Geriatria — interdyscyplinarny dział medycyny zajmujący się dolegliwościami osób starszych

18. 12. 2020 · Kamila Waberska · 4 minuty czytania
Geriatria — interdyscyplinarny dział medycyny zajmujący się dolegliwościami osób starszych

Jeżeli masz ponad 60 lat lub ktoś z Twoich najbliższych jest w podeszłym wieku, to czas, by zainteresować się dziedziną medycyny stworzoną specjalnie na potrzeby osób starszych — geriatrią. Jak wiadomo, jesień życia to szczególny okres, niejednokrotnie naznaczony chorobami specyficznymi dla wieku starczego.

Co to jest geriatria?

Geriatria to dziedzina medycyny skupiająca się na leczeniu schorzeń wieku podeszłego. Wykorzystuje wiedzę z wielu różnych specjalizacji medycznych.

Lekarz zajmujący się leczeniem osób powyżej 60 roku życia to geriatra. Specjalizacja ta ma na celu połączenie kwalifikacji kilku dziedzin medycyny, ograniczając potrzebę chodzenia do wielu różnych lekarzy, którzy leczą tylko jedną przypadłość. Geriatra pełni jednocześnie rolę neurologa, rehabilitanta, internisty, dermatologa, okulisty, kardiologa i psychologa. Jego wiedza musi być interdyscyplinarna, leczenie kompleksowe oraz połączone ze współpracą z wieloma różnymi specjalistami i wykorzystaniem wielu różnych form diagnostyki. Geriatra dba także o to, aby np. leki przeciwzapalne na ból mięśni nie wchodziły w reakcje z innymi przyjmowanymi medykamentami lub nie powodowały niezamierzonych efektów ubocznych.

Trudności w geriatrii

Lekarz geriatra musi umieć rozróżnić cechy typowo starcze od obrazu klinicznego choroby. Dobrym przykładem jest wiotkość skóry i jej suchość. To cecha osób starszych, ale może również świadczyć o odwodnieniu. Podobnie sprawa wygląda w przypadku nowotworów złośliwych skóry, a typowych dla ludzi w podeszłym wieku — brodawek łojotokowych. Zapoznaj się z tekstem Oli, jak powinna wyglądać pielęgnacja skóry osoby starszej.

co leczy geriatria i geriatra

Niejednokrotnie też pacjent podczas wywiadu wspomina o dolegliwościach najbardziej uciążliwych, zapominając o tych mniejszych, ale wciąż istotnych sprawach. Rolą geriatry jest odpowiednie pokierowanie wywiadem, by dowiedzieć się możliwie jak najwięcej o chorobach pacjenta.

Dodatkową trudność stanowi to, że seniorom przeważnie towarzyszy kilka różnych chorób przewlekłych, których objawy nakładają się lub znacznie różnią od objawów ludzi młodszych.



Pierwsza wizyta u geriatry

Kiedy warto zdecydować się na pierwszą wizytę u geriatry? Na konsultację ze specjalistą powinniśmy umówić się, gdy mamy powyżej 60 lat i chorujemy na przynajmniej dwie choroby przewlekłe, typowe dla wieku podeszłego, np. nadciśnieniem, cukrzycą, osteoporozą, zwyrodnieniem stawów. Spotkanie z geriatrą ograniczy konieczność odwiedzania kilku różnych lekarzy specjalizujących się w poszczególnych dziedzinach medycyny.

Konsultacja z geriatrą jest również wskazana, gdy osoba powyżej 60 roku życia przeżyła ciężki uraz, przeszła długą hospitalizację (np. połączoną z zabiegiem chirurgicznym) i konieczna jest dalsza obserwacja stanu zdrowia wymagająca często wiedzy kompleksowej, łączącej kilka różnych dziedzin medycyny.

wizyta u geriatry

Do lekarza geriatry musimy mieć skierowanie, chyba że geriatrą jest również nasz lekarz rodzinny. Należy zabrać wszelką dotychczasową historię chorób, szczególnie tych przewlekłych oraz sporządzić listę wszystkich zażywanych leków i dawkowanie zapisane przez lekarza specjalistę (w tym leki na uspokojenie oraz zwykłe przeciwbólowe).  Chorzy na cukrzycę powinni zabrać dzienniczek pomiaru cukru, a nadciśnieniowcy muszą pokazać ostatnie pomiary ciśnienia.

Do pierwszej wizyty u geriatry nie trzeba przychodzić na czczo, chyba że wcześniej mamy zaplanowane badanie laboratoryjne. 

Geriatria a gerontologia

Jaka jest różnica między tymi dwoma pojęciami? Jak już wiemy, geriatria to dziedzina medycyny lecząca osoby starsze. Gerontologia natomiast zajmuje się poznaniem procesów związanych ze starzeniem się skóry i całego organizmu. Co więcej, w tej dziedzinie nauki zgłębia się też takie aspekty jak: informacje o dochodach, warunki życia, organizacji czasu wolnego czy zawodowego seniorów. To nauka łącząca czynniki psychologiczne, medyczne, społeczne i ekonomiczne.

Geriatria stanowi dział gerontologii, a geriatrzy zajmują się dbaniem o zdrowie fizyczne i psychiczne konkretnych pacjentów.

Geriatria w Polsce

Przewidywania Głównego Urzędu Statystycznego jasno wskazują na zmianę w strukturze ludności. W roku 2050 liczba osób starszych będzie stanowiła ponad 30% ogółu populacji. Mówi się nawet o tym, że na jedno dziecko będą przypadać aż dwie starsze osoby. Przeważający udział osób starszych w Polsce stawia wyzwania przed całym społeczeństwem. Trudności związane z leczeniem seniorów oraz potrzeba kompleksowej opieki medycznej spowodują wzrost znaczenia geriatrii, a lekarze geriatrzy staną się jednymi z najbardziej pożądanych specjalistów. 

 

Źródła:

  1. https://www.wl.cm.umk.pl/panel/wp-content/uploads/Problemy-pacjent%C3%B3w-w-wieku-podesz%C5%82ym.pdf. [dostęp: 05.12.2020].
  2. https://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/pliki/ol/stardiagnoz.pdf. [dostęp 05.12.2020].
  3. Wieczorkowska-Tobis K., Talarska D., Geriatria i pielęgniarstwo geriatryczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wydanie I, 2014, ISBN 978-83-200-4067-8.
  4. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2014-2050-opracowana-2014-r-,1,5.html. [dostęp: 13.12.2020].


 

Kamila Waberska