Zapalenie ucha u dorosłych − jak rozpoznać i leczyć tę chorobę?

Oto kilka sposobów, jak rozpoznać zapalenie ucha. Objawy u dorosłych to silny ból, nadmiar wodnistej wydzieliny i często gorączka. Jeśli więc przeziębienie mija, ale dalej nie czujesz się dobrze, a po czyszczeniu uszu patyczkami pojawił się ból, czas wybrać się do laryngologa. Sprawdź, z czym wiąże się ta choroba i jak szybko wyleczyć zapalenie ucha.

Zapalenie ucha u dorosłych − co to takiego?

Zapalenie ucha u dorosłych to choroba przebiegająca ze stanem zapalnym, która powoduje zwykle silny ból. Schorzenie wynika z infekcji w obrębie ucha i może dotykać zarówno dzieci, jak i dorosłych. O tym, jak się objawia i jak je leczyć u najmłodszych, pisaliśmy: Zapalenie ucha – leczenie u dziecka.

• Stan zapalny w uchu najczęściej wywołują wirusy, bakterie lub grzyby. Często rozwija się on w wyniku przeziębienia, grypy lub infekcji górnych dróg oddechowych, które przenoszą się do struktur ucha. Kluczową rolę odgrywa tu trąbka Eustachiusza – jej niedrożność może powodować gromadzenie się płynu w uchu środkowym, co sprzyja infekcjom.
• Zapalenie ucha może być także skutkiem niekorzystnych czynników środowiskowych, takich jak wilgoć, zimno czy gwałtowne zmiany ciśnienia, które występują np. podczas lotu samolotem. Na chorobę szczególnie narażone są osoby z obniżoną odpornością, alergiami lub przewlekłymi stanami zapalnymi w obrębie nosogardła.
• Chociaż zapalenie ucha u dorosłych występuje rzadziej niż u dzieci, nie powinno być bagatelizowane. Nieleczone może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie błony bębenkowej czy trwała utrata słuchu. Dlatego kluczowe jest szybkie rozpoznanie i odpowiednie leczenie, które zapobiega rozwojowi choroby oraz jej nawrotom.

Zapalenie ucha u dorosłych − objawy 

Już wiesz, że zapalenie ucha może dotyczyć jego części zewnętrznej, środkowej lub wewnętrznej. Objawy zapalenia ucha mogą się różnić w zależności od lokalizacji toczącego się stanu zapalnego. Jednak typowymi symptomami, które powinny skłonić do wizyty u laryngologa są: silny ból ucha, zaburzenia słuchu takie jak niedosłuch lub szumy uszne oraz bóle głowy. Dodatkowo możesz odczuwać ogólne rozbicie, gorączkę i brak apetytu.

W wysiękowej postaci zapalenia ucha środkowego bardzo charakterystycznym objawem jest niedosłuch. Ponieważ ten rodzaj schorzenia przebiega z delikatnym stanem zapalnym, często może być to jedyny alarmujący objaw.

Diagnostyka zapalenia ucha u dorosłych

W diagnostyce zapalenia ucha u dorosłych stosuje się różne metody, w zależności od rodzaju infekcji oraz nasilenia objawów. W początkowej fazie lekarz najczęściej opiera się na wywiadzie i badaniu fizykalnym, sprawdzając stan błony bębenkowej oraz obecność płynów w uchu środkowym. Często wykonuje się również otoskopię, która pozwala ocenić stan ucha zewnętrznego i wewnętrznego.

• W przypadkach bardziej zaawansowanych, gdy występują powikłania lub podejrzenie głębszego zakażenia, lekarz może zalecić dodatkowe badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) czy rentgen (RTG). Te techniki pozwalają dokładniej ocenić stan struktur ucha, a także sprawdzić, czy infekcja nie rozprzestrzeniła się na okoliczne tkanki.
• Leczenie zapalenia ucha może wymagać hospitalizacji w przypadku poważnych powikłań, takich jak ropne zapalenie ucha środkowego czy uszkodzenie błony bębenkowej. W skrajnych przypadkach konieczne są zabiegi operacyjne, takie jak drenaż, który pomaga usunąć nadmiar płynu lub ropy z ucha.

Zapalenie ucha − ile trwa?

Czas trwania zapalenia ucha u dorosłych zależy od rodzaju zapalenia oraz tego, co go wywołało (bakteria, wirus czy grzyb), a także skuteczności terapii. Objawy choroby najczęściej trwają 3 tygodnie w przypadku ostrego przebiegu, a w postaci przewlekłej − znacznie dłużej. Dlatego, aby stwierdzić, jak długo trwa zapalenie ucha, należy uwzględnić jego rodzaj i przebieg. 

Powikłania po zapaleniu