Wirus HPV − jak można się zarazić? Objawy, drogi zakażenia, leczenie i profilaktyka

Wirusy HPV – rodzaje

Wyróżnia się około 200 wirusów HPV. Niektóre z nich, poza zmianami łagodnymi, stymulują też onkogenezę, czyli proces powstawania nowotworów szyjki macicy, sromu, prącia, cewki moczowej i niektórych guzów głowy i szyi.

• Typy onkogenne to: HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68. HPV-16 i HPV-18 odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy.
• Typy nieonkogenne to 6, 11, 40, 42, 43, 44, 54, 61, 72 i 82. Odpowiadają za rozwój łagodnych zmian brodawczakowatych skóry i błon śluzowych.

Przy czym należy zaznaczyć, że podział na typy nieonkogenne i onkogenne nie jest ścisły.

Wirus HPV – objawy skórne

Po czym poznać, że ma się HPV? Zakażenie wirusem HPV może przebiegać bezobjawowo. Wtedy chory nie jest nawet świadomy, że w jego organizmie toczy się taka infekcja.

• Brodawki wirusowe lokalizują się najczęściej na stopach i na dłoniach i mająa postać szorstkich, zrogowaciałych grudek o nierównej powierzchni.
• Kłykciny kończyste z kolei to wolno rosnące, kalafiorowate zmiany o miękkiej strukturze, które tworzą się przede wszystkim na narządach płciowych zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Złośliwe guzy związane z wirusem HPV rosną szybko i łatwo krwawią.

Wirus HPV – przyczyny występowania

Wirus HPV jest bardzo szeroko rozpowszechniony wśród ludzi. Do czynników, które zwiększają ryzyko zakażenia, należą:

• Uprawianie seksu bez zabezpieczenia w postaci prezerwatywy,
• Duża liczba partnerów seksualnych,
• Wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego,
• Nieprzestrzeganie zasad higieny intymnej,
• Przyjmowanie antykoncepcji hormonalnej przez długi czas,
• Uprawianie seksu z osobą z grupy ryzyka,
• Korzystanie ze wspólnych pryszniców i, ręczników,
• Duża liczba przebytych porodów.

Z kolei bardziej narażone na powikłania nosicielstwa są dzieci, osoby starsze, niezaszczepione, a także chorzy z pierwotnymi i wtórnymi niedoborami odporności.

Wirus HPV – drogi zakażenia. Jak się można zarazić?

Zarażenie wirusem HPV ma miejsce przede wszystkim na drodze kontaktów seksualnych z osobą chorą.

Ze względu na to, że zakażenie jest często bezobjawową i samoustęepującą infekcją, trudno więc stwierdzić, czy dany partner seksualny to ktoś, kto zaraża wirusem HPV, czy nie. Osoba narażona na kontakt z wirusem przez długi czas pozostaje nieświadoma swojego zakażenia HPV i w związku z tym może następnie zarażać innych partnerów. Jednak czy wirusem HPV można się zarazić tylko drogą płciową? Oto więcej możliwych dróg zakażenia wirusem HPV.

Jak jeszcze można się zarazić wirusem HPV? Do rzadszych sposobów zakażenia HPV należą:

• Kontakt ze skórą, na której obecne są zmiany wywołane przez wirus HPV,
• Kontakt z zajętą przez wirusa błoną śluzową,
• Nieprzestrzeganie zasad prawidłowej higieny – używanie tych samych ręczników kąpielowych, bielizny i innych akcesoriów osobistych.

Do zakażenia może dojść też podczas porodu, gdy matka z aktywną infekcją rodzi dziecko siłami natury.

Sprawdź też, jak powinna wyglądać higiena intymna mężczyzn.

Jak wykryć wirusa HPV? Diagnostyka

W diagnostyce zakażenia wykorzystuje się test HPV DNA, który polega na pobraniu próbki komórek z szyjki macicy u kobiet lub żołędzia penisa u mężczyzn. W przypadku kobiet wymaz pobierany jest zazwyczaj podczas badania ginekologicznego.

Zgodnie z najnowszymi wytycznymi Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, test HPV DNA powinien być podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy. Jest on bardziej skuteczny niż tradycyjna cytologia.

Sprawdź też, jak rozpoznać i leczyć popularne choroby weneryczne.

