Wrzód weneryczny − egzotyczna choroba weneryczna

Wrzód weneryczny to bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową. W krajach rozwiniętych występuje bardzo rzadko − zwykle jako zawleczona z endemicznych rejonów w wyniku ryzykownych zachowań seksualnych. Jej głównym objawem jest miękkie owrzodzenie, zwykle w okolicy anogenitalnej, któremu w połowie przypadków towarzyszy zapalenie okolicznych węzłów chłonnych.

Wrzód weneryczny − co to za choroba?

Wrzód weneryczny, zwany też wrzodem miękkim lub szankierem, to zakaźna choroba przenoszona drogą płciową. Objawia się bolesnym owrzodzeniem narządów płciowych, wywołanym przez bakterię Haemophilus ducreyi. Wymaga szybkiego leczenia, w innym przypadku może dawać nieprzyjemne powikłania.

Dowiedz się więcej o chorobach wenerycznych.

Występuje głównie w gorących obszarach Afryki, Azji Południowo-Wschodniej i Ameryki Środkowej. Zatem w Polsce spotyka się go rzadko − zwykle u osób po ryzykownych kontaktach seksualnych w rejonach endemicznych.

Zobacz też, jak można zarazić się HPV: Wirus HPV − jak można się zarazić?

Wrzód weneryczny – przyczyny

Od czego robi się wrzód weneryczny? To choroba bakteryjna, która jest wywoływana przez bakterię Haemophilus ducreyi. Wrzód weneryczny przenosi się głównie przez kontakt seksualny, w tym stosunek waginalny, analny i oralny z osobą zakażoną. Zarażenie może nastąpić także przez kontakt z uszkodzoną skórą lub błonami śluzowymi. Choroba rzadko przenosi się przez przedmioty codziennego użytku, ponieważ bakteria szybko ginie poza organizmem.

Wrzód weneryczny − objawy

Okres bezobjawowego zakażenia bakterią może wynosić do około 7-10 dni. Następnie zaczynają pojawiać się pierwsze objawy. Jak wygląda wrzód weneryczny?

• W miejscu wniknięcia patogenu pojawia się bolesna zmiana w postaci rumieniowej grudki lub plamki, która szybko ewoluuje w krostę. 
• Stopniowo powiększa wymiary i przekształca się najpierw w nadżerkę, a potem w bardzo bolesne owrzodzenie o miękkich, nieregularnych brzegach (stąd nazwa − wrzód miękki; wrzód twardy występuje w kile). Sprawdź też, jak objawia się kiła: Kiła − co warto o niej wiedzieć?
• Na dnie wrzodu widać żółtoszary wysięk i ropę, a zmiana może krwawić. 

Czasami, wrzody weneryczne są mnogie (częściej u osób chorujących na HIV lub w przypadku powierzchni ciała stykających się ze sobą), mogą też przypominać wyglądem inne choroby np. opryszczkę. 

Zobacz też, jakie objawy daje AIDS, czyli choroba wywołana przez wirus HIV. Więcej w artykule: AIDS: objawy choroby.

Sprawdź popularne kategorie

Wrzód weneryczny – jak wygląda u kobiet i u mężczyzn?

• U kobiet choroba często przebiega bezobjawowo lub jej jedyną manifestacją są upławy czy ból przy oddawaniu moczu. Gdy zmiany są widoczne, umiejscawiają się głównie w przedsionku pochwy, na wargach sromowych mniejszych, w szyjce macicy i w okolicy okołoodbytniczej. 
• U mężczyzn wrzód weneryczny lokalizuje się na napletku, wędzidełku, żołędzi i na skórze moszny. 
• W przypadkach zakażenia drogą seksu oralnego, pierwotna lokalizacja owrzodzenia dotyczy jamy ustnej: języka, warg czy podniebienia. 
• Istnieje również możliwość przeniesienia bakterii w inne miejsca − zmiany mogą pojawić się na dłoniach, udach czy twarzy.

Wrzód miękki – objawy towarzyszące  

Jakie są dodatkowe objawy wrzodu wenerycznego?

• U około 50% przypadków pojawia się powiększenie i stan zapalny okolicznych (zwykle pachwinowych) węzłów chłonnych, najczęściej jednostronnie. Stają się bolesne, zrośnięte ze skórą, mogą ropieć, rozmiękać i tworzyć owrzodzenia. 
• Towarzyszy temu gorączka i znaczne osłabienie. 
• Czasami choroba może doprowadzić do rozpadlin, rozległych zniszczeń, deformacji tkanek i blizn − szczególnie gdy dojdzie do nadkażenia zmian skórnych innymi patogenami.

