Paracetamol – dawkowanie, działanie, ulotka, skutki uboczne

Na co pomaga paracetamol? Wskazania

Stosowany w bólach różnego pochodzenia o natężeniu od łagodnego do umiarkowanego:

• Bólach głowy
• Bólach migrenowych
• Bólach mięśniowych, kostnych i stawowych
• Bólach zębów
• Bólach miesiączkowych
• Przy gorączce

Paracetamol – dawkowanie

• Dorośli i młodzież powyżej 12 roku życia: 500-1000 mg (1-2 tabletki) co 4 godziny, maksymalnie do 4000 mg na dobę (8 tabletek)
• Dzieci w wieku 6-12 lat: Od pół do 1 tabletki co 4 godziny max. 4 tabletki na dobę 
• Dawka jednorazowa: 10-15 mg/kg masy ciała co 6 godzin 
• Dawka dobowa: 60 mg/kg masy ciała 
• Osoby starsze bez niewydolności narządowej: dawkowanie jak u osób dorosłych
• Osoby dorosłe przy niewydolności nerek:
  
  • GFR 10-50ml/min – 500 mg co 6 godzin
  • GFR <10ml/min – 500 mg co 8 godzin
• Osoby dorosłe z chorobami wątroby lub z zespołem Gilberta: Zmniejszona dawka, wydłużenie odstępów między dawkami, nie przekraczać 2 g na dobę
• Choroba alkoholowa: 2g/ na dobę w odstępach co minimum 8 godzin

Paracetamol – działanie

Blokuje aktywność enzymu cyklooksygenazy w mózgu i rdzeniu kręgowym, w ten sposób hamowana jest synteza prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym.

Wpływa na ośrodek regulacji temperatury w podwzgórzu, powodując rozszerzenie obwodowych naczyń krwionośnych – zwiększa się przepływ krwi w skórze, powodując pocenie się a w konsekwencji obniżenie ciepłoty ciała.

Nie został jeszcze do końca wyjaśniony mechanizm działania przeciwbólowego paracetamolu, ale istnieje hipoteza związana z oddziaływaniem na biosyntezę prostaglandyn.

Paracetamol a działanie przeciwzapalne

Paracetamol nie wykazuje praktycznie żadnego działania przeciwzapalnego co jest związane z brakiem wpływu na prostaglandyny w tkankach obwodowych. 

Preparaty z paracetamolem

Paracetamol charakteryzuje się ogromną różnorodnością form, co pozwala na precyzyjne dobranie leku do wieku i stanu pacjenta.

• Tabletki: najbardziej popularna forma dla dorosłych i dzieci od 6 roku życia, występują w standardowych dawkach 500mg 
• Zawiesina (syrop): podstawowa forma dla dzieci. Umożliwia precyzyjne dawkowanie w zależności od masy ciała dziecka
• Czopki: Forma wchłaniania: przez błonę śluzową odbytnicy, szczególnie dla małych dzieci i osób z trudnościami w połykaniu, odruchem wymiotnym
• Tabletki musujące: szybciej przenikają do dwunastnicy, co skraca czas oczekiwania na efekt przeciwbólowy
• Granulat: przeznaczone do sporządzania roztworów doustnych – forma „saszetek” lub forma proszku bez popijania 
• Roztwór do infuzji: stosowany w warunkach szpitalnych

Paracetamol a ciąża

Paracetamol można stosować w okresie ciąży, jeśli jest to koniecznie potrzebne. Należy wówczas, podawać jak najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy okres. Dotychczasowe dane wskazują na to, że paracetamol nie wywołuje wad rozwojowych ani nie jest toksyczny dla płodów lub noworodków. Stosowanie powinno być poprzedzone konsultacją z lekarzem.

Paracetamol a karmienie piersią

Paracetamol przenika do mleka kobiet karmiących piersią ale w ilościach które nie mają znaczenia klinicznego. Może być bezpiecznie stosowany, najlepiej tylko w przypadku zdecydowanej konieczności.

Paracetamol a alkohol

Interakcja paracetamolu z alkoholem jest jedną z najbardziej niebezpiecznych ponieważ stanowi główne zagrożenie dla komórek wątroby, dlatego też nie należy spożywać alkoholu przy zażywaniu paracetamolu.

U zdrowej, trzeźwej osoby, niewielka część leku jest metabolizowana do toksycznego związku o nazwie NAPQI za pomocą glutationu.

W obecności alkoholu: Alkohol przyspiesza produkcję toksycznego NAPQI poprzez aktywację enzymu cytochromu P450, toksyna zaczyna niszczyć komórki wątroby.

Paracetamol – przeciwwskazania

• Nadwrażliwość (alergia) na paracetamol 
• Ciężka niewydolność wątroby – ze względu na metabolizm leku w wątrobie, jej uszkodzenie uniemożliwia bezpieczne przetwarzanie substancji
• Ciężka niewydolność nerek- utrudnione wydalanie może prowadzić do ich kumulacji i toksyczności
• Choroba alkoholowa
• Jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO oraz do 2 tygodni po zaprzestaniu ich stosowania 

Paracetamol – skutki uboczne

Paracetamol stosowany w zalecanych dawkach terapeutycznych, zwykle nie wywiera działań niepożądanych. 

Mogą to być:

Rzadko:

• Zaburzenia układu pokarmowego: nudności, wymioty, bóle brzucha
• Reakcje alergiczne: świąd, pokrzywka, rumień, wysypka
• Agranulocytoza (przy długotrwałym stosowaniu) trombocytopenia, leukopenia, anemia hemolityczna, zaburzenia płytek krwi i komórek macierzystych
• Depresja , dezorientacja, halucynacje
• Drżenie, ból głowy
• Nieprawidłowe widzenie, obrzęk
• Zawroty głowy, złe samopoczucie
• Przedawkowanie i zatrucie

Bardzo rzadko:

• Wstrząs anafilaktyczny
• Hipoglikemia
• Skurcz oskrzeli u osób wrażliwych na aspirynę i NLPZ
• Hepatotoksyczność
• Ciężkie skórne reakcje niepożądane
• Zaburzenia ze strony nerek: krwiomocz, ropomocz, bezmocz

Skutki przewlekłego stosowania

Długotrwałe przyjmowanie paracetamolu może prowadzić do:

• nefropatii analgetycznej – stopniowego uszkodzenia nerek;
• polekowego bólu głowy – może powodować nasilone bóle głowy.

Paracetamol – interakcje

Paracetamol – przechowywanie

Paracetamol można przechowywać w temperaturze 15-25°C, w suchym miejscu i bez dostępu światła słonecznego, bez dostępu wilgoci, w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci, do końca daty jego ważności.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania na temat paracetamolu