Profilaktyka astmy − czy to w ogóle możliwe?

Na rozwój astmy wpływa wiele czynników − mogą mieć one podłoże genetyczne, ale także środowiskowe. Jest chorobą, która może znacznie utrudnić normalne funkcjonowanie, tak dorosłym, jak i dzieciom. Dlatego tak ważna jest jej profilaktyka. Pytanie tylko: czy w przypadku tej choroby możemy mówić o czymś takim, jak jej zapobieganie? 

Astma − co to takiego?

Astma oskrzelowa jest to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, charakteryzująca się epizodami nawrotów odwracalnej obturacji oskrzeli − czyli zwężenia światła oskrzeli, co prowadzi do powstania objawów takich jak kaszel, świsty, czy duszność.

Etiopatogeneza astmy jest wieloczynnikowa: rolę w jej powstawaniu odgrywają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe.

Astmę możemy podzielić na dwie podgrupy: astmę atopową (alergiczną, zewnątrzpochodną, wywołaną przez różne alergeny) oraz nieatopową (niealergiczną, wewnętrzną, nie ma związku z uczuleniami).

Astma jest bardzo częstą chorobą wieku dziecięcego. Szacuje się, że może chorować na nią aż od 5 do 30% dzieci na całym świecie.

Sprawdź, jak odróżnić astmę alergiczną od zwykłego kaszlu.

Jakie są najczęstsze dolegliwości przy astmie?

Choroba ta może znacznie wpłynąć na funkcjonowanie i jakość życia zarówno dorosłych, jak i dzieci. Towarzyszą jej często przykre objawy takie jak: duszność, ucisk w klatce piersiowej, świszczący oddech, czy napadowy, suchy kaszel. Często dochodzi do zaostrzenia objawów podczas uprawiania wysiłku fizycznego, w trakcie infekcji, na zimnym powietrzu, w nocy lub zaraz po przebudzeniu. Czasami objawy także nasilają się pod wpływem silnych emocji.

Astma często współwystępuje także z innymi chorobami o podłożu atopowym, taki jak katar sienny, czy atopowe zapalenie skóry. Przechodzenie chorób atopowych jednej postaci w drugą, nazywamy marszem atopowym.

Sprawdź maści i kremy na atopowe zapalenie skóry.

Leczenie astmy − na czym polega?

Głównym priorytetem leczenia astmy jest hamowanie procesu zapalnego oraz obturacji oskrzeli. Najczęściej stosuje się terapię z wziewnych glikokortykosteroidów (tłumiących procesy zapalne w drogach oskrzelowych), wziewne β2-mimetyki (leki rozszerzające oskrzela, łagodzące objawy choroby) oraz w niektórych przypadkach leki przeciwleukotrienowe.

Jak może wyglądać profilaktyka astmy?

Skuteczność zapobiegania rozwojowi astmy jest wątpliwa. Jednak wczesne rozpoznanie i odpowiednio szybko wprowadzone działania profilaktyczne mogą poprawiać przebieg choroby, zmniejszyć stan zapalny dróg oddechowych, poprawić wentylację płuc, zmniejszyć liczbę powikłań oraz uzyskać kontrolę nad chorobą.

Do czynników mogących wpływać na rozwój astmy u dzieci, jest palenie papierosów przez matkę w czasie ciąży oraz karmienia piersią. Prawidłowe odżywienie matki w ciąży oraz właściwy poziom witaminy D również mogą wpływać na rozwój układu oddechowego dziecka. Nie ma jednak możliwych metod prenatalnych służących zapobieganiu powstania choroby. 

Sprawdź tabletki i krople z witaminą D.

Ważne natomiast są działania, które będą hamowały postęp choroby i kontrolowały jej objawy. Konieczna do tego jest dobra współpraca lekarza i pacjenta oraz przestrzegania zaleceń terapeutycznych. Do czynników mogących wpływać na zmniejszenie dolegliwości jest zmiana klimatu na górski czy nadmorski, co wiąże się ze zmniejszeniem zanieczyszczenia powietrza. Dodatkowo z uwagi na zwiększoną wilgotność powietrza z jodem czy chlorkiem sodu, dochodzi do ułatwienia oczyszczania dróg oddechowych z zalegającej wydzieliny.

Sprawdź, czym objawia się astma wysiłkowa.

Alergia a astma − jak wygląda profilaktyka napadów astmatycznych?

W przypadku postaci alergicznej astmy, można uzyskać poprawę i rzadsze zaostrzenia choroby poprzez unikanie prowokujących alergenów, co jednak może wiązać się z trudnościami i co, niestety, nie u wszystkich pacjentów działa.

Objawy może nasilać także dym papierosowy zarówno w formie czynnego, jak i biernego palenia. 

Jeśli chodzi natomiast o astmę zawodową, wywołaną przed niektóre czynniki w miejscu pracy, najlepszym sposobem jest unikanie alergenów, poprzez np. zmianę miejsca pracy.

Postępowanie w przypadku astmy powinno być nakierowane na odpowiednio dobrane do codziennych aktywności terapię (leki przeciwzapalne oraz rozszerzające drogi oddechowe) oraz unikanie potencjalnych czynników zaostrzających (alergenów, dymy papierosów).

Kiedy do napadów astmy dochodzi podczas wysiłku fizycznego, istotne jest odpowiednie przygotowanie i stopniowe zwiększanie rodzaju wysiłku. Niekiedy ciężkie zaostrzenia astmy wymagają leczenia szpitalnego.