Szczepienia podróżne

Bezpieczeństwo pacjenta jest najważniejszym elementem procesu szczepienia. Dlatego w niektórych sytuacjach farmaceuta może odmówić wykonania szczepienia lub odroczyć jego realizację. Dotyczy to przede wszystkim przypadków :

• stwierdzenia przeciwwskazań do szczepienia lub braku możliwości przeprowadzenia bezpiecznej kwalifikacji,
• niepełnych, niespójnych lub niewiarygodnych informacji medycznych przekazanych przez pacjenta
• niespełnienia wymogów formalnych niezbędnych do realizacji świadczenia w aptecznym punkcie szczepień,
• sytuacji, w której stan zdrowia pacjenta wymaga dodatkowej oceny lekarskiej wykraczającej poza zakres kwalifikacji farmaceuty.

Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualność szczepień rutynowych, w szczególności przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz odrze, śwince i różyczce (MMR). Ze względu na wzrost liczby zachorowań na odrę na świecie szczególnie ważne jest posiadanie pełnego szczepienia MMR.

W zależności od planu podróży i indywidualnych czynników ryzyka można również rozważyć szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A), zwłaszcza podczas pobytu poza głównymi kurortami lub przy planowanym korzystaniu z lokalnej gastronomii. Osobom nieuodpornionym zaleca się także szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B).

Dobór szczepień powinien uwzględniać wiek, stan zdrowia, historię wcześniejszych szczepień oraz charakter planowanego wyjazdu.

Nie, obecnie szczepionki przeciw malarii RTS,S/AS01 oraz R21/Matrix-M nie są dostępne na polskim rynku dla podróżnych. Preparaty te zostały opracowane głównie z myślą o dzieciach mieszkających na obszarach o wysokiej transmisji malarii, zwłaszcza w krajach Afryki Subsaharyjskiej. Osoby wyjeżdżające do regionów zagrożonych malarią powinny stosować leki przeciwmalaryczne oraz chronić się przed ukąszeniami komarów, używając repelentów, moskitier i odpowiedniej odzieży.

Odporność po większości szczepień rozwija się w ciągu około 12–14 dni od szczepienia, dlatego przygotowania do podróży warto rozpocząć odpowiednio wcześniej. Optymalnie konsultację i szczepienia należy zaplanować 6–8 tygodni przed wyjazdem, co pozwala na realizację pełnego schematu szczepień, jeśli wymaga on podania kilku dawek.

Jeśli do wyjazdu pozostało mniej czasu, nie oznacza to konieczności rezygnacji ze szczepień. Dla niektórych szczepionek można zastosować przyspieszone schemat szczepnia. 

Każde wykonane szczepienie jest odnotowywane w dokumentacji medycznej. W przypadku szczepień wykonywanych w aptekach najważniejszym potwierdzeniem jest wpis do elektronicznej Karty Szczepień (e-Karty Szczepień), którego należy dokonać w ciągu 24 godzin od kwalifikacji lub wykonania szczepienia. Pacjent może również otrzymać zaświadczenie potwierdzające wykonanie szczepienia.

Szczepienia obowiązkowe dla podróżnych są dodatkowo dokumentowane w Międzynarodowej Książeczce Szczepień. Wpisy dotyczące tych szczepień mogą być weryfikowane podczas przekraczania granic niektórych państw. W książeczce można również odnotowywać szczepienia zalecane, co ułatwia ocenę historii szczepień i planowanie profilaktyki przed kolejnymi podróżami.

Wpisu do Międzynarodowej Książeczki Szczepień mogą dokonywać apteki realizujące szczepienia ochronne, które mają podpisaną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Dokument uzupełnia farmaceuta posiadający odpowiednie kwalifikacje do wykonywania szczepień ochronnych. Wpis stanowi oficjalne potwierdzenie wykonania szczepienia i zawiera informacje dotyczące m.in. rodzaju szczepienia, daty jego wykonania. 

Międzynarodowa Książeczka Szczepień jest oficjalnym dokumentem WHO potwierdzającym wykonanie szczepień ochronnych wymaganych lub zalecanych podczas podróży zagranicznych. W przypadku szczepienia przeciw żółtej gorączce farmaceuta, który wykonał szczepienie dokonuje odpowiedniego wpisu do dokumentu. Brak potwierdzenia wymaganego szczepienia może skutkować odmową wjazdu do danego państwa, skierowaniem podróżnego na kwarantannę lub koniecznością wykonania szczepienia na granicy. Warto pamiętać, że wpis potwierdzający szczepienie przeciw żółtej gorączce uzyskuje ważność po 10 dniach od podania szczepionki, dlatego szczepienie należy zaplanować z odpowiednim wyprzedzeniem.

Tak. Międzynarodowa Książeczka Szczepień, potocznie nazywana „medycznym paszportem turysty”, powinna być zgodna z wzorem określonym przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) oraz prawidłowo uzupełniona przez uprawnioną osobę. Jest to oficjalny dokument uznawany na całym świecie, który potwierdza wykonanie szczepień wymaganych lub zalecanych podczas podróży zagranicznych. Posiadanie prawidłowo wypełnionej książeczki pozwala uniknąć niepotrzebnych problemów podczas przekraczania granicy, takich jak  kwarantanna czy odmowa wjazdu.

Zgodnie z aktualnymi przepisami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Międzynarodowe Świadectwo Szczepienia przeciw żółtej gorączce uzyskuje ważność po 10 dniach od podania szczepionki i pozostaje ważne przez całe życie. 

Papierowa książeczka szczepień nie jest dokumentem wymaganym do wykonania szczepienia. Jeśli pacjent ją posiada, warto zabrać ją na wizytę, aby uzupełnić historię szczepień. W przypadku jej braku farmaceuta może dokonać wpisu przy kolejnej okazji. Najważniejszym potwierdzeniem wykonania szczepienia jest wpis do elektronicznej Karty Szczepień (e-Karty Szczepień), którego farmaceuta dokonuje nie później niż w ciągu 24 godzin od przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego lub wykonania szczepienia.

Egipt nie wymaga od podróżnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Przed wyjazdem zaleca się jednak weryfikację i ewentualne uzupełnienie szczepień rutynowych, szczególnie u osób z niepełną lub nieznaną historią szczepień. Dotyczy to przede wszystkim szczepień przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz COVID-19. Jest to szczególnie ważne w grupach zwiększonego ryzyka zachorowania lub ciężkiego przebiegu choroby.

Dodatkowo zalecane są szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A) i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B), a także przeciw durowi brzusznemu, zwłaszcza podczas pobytu poza głównymi kurortami turystycznymi. W zależności od charakteru podróży i planowanych aktywności można również rozważyć szczepienie przeciw wściekliźnie

Szczepienia obowiązkowe dla podróżnych regulowane są przez Międzynarodowe Przepisy Zdrowotne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i dotyczą dwóch chorób zakaźnych: żółtej gorączki oraz zakażeń meningokokowych. Szczepienie przeciw żółtej gorączce (żółtej febrze) jest wymagane przy wjeździe do wybranych krajów tropikalnych Afryki oraz Ameryki Południowej, jak również od podróżnych opuszczających te państwa i udających się do innych krajów wskazanych w wytycznych WHO . Szczepienie przeciwko zakażeniom meningokokowym (A, C, W-135, Y) jest obowiązkowe dla osób udających się na pielgrzymkę do Arabii Saudyjskiej.