Farmaceuta może w aptece wykonać szczepienia ochronne i dedykowane osobom podróżującym ujęte w wykazie szczepień zalecanych dla osób dorosłych (powyżej 18. roku życia). Obecnie obejmują one aż 26 chorób zakaźnych, np. grypę, półpasiec, kleszczowe zapalenie mózgu, wściekliznę, zakażenie wirusem RSV czy pneumokokami.

Możliwość wykonywania szczepień w aptekach została rozwinięta w czasie pandemii COVID-19 i dziś stanowi bezpieczną oraz wygodną formę profilaktyki. Dzięki temu pacjenci mają łatwiejszy dostęp do szczepień, a przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej są odciążone.

Podział szczepień realizowanych w aptece

W aptekach dostępne są zarówno szczepienia:

• refundowane (bezpłatne lub częściowo odpłatne),

• pełnopłatne – np. w przypadku szczepień związanych z medycyną podróżny czy szczepień niewchodzących w zakres refundacji. W takich sytuacjach pacjent opłaca koszt szczepionki oraz jej podania.

Szczepienia w aptece można podzielić również na:

• ochronne – zabezpieczające przed powszechnymi chorobami zakaźnymi,

• “podróżne” – zalecane przed wyjazdem do krajów, w których występują specyficzne zagrożenia zdrowotne. W wybranych aptekach można również skorzystać z usługi informacyjnej, która pomaga sprawdzić wymagane szczepienia dla danej destynacji.

Obecne przepisy przewidują także możliwość szczepienia przeciwko rotawirusom u dorosłych. W praktyce jednak szczepionka jest zarejestrowana wyłącznie dla dzieci od 6. tygodnia życia, dlatego szczepienia te nie są realizowane w aptekach u osób dorosłych.

Szczepienia w aptekach są przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych (18+). Dzięki temu pacjenci mają dostęp do szerokiego zakresu szczepień ochronnych.

Czy dzieci mogą się zaszczepić w aptece?

Nie, szczepienia dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia odbywają się wyłącznie w poradniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).

Szczepienia dla dorosłych i seniorów

W aptekach osoby dorosłe, w tym seniorzy, mogą korzystać z wielu szczepień zalecanych – zarówno ze względu na wiek, choroby przewlekłe, jak i planowane podróże do regionów, gdzie występują określone choroby zakaźne.

Szczepienia dla kobiet w ciąży

Farmaceuci mogą kwalifikować kobiety w ciąży do szczepienia i je wykonywać. Należy jednak pamiętać, że receptę refundowaną z uprawnieniem „C” (dla kobiet w ciąży) może wystawić wyłącznie lekarz.

W ciąży zaleca się przede wszystkim szczepienia:

• przeciw grypie,
• przeciw RSV (między 24. a 36. tygodniem ciąży),
• przeciw krztuścowi (najlepiej po 27. tygodniu, w uzasadnionych przypadkach po 20. tygodniu).

Nie stosuje się natomiast szczepionek żywych (np. MMR, ospa wietrzna) ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu.

Szczepienie w aptece polega na podaniu szczepionki osobie dorosłej (powyżej 18. roku życia) przez farmaceutę.

Proces szczepienia w aptece można opisać w 3 krokach:

1. Kwalifikacja do szczepienia: W pierwszej kolejności pacjent zostaje poproszony o wypełnienie kwestionariusza przed szczepieniem. Następnie na jego podstawie farmaceuta przeprowadza wywiad medyczny, ocenia stan zdrowia pacjenta i sprawdza ewentualne przeciwwskazania do szczepienia.

2. Wystawienie recepty farmaceutycznej na szczepionkę: Po pozytywnej kwalifikacji farmaceuta może wystawić receptę na szczepionkę niezbędną do przeprowadzenia szczepienia. W przypadku szczepionek refundowanych, takich jak przeciw grypie, pacjent może skorzystać z refundacji.

3. Wykonanie szczepienia: Po wykupieniu szczepionki pacjent może zostać od razu zaszczepiony przez farmaceutę. Szczepienie jest dokumentowane w elektronicznej Karcie Szczepień.

Szczepienie w aptece jest przejrzystym i bezpiecznym procesem, który przebiega według kilku etapów:

1. Umówienie wizyty

W wielu aptekach można wcześniej zarezerwować termin – online (jedynie dla szczepionki przeciw COVID-19) lub bezpośrednio w aptece lub telefonicznie. Pacjent wybiera rodzaj szczepienia i dogodną datę.

2. Kwalifikacja do szczepienia

Przed podaniem preparatu farmaceuta przeprowadza krótki wywiad zdrowotny i prosi o wypełnienie kwestionariusza. Dzięki temu można wykluczyć przeciwwskazania.

3. Recepta i zakup szczepionki

Jeśli szczepionka wymaga recepty, farmaceuta może ją wystawić – również w ramach refundacji, jeśli są do tego wskazania.

