej podskórnie w leczeniu nowotworu razem z IL-2, należy zwrócić uwagę na interakcje z:
- steroidami (np. prednizon, deksametazon) – hamują układ odpornościowy i mogą ograniczać stan zapalny,
- lekami na wrzody żołądka, niestrawność i zgagę np. famotydyna,
- lekami przeciwhistaminowymi stosowanymi w leczeniu alergii,
- lekami przeciwpsychotycznymi (np. chlorpromazyna, flupentiksol, klozapina) stosowanymi w chorobach psychicznych,
- lekami przeciwdepresyjnymi (np. amitryptylina, moklobemid) stosowanymi w leczeniu depresji,
- lekami przeciwmalarycznymi i niektórymi lekami stosowanymi w zakażeniu drobnoustrojami wywołującymi śpiączkę,
- beta-blokerami (np. propranolol, metoprolol) stosowanymi w dławicy piersiowej i zaburzeniach rytmu serca,
- lekami na nadciśnienie (np. tiazydy, inhibitory ACE, antagoniści wapnia, leki alfa-adrenolityczne).
Histamina przechowywanie
Leki z histaminą przechowuje się w miejscu niedostępnym dla dzieci.