Andropauza – czym jest męskie klimakterium i jak złagodzić objawy?

Andropauza to naturalny proces zwiastujący powolne starzenie się organizmu mężczyzny. Zjawisko obejmuje szereg zmian w sferze fizycznej, seksualnej i psychologicznej. Wynikające z andropauzy dolegliwości można złagodzić, a nawet całkowicie ich uniknąć. Dowiedz się, w jaki sposób rozpoznać andropauzę u mężczyzn!

Co to jest andropauza?

Określenie andropauza wywodzi się z greckich słów “adrosis” – mężczyzna oraz “pausis” – przerwa. Zjawisko znane jest również jako zespół niedoboru androgenów u mężczyzn (ADAM) lub hipogonadyzm męski.

Można zdefiniować jako wielonarządowe zmiany degeneracyjne spowodowane zaburzeniem funkcjonowania m.in.: gruczołów wydzielania wewnętrznego osi podwzgórze-przysadka-jądra.

Andropauza u mężczyzn jest czasem błędnie utożsamiana z kobiecą menopauzą. Natomiast nie możemy traktować tych zjawisk jako tożsamych. O ile u kobiet menopauza oznacza zatrzymanie funkcji reprodukcyjnych, u mężczyzn andropauza przynosi jedynie ich osłabienie – nadal możliwe jest spłodzenie potomstwa. Wszystkie pozostałe objawy mogą jednak znacząco obniżyć jakość życia.

Sprawdź popularne kategorie

Kiedy może się pojawić i jak długo trwa andropauza u mężczyzn?

Jeśli zastanawiasz się, kiedy pojawia się andropauza u mężczyzn, wiek nie jest w tym przypadku stałym wyznacznikiem. Czas wystąpienia oraz nasilenie objawów związanych z andropauzą różnią się u pacjentów.

• Pierwsze symptomy andropauzy mogą uwidocznić się już po 45. roku życia. Jeśli tak się dzieje, trwa ona do końca życia.
• W grupie mężczyzn po 50. roku życia andropauza diagnozowana jest u około 20% pacjentów. Po 60. roku życia pojawia się u około 30% osób.

To, czy u mężczyzn wystąpią objawy andropauzy i jakie będzie ich nasilenie, uzależnione jest od wielu czynników, takich jak ogólny stan zdrowia, obecność współistniejących chorób przewlekłych: chorób serca, cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego, a także styl życia: jakość diety, używki, poziom aktywności fizycznej itp.

Andropauza u mężczyzn - przyczyny

Andropauza to naturalny etap związany z obniżaniem poziomu męskich hormonów płciowych, takich jak testosteron, DHEA, estradiol i estron. Proces postępuje wraz z wiekiem, wpływając również na zmniejszenie produkcji hormonu wzrostu i melatoniny, co dodatkowo zaburza regenerację organizmu i samopoczucie.

Objawy andropauzy

Deficyt hormonalny androgenów powoduje wiele objawów, które mogą występować z różnym nasileniem i dotyczą zarówno sfery psychicznej, jak i fizycznej.

Andropauza u mężczyzn - objawy fizyczne

• Obniżone libido i zaburzenia erekcji
• Spadek masy mięśniowej i wzrost tkanki tłuszczowej (otyłość brzuszna)
• Osłabienie gęstości kości i początki osteoporozy
• Zmniejszenie częstości spontanicznych porannych i nocnych wzwodów
• Skoki ciśnienia tętniczego
• Przerost prostaty
• Zaburzenia snu
• Obniżona wydolność organizmu
• Nadmierna potliwość

Andropauza - objawy psychiczne

Poniżej prezentujemy charakterystyczne objawy psychiczne wiążące się z andropauzą:

• Rozdrażnienie i rozchwianie emocjonalne,
• Obniżenie funkcji intelektualnych, kłopoty z pamięcią i koncentracją,
• Spadek motywacji, uczucie niepokoju, wahania nastroju, większa drażliwość,
• Uczucie przewlekłego zmęczenia psychicznego, problemy ze snem,
• Poczucie izolacji i osamotnienia, które może nasilać obniżony nastrój.

Mężczyzna nie dostaje jasnego sygnału, że to już andropauza. Nie ma wyraźnego wyznacznika tego etapu przejściowego, dlatego często powyższe objawy są przez panów bagatelizowane i stosunkowo rzadko konsultowane z lekarzem.

Badania i test na andropauzę

Diagnoza andropauzy w wielu przypadkach nie jest oczywista, ponieważ jej objawy mogą bardzo często sugerować występowanie innych dolegliwości. Co ciekawe u niektórych mężczyzn poziom testosteronu mieści się w normie, co również utrudnia właściwe rozpoznanie. 

