(Rx) Hormony płciowe
Czym są hormony płciowe i modulatory układu płciowego?
Hormony płciowe to substancje wytwarzane endogennie, które regulują funkcjonowanie odpowiednio męskiego lub żeńskiego układu rozrodczego. Mają wpływ na dojrzewanie płciowe, cykl miesiączkowy, płodność, a także cechy płciowe. Oprócz tego obecne są tzw. modulatory układu płciowego, które mogą stymulować np. jajniki do produkcji hormonów lub dojrzewanie komórki jajowej u kobiet z bezowulacyjnym cyklem. Wiele z nich dostępnych jest w formie leków na receptę, np. jako tabletki antykoncepcyjne.
Hormony żeńskie – rola i zastosowanie
Hormony żeńskie mają znaczenie dla regulacji cyklu miesiączkowego – wystąpienia krwawienia miesięcznego i owulacji. Odgrywają również rolę w przygotowaniu organizmu do ciąży. Oprócz tego żeńskie hormony płciowe wpływają także na:
- stan skóry (są wykorzystywane w leczeniu trądziku hormonalnego),
- serce i układ krążenia,
- kości.
Czym są żeńskie hormony płciowe?
Żeńskie hormony płciowe to substancje wytwarzane endogennie przez jajniki, należące do dwóch głównych grup:
- estrogeny, np. estradiol – odpowiada za dojrzewanie płciowe, cykl miesiączkowy, wytwarzanie śluzu pochwowego,
- gestageny, np. progesteron – również odpowiada za cykl miesiączkowy, przygotowuje endometrium do implantacji zarodka, wspiera utrzymanie ciąży.
Wskazania do stosowania tabletek z hormonami żeńskimi
Leki hormonalne, w tym tabletki, a także zastrzyki, implanty podskórne i formy dopochwowe, stosuje się w ściśle określonych wskazaniach. Wykorzystuje się je w:
- ramach antykoncepcji przewlekłej (tabletki, implanty, krążki) i awaryjnej,
- zaburzeniach cyklu miesiączkowego (brak miesiączki, nieregularne lub bolesne cykle),
- endometriozie,
- zespole policystycznych jajników (PCOS),
- menopauzie (w ramach HTZ – hormonalnej terapii zastępczej) i łagodzeniu jej objawów, np. suchości pochwy (w formie leków dopochwowych – globulki, kremy),
- terapii trądziku hormonalnego,
- leczeniu niepłodności (tabletki, zastrzyki z modulatorami hormonów stymulującymi wydzielanie FSH i LH).
Tabletki na hormony żeńskie – forma i działanie
Preparaty z żeńskimi hormonami płciowymi to przede wszystkim tabletki. Zależnie od wskazań mogą one zawierać 1 lub 2 różne hormony. Są to np. etynyloestradiol i drospirenon stosowane w ramach zapobiegania ciąży, a także estradiol z noretysteronem na menopauzę.
Hormony męskie – działanie i preparaty
Hormony męskie to przede wszystkim testosteron, który odpowiada u mężczyzn za libido, masę mięśniową i funkcje rozrodcze. W lecznictwie stosuje się leki w formie iniekcji, np. w przypadku hipogonadyzmu, andropauzy lub niepłodności, które są terapiami substytucyjnymi.
Co to są męskie hormony płciowe?
To przede wszystkim androgeny, z których najważniejszy jest testosteron. Produkowany w jądrach i nadnerczach, reguluje m.in. popęd seksualny, wytwarzanie plemników oraz rozkład tkanki tłuszczowej i mięśniowej.
Zastosowanie męskich hormonów w leczeniu
Leczenie testosteronem obejmuje:
- hipogonadyzm (niedobór hormonalny),
- rozwój wtórnych cech płciowych u mężczyzn z opóźnionym dojrzewaniem,
- niektóre formy niepłodności,
- tranzycję.
Hormony męskie w tabletkach – dostępność i forma
Obecnie nie istnieją hormony męskie w tabletkach. Docelową formą, w jakiej przyjmuje się testosteron, jest iniekcja domięśniowa. Dostępne są również żele transdermalne z testosteronem.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze hormonów lub modulatorów?
Wybór preparatu zależy od kilku czynników. Wymienia się wśród nich:
- wiek menopauzalny lub związany z andropauzą,
- wskazania medyczne – schorzenia typowe dla kobiet lub mężczyzn,
- formę podania – np. brak tabletek z testosteronem,
- stan zdrowia – np. choroby wątroby, zaburzenia zakrzepowe.