4. Podanie szczepionki

Szczepienie wykonuje farmaceuta w wydzielonym, odpowiednio przygotowanym pomieszczeniu zapewniającym prywatność. Podczas jednej wizyty można podać kilka szczepionek, jeśli są zgodne ze schematem.

5. Obserwacja po szczepieniu

Po podaniu szczepionki pacjent pozostaje w aptece przez około 15 minut. To standardowa procedura bezpieczeństwa, pozwalająca szybko zareagować w razie niepożądanych objawów.

6. Potwierdzenie i dokumentacja

Informacja o szczepieniu trafia do systemu e-Zdrowie. Na życzenie pacjent może otrzymać papierowe zaświadczenie albo wpis do Międzynarodowej Książeczki Szczepień.

Szczepienia w aptekach to jedna z form profilaktyki dostępnych dla dorosłych pacjentów. Prowadzone są przez wykwalifikowanych farmaceutów i odbywają się zgodnie z określonymi standardami bezpieczeństwa. Poniżej przedstawiono główne korzyści takiego rozwiązania.

1. Wygoda i dostępność

• apteki są otwarte także popołudniami i w weekendy,

• można zapisać się telefonicznie lub bezpośrednio w aptece,

• cała procedura (kwalifikacja, recepta, zakup i podanie szczepionki) odbywa się w jednym miejscu,

• czas oczekiwania na szczepienie jest zwykle krótszy niż w przychodni.

2. Bezpieczeństwo

• szczepienia wykonują przeszkoleni farmaceuci,

• apteki spełniają wymogi sanitarne i lokalowe,

• szczepionki są przechowywane w odpowiednich warunkach,

• apteki są przygotowane do reagowania w nagłych sytuacjach związanych z odczynami poszczepiennymi.

3. Łatwiejszy dostęp do profilaktyki

• szczepienia w aptekach odciążają przychodnie,

• obejmują także szczepienia związane z medycyna podróży,

• część szczepień jest refundowana lub całkowicie bezpłatna (np. COVID-19, grypa, pneumokoki, półpasiec i RSV u seniorów 65+).

4. Wzrost wyszczepialności

Łatwiejszy dostęp do szczepień w aptekach sprzyja zwiększeniu liczby osób zaszczepionych, co wspiera budowanie odporności populacyjnej.

5. Rola farmaceuty i edukacja

Farmaceuci nie tylko przeprowadzają szczepienia, ale także udzielają informacji o ich znaczeniu, odpowiadają na pytania dotyczące bezpieczeństwa i interakcji leków oraz mogą wskazać dodatkowe szczepienia zalecane u pacjentów z grup ryzyka.

Aby szczepienie mogło zostać bezpiecznie przeprowadzone, wymagane są pewne warunki zarówno ze strony pacjenta, jak i farmaceuty oraz samej apteki.

Wymagania ze strony pacjenta:

• ukończone 18 lat (szczepienia w aptekach są wyłącznie dla dorosłych),

• recepta na szczepionkę (może ją wystawić farmaceuta, także refundowaną – z wyjątkiem niektórych przypadków, np. kobiet w ciąży),

• wypełniony kwestionariusz zdrowotny i zgoda na szczepienie,

• dokumentacja szczepień (np. książeczka zdrowia) – nie jest obowiązkowa, ale ułatwia ocenę sytuacji.

Wymagania ze strony farmaceuty:

• odpowiednie kwalifikacje i ukończone szkolenie,

• przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego,

• weryfikacja danych pacjenta w systemie e-Zdrowie,

• wprowadzenie informacji o szczepieniu do Elektronicznej Karty Szczepień,

• obowiązek zgłaszania ewentualnych niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP).

Wymagania ze strony apteki:

• spełnienie wymogów lokalowych i sanitarnych (wydzielone, bezpieczne miejsce do szczepień),

• odpowiednie wyposażenie medyczne i awaryjne (np. zestaw pierwszej pomocy, adrenalina na wypadek wstrząsu),

• zapewnienie właściwych warunków przechowywania szczepionek (tzw. „zimny łańcuch”),

• podpisana umowa z NFZ – jeśli apteka realizuje szczepienia refundowane.

Cena szczepienia zależy od rodzaju szczepionki, wieku pacjenta i tego, czy spełnia on kryteria refundacji. Opłata obejmuje zarówno koszt preparatu, jak i jego podania.

Szczepienia refundowane w aptece – koszt

Część szczepień w aptece jest finansowana ze środków publicznych (w całości lub częściowo) dla pacjentów ubezpieczonych. Do tej grupy należą m.in. szczepienia przeciwko:

• COVID-19,

• grypie,

• kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM),

• błonicy, tężcowi i krztuścowi,

• wirusowi HPV,

• pneumokokom,

• półpaścowi,

• odrze, śwince i różyczce (MMR),

• poliomyelitis,

• wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B (WZW A, WZW B).

Szczepienia pełnopłatne w aptece – cena

W przypadku niektórych szczepień pacjent pokrywa pełny koszt preparatu i usługi jego podania. Dotyczy to np. szczepień przeciwko: cholerze, durowi brzusznemu, gruźlicy, meningokokom, Hib, japońskiemu zapaleniu mózgu, ospie wietrznej, wściekliźnie czy żółtej gorączce.

W niektórych sytuacjach farmaceuta może również pobrać dodatkową opłatę za wystawienie recepty farmaceutycznej.

Szczepienia w aptece wykonują farmaceuci, którzy ukończyli specjalne szkolenie teoretyczne i praktyczne zatwierdzone przez Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. Po jego ukończeniu otrzymują dokument potwierdzający kwalifikacje.

Od 14 lutego 2025 roku farmaceuci mogą dodatkowo wystawiać recepty na szczepienia zalecane dla osób dorosłych, również recepty refundowane. Trzeba jednak pamiętać, że szczepienie musi być wykonane w tej samej aptece, w której farmaceuta wystawił receptę.

Na szczepienie w aptece można zapisać się na dwa sposoby:

• online – dla szczepień przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2,

• bezpośrednio – zapisując się w aptece na miejscu,

• telefonicznie – dzwoniąc na numer infolinii: + 48 71 711 98 89

Tak, w sytuacji kiedy po wystawieniu recepty nastąpi zaszczepienie pacjenta. Rekomendujemy wystawianie recept refundowanych na szczepionki, których kryterium refundacyjne opiera się tylko na wieku pacjenta, czyli przeciwko grypie, RSV i HPV.

Tak, szczepionki wydawane są na receptę, którą w większości przypadków może wystawić farmaceuta, z wyjątkiem:

• recept refundowanych dla kobiet w ciąży, które musi wystawić lekarz,

• szczepień przeciw COVID-19, dla którego wymagane jest skierowanie.

Przed szczepieniem farmaceuta dokonuje kwalifikacji pacjenta na podstawie wywiadu oraz wypełnionego kwestionariusza. Następnie, jeśli jest ona pozytywna, wykonuje szczepienie najczęściej w mięsień naramienny. Na jednej wizycie można wykonać więcej niż jedno szczepienie, jeśli nie ma ku temu przeciwwskazań. 

Tak, szczepienia w aptekach są bezpieczne, ponieważ wykonują je przeszkoleni farmaceuci w odpowiednich warunkach i zgodnie z obowiązującymi procedurami.

Ze szczepienia w aptece może skorzystać każdy pacjent, który ukończył 18 rok życia.

W aptece można zaszczepić się przeciwko: błonicy, cholerze, durowi brzusznemu, kleszczowemu zapaleniu mózgu, krztuścowi, ludzkiemu wirusowi brodawczaka, nagminnemu zapaleniu przyusznic (potocznie nazywanym świnką), odrze, ospie wietrznej, półpaścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, różyczce, tężcowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, wściekliźnie, zakażeniom wirusem syncytialnym układu oddechowego (RSV), żółtej gorączce.

Od 25.08.2025 dorośli pacjenci mogą zaszczepić się bezpłatnie przeciwko: grypie, COVID-19, pneumokokom, HPV, RSV, półpaścowi, krztuścowi, błonicy, tężcowi, WZW A i B, KZM, odrze, śwince, różyczce, polio.

Szczepienie w aptece wykonuje farmaceuta, który ukończył kurs z kwalifikacji oraz wykonywania szczepień akredytowany przez CMKP, a także posiada stosowny certyfikat. Powinien również zostać zgłoszony do umowy z NFZ w ramach wykonywania szczepień refundowanych.

W przypadku szczepień nierefundowanych koszt szczepienia w aptece to 29.99 zł

Nie, kwalifikację do szczepienia przeprowadza przeszkolony farmaceuta, który ocenia stan zdrowia i wyklucza przeciwwskazania.

Wśród nich wymienia się:

• wiek poniżej 18 lat,

• przeciwwskazania medyczne stwierdzone w badaniu kwalifikacyjnym,

• wcześniejsza ciężka reakcja poszczepienna po podaniu tej samej szczepionki.

Cała wizyta trwa zwykle około 20–30 minut, wliczając badanie kwalifikacyjne i 15-minutową obserwację po szczepieniu.

Tak, dorośli pacjenci z chorobami przewlekłymi mogą szczepić się w aptece, a w wielu przypadkach mają też prawo do szczepień refundowanych lub bezpłatnych.

Kwestie szczepień w aptekach określają ustawy i rozporządzenia Ministra Zdrowia, m.in. przepisy o zapobieganiu chorobom zakaźnym, świadczeniach opieki zdrowotnej, kursach kwalifikacyjnych dla farmaceutów oraz wymagania dotyczące lokali aptecznych.