• Diagnostyka andropauzy powinna uwzględniać badanie poziomu testosteronu, DHEA, LH, FSH, prolaktyny oraz hormonu wzrostu.
• W wywiadzie lekarskim pomocnym testem na andropauzę jest tzw. kwestionariusz Adama, składający się z 10 pytań (z odpowiedzią TAK lub NIE). Poruszane zagadnienia związane są z popędem płciowym, erekcją, poziomem energii na co dzień, odpornością, samopoczuciem, aktywnością ruchową itp. Andropauzę podejrzewa się, jeśli odpowiedź na min. 3 pytania brzmi TAK.

Andropauza - do jakiego lekarza się udać?

Mając na uwadze fakt, że andropauza to zespół problemów, terapia jej objawów powinna być kontrolowana przez wielu specjalistów. Diagnostykę warto rozpocząć u lekarza pierwszego kontaktu, który skieruje do endokrynologa. W zależności od objawów konieczna może być konsultacja z urologiem, psychologiem lub psychiatrą, a także z dietetykiem czy kardiologiem, by kompleksowo zadbać o zdrowie.

Andropauza – leczenie

Leczenie andropauzy zależy od indywidualnych objawów i ich nasilenia. Warto pamiętać, że różne dolegliwości mogą wymagać konsultacji ze specjalistami z różnych dziedzin medycyny. Odpowiednio dobrana terapia pozwala złagodzić symptomy i poprawić jakość życia.

• Nasilone objawy psychiczne w postaci zmian zachowania warto skonsultować z psychiatrą.
• Jeśli mężczyzna zmaga się z problemami kostnymi, powinien być pod stałą opieką ortopedy, który zaleci odpowiednie postępowanie.
• Kołatania serca i nadciśnienie tętnicze wymagają stałej kontroli kardiologa.
• Problemy z koncentracją i pamięcią mogą wymagać konsultacji z neurologiem, który pomoże w doborze odpowiedniej terapii wspomagającej funkcje poznawcze.
• Wahania masy ciała i trudności z utrzymaniem prawidłowej sylwetki warto omówić z dietetykiem, który dobierze odpowiedni plan żywieniowy.
• Inne objawy, takie jak nadpotliwość, zaburzenia erekcji mogą wymagać wdrożenia leków na nadmierne pocenie się, leków na libido oraz tabletek na erekcję i potencję.

Andropauza u mężczyzn - leczenie HTZ

Pozytywną poprawę w łagodzeniu negatywnych skutków andropauzy przynosi hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jej celem jest wyrównanie poziomu testosteronu i regulacja zaburzeń metabolicznych. Pierwsze rezultaty po zastosowaniu terapii najczęściej widoczne są po około 3 miesiącach. Jednak przed wdrożeniem leków na andropauzę wymagane jest wykonanie szeregu badań wykluczających ewentualne przeciwwskazania. W trakcie przyjmowania testosteronu mężczyźni powinni być pod stałą kontrolą lekarza. Przeciwwskazania do stosowania leczenia obejmują raka sutka, przerost gruczołu krokowego, padaczkę, choroby nerek oraz schorzenia mięśnia sercowego.

Naturalne sposoby na andropauzę

Łagodzenie objawów andropauzy można wspierać poprzez zdrowy styl życia. Regularna aktywność fizyczna pomaga utrzymać poziom testosteronu i poprawia samopoczucie. Zbilansowana dieta, bogata w cynk i witaminę D, wspiera gospodarkę hormonalną. Ważne jest także unikanie stresu oraz dbanie o odpowiednią ilość snu i regenerację.

Jakie witaminy przy andropauzie warto suplementować?

Witaminy dla mężczyzn, które odgrywają istotną rolę to przede wszystkim witaminy z grupy B – odpowiadają za procesy krwiotwórcze, wspierają układ nerwowy oraz pozytywnie wpływają na zdrowie psychiczne. Ważna jest także witamina D, która wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu kostnego oraz stoi na straży układu odpornościowego. Oczywiście warto pamiętać, że suplementy dla mężczyzn nie mogą zastąpić zbilansowanej diety.

Andropauza a seksualność

Andropauza często wiąże się ze zmianami w życiu intymnym mężczyzny. Spadek poziomu testosteronu może prowadzić do obniżenia libido, trudności z osiągnięciem i utrzymaniem erekcji, a także zmniejszenia intensywności doznań. Wiele osób doświadcza także spadku pewności siebie w sferze seksualnej, co może wpływać na relacje partnerskie. Warto pamiętać, że zdrowy styl życia, otwarta komunikacja z partnerem oraz dbanie o bliskość emocjonalną mogą pomóc w utrzymaniu satysfakcji seksualnej.

Andropauza a depresja

Zmiany hormonalne zachodzące w organizmie mężczyzny w okresie andropauzy mogą prowadzić do obniżenia nastroju, apatii i utraty motywacji. Spadek poziomu testosteronu często wiąże się z większą podatnością na stres, drażliwością oraz poczuciem przygnębienia. Dodatkowo pogorszenie samopoczucia psychicznego może wynikać z problemów ze snem i spadku energii, co negatywnie wpływa na codzienne funkcjonowanie i relacje społeczne.

Profilaktyka andropauzy

W celu złagodzenia objawów andropauzy, a także jej profilaktyki, warto do codziennej rutyny wdrożyć następujące nawyki.

• Zdrowy styl życia – dieta bogata w owoce, warzywa, błonnik, pełnoziarniste produkty zbożowe i tym samym ograniczenie spożycia tłuszczy nasyconych i cukrów prostych pomaga utrzymać równowagę zdrowotną i spowolnić objawy andropauzy. Równie istotne jest unikanie wszelkich używek: alkoholu oraz tytoniu.
• Regularna aktywność fizyczna – systematyczne ćwiczenia fizyczne pomagają w utrzymaniu dobrego zdrowia psychicznego i fizycznego, a także masy mięśniowej.
• Redukcja stresu i wsparcie zdrowia psychicznego – sytuacje stresowe są nieodłącznym elementem życia człowieka. Mogą one wpływać między innymi na brak ochoty współżycia u mężczyzn. Można jednak łagodzić negatywne skutki stresu, wdrażając do codziennej rutyny ćwiczenia oddechowe, rozluźnianie mięśni karku i szyi, trening autogenny Schulza czy medytacje. Jeśli problemem jest bezsenność, należy zadbać o higienę snu. Czasem niezbędne mogą okazać się tabletki na bezsenność.
• Regularne badania kontrolne – mężczyźni w okresie andropauzy powinni szczególnie dbać o regularne wykonywanie badań kontrolnych, takich jak pomiary ciśnienia tętniczego, oznaczanie poziomu cukru we krwi oraz monitorowanie poziomu cholesterolu, ponieważ zmiany hormonalne towarzyszące andropauzie w dużym stopniu predysponują do rozwoju nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej.
• Domowe sposoby na erekcję – alternatywą dla środków farmakologicznych jest stosowanie ziół lub wyciągów, których skuteczność w problemach z potencją jest udowodniona. Jednym z nich są tabletki z żeń-szeniem. Zawarte w nich substancje, wpływają na zwiększenie stężenia testosteronu we krwi oraz liczby plemników w nasieniu. Ponadto stymulują rozkurczanie naczyń krwionośnych, co zwiększa napływ krwi do penisa. Jednak decyzja o wdrożeniu suplementacji powinna być przedyskutowana z lekarzem. Warto dodać, że żeń- szeń stosowany w zbyt dużych dawkach może powodować nadmierne pobudzenie lub objawiać się dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego.
• Uprawianie seksu w godzinach porannych – w obliczu przemian w sferze seksualnej, które pociągają za sobą andropauza, warto starać się zmienić moment codziennej aktywności z wieczornej na poranną, ponieważ to właśnie początek dnia sprzyja większemu stężeniu testosteronu.

Andropauza u mężczyzn - podsumowanie

Przestrzeganie zasad zdrowego stylu życia sprawia, że andropauza u faceta jest mniej dokuczliwa, a dla wielu mężczyzn objawy są praktycznie nieodczuwalne. Jeśli mierzysz się ze spadkiem libido, problemami z erekcją czy innymi nieprzyjemnymi dolegliwościami, nie bój się odwiedzić lekarza. Specjalista przeprowadzi badania i pomoże dobrać odpowiednią terapię, dzięki której dolegliwości okresu przekwitania zostaną skutecznie złagodzone.

Źródła:

1. Walaszek i in., Andropauza i proces starzenia się, a jakość życia mężczyzn po 50. roku życia, Forum Medycyny Rodzinnej 2017
2. Mędraś, Andropauza i Menopauza – dwie strony tego samego problemu, Przegląd Menopauzalny, 2002
3. Lew-Starowicz, V. Skrzypulec, Podstawy seksuologii, PZWL, Warszawa 2010