Wrzody weneryczne − jak rozpoznać chorobę? Diagnostyka i badania

Żeby lekarz mógł rozpoznać tę chorobę, najpierw musi zaistnieć jej podejrzenie. A wrzód weneryczny w Polsce występuje bardzo rzadko, dlatego konieczna jest Twoja współpraca. Nie zatajaj żadnych informacji, nawet gdy są dla Ciebie nieco niewygodne.

Pobranie materiału z dna owrzodzenia i z zajętych węzłów chłonnych, umożliwia identyfikację patogenu. Jako, że zakażenie chorobą weneryczną zwiększa prawdopodobieństwo innych chorób przenoszonych drogą płciową, warto przebadać się także w ich kierunku. Wrzód miękki może przypominać inne wrzody na narządach płciowych − znacznie powszechniejszą chorobą jest kiła czy opryszczka narządów płciowych, które należy wykluczyć. Nie można zapominać również o zwiększonym ryzyku infekcji wirusem HIV.

Zobacz, jak objawia się opryszczka narządów płciowych: Opryszczka narządów płciowych – co powinnaś wiedzieć?

Wrzód miękki − leczenie

W przypadku braku jakiejkolwiek terapii, w ciągu 1-3 miesięcy może dojść do samoistnego wyleczenia.

• Ogólne leczenie choroby opiera się na antybiotykoterapii. 
• Leki stosowane w tym celu to ceftriakson (podawany domięśniowo) oraz leki doustne takie jak: azytromycyna, cyprofloksacyna lub erytromycyna.

Poprawa powinna wystąpić w ciągu 1-2 tygodni. Zajęte węzły chłonne mogą wymagać aspiracji treści ropnej (z pomocą igły) lub drenażu, żeby zapobiec powstaniu owrzodzeń i przetok. W przypadku zakażenia występującego z innymi chorobami wenerycznymi, nie można zapomnieć o ich leczeniu.

Wrzód weneryczny – powikłania

W przypadku nieleczonego wrzodu miękkiego istnieje ryzyko rozwinięcia ropnego zapalenia węzłów chłonnych i wystąpienia powikłań, takich jak:

• Destrukcja tkanek, 
• Powstanie deformacji,
• Nadkażenie innymi bakteriami. 

W zaawansowanych przypadkach może dojść do tworzenia przetok skórnych, bliznowacenia oraz przewlekłego stanu zapalnego. Wrzód weneryczny zwiększa także ryzyko zakażenia HIV i może prowadzić do trwałych uszkodzeń narządów płciowych, utrudniając leczenie i pogarszając jakość życia chorego. U kobiet konsekwencją mogą być zrosty w obrębie narządów rodnych, a u mężczyzn obrzęk i zwężenie napletka.

Wrzód miękki – zapobieganie i profilaktyka

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na wrzód miękki, należy unikać ryzykownych kontaktów seksualnych i dbać o higienę intymną. Kluczowa jest także konsekwentna i prawidłowa ochrona podczas stosunków, np. za pomocą prezerwatyw. Regularne badania u lekarza i szybkie leczenie objawów pomagają zapobiec powikłaniom. Warto również edukować się w zakresie chorób wenerycznych i ich profilaktyki.

Wrzód miękki weneryczny – podsumowanie

Wrzód miękki weneryczny, znany też jako wrzód weneryczny lub szankier, to bakteryjna choroba przenoszona drogą płciową. Objawia się bolesnymi zmianami skórnymi i może prowadzić do poważnych powikłań. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie antybiotykami pozwalają szybko opanować infekcję i uniknąć dalszych komplikacji zdrowotnych, a także ograniczyć ryzyko zakażenia innych osób.

Źródła:

1. L. Irizarry, A. A. Wray, „Chancroid”
2. K. Korzeniewski, R. Olszański, „Choroby przenoszone drogą płciową i krętkowice endemiczne charakterystyczne dla gorącej strefy klimatycznej”
3. M. Duś, „Wrzód miękki − obraz kliniczny, współczesna epidemiologia, diagnostyka i leczenie”
4. S. Lautenschlager, M. Kemp, J. J. Christensen, M. V. Mayans, H. Moi, „2017 European guideline for the management of chancroid”