Wirus HPV – jak leczyć? Czyli co robić, gdy już dojdzie do zakażenia wirusem HPV

Nie ma niestety skutecznego leku na wirusa brodawczaka ludzkiego. Zakażenie to ma skłonność do samoograniczania i zwykle ustępuje samoistnie po pewnym czasie.

Zmiany skórne i zmiany na błonach śluzowych leczy się jedynie objawowo przy pomocy leków antyproliferacyjnych, immunomodulujących i keratolitycznych. Do inwazyjnych metod należy krioterapia, elektrokoagulacja, laseroterapia czy wycięcie chirurgiczne zmian wywołanych przez wirusa HPV. Gdy dojdzie już do rozwoju zmian o charakterze nowotworowym, wówczas leczeniem z wyboru jest radykalne wycięcie guza.

Sprawdź popularne kategorie

Wirus HPV – jak się przed nim chronić?

Najskuteczniejszą ochroną przed zakażeniem wirusem HPV jest szczepienie. Szczepionkę przeciw HPV można podawać dzieciom już po ukończeniu 9. roku życia, choć eksperci wskazują, że najlepiej zrobić to między 11. a 13. rokiem życia. Należy zaznaczyć, że po tym okresie również można przyjąć szczepionkę. Wykazuje ona najwyższą skuteczność jeszcze przed rozpoczęciem współżycia seksualnego, jednak warto się na nią zdecydować, nawet wtedy, gdy kobieta jest już aktywna seksualnie.

Oprócz szczepienia warto pamiętać o zasadach profilaktyki, takich jak stosowanie prezerwatyw i ograniczenie liczby partnerów seksualnych. Ważne są również regularne badania kontrolne u ginekologa – nawet przy braku dolegliwości. 

Sprawdź też, jak rozpoznać i leczyć opryszczkę narządów płciowych.

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego – profilaktyka. Szczepienia przeciwko wirusowi HPV

Choć nie ma idealnego sposobu leczenia infekcji wywołanej przez HPV, od kilkunastu lat na rynku dostępna jest najskuteczniejsza metoda uniknięcia zakażenia, czyli szczepionka przeciwko HPV. Obecnie pacjenci mają możliwość zaszczepienia się szczepionką 9-walentną, która chroni przez 9 najczęstszymi typami wirusa HPV, odpowiedzialnymi zarówno za rozwój zmian łagodnych, jak i złośliwych.

Dzieci w wieku szkolnym są w wielu województwach w Polsce objęte darmowym programem szczepień, jeśli jednak nie ma możliwości skorzystania z takiego programu, warto w porozumieniu z lekarzem zakupić taką szczepionkę i się zaszczepić.

HPV rodzaje szczepionek

Obecnie dostępne są dwie szczepionki przeciw wirusowi HPV: 2-walentna Cervarix i 9-walentny Gardasil9. Pierwsza z wymienionych skierowana jest przeciw dwóm typom wirusa HPV: 16 i 18. Jako adiuwant zastosowano w niej AS04.

Z kolei szczepionka 9-walentna jest skierowana nie tylko przeciw HPV-16 i HPV-18. Może być podawana również jako ochrona przed siedmioma innymi typami wirusa HPV: 6, 11, 31, 33, 45, 52 i 58. Jako adiuwant zastosowano hydroksyfosforosiarczan glinu.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące tego, jak można się zarazić wirusem HPV

Poznaj odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące wirusa HPV i możliwości zakażenia.

Wirus HPV – podsumowanie

HPV to jeden z najczęstszych wirusów przenoszonych drogą płciową. Osoba zakażona może nieświadomie przenosić go na swoich partnerów lub partnerki seksualne, ponieważ nie zawsze występują u niej objawy zakażenia. W związku z tym tak ważne są regularne badania kontrolne – szczególnie u osób z grupy ryzyka.

Źródła:

1. Broniarczyk, Justyna, et al., Struktura i właściwości wirusa brodawczaka ludzkiego. biotechnologia 3 (2010): 126-145. 
2. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/wirus-hpv-co-powinienes-wiedziec [dostęp: 17.08.2025]
3. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/ [dostęp: 17.08.2025]
4. https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/292351,hpv-wirus-brodawczaka-ludzkiego-objawy-leczenie-badania-i-rokowania [dostęp: 17.08.2025]
5. https://podyplomie.pl/monografie-po-dyplomie/34787,szczepienie-przeciw-hpv-informacje-praktyczne [dostęp: 17.08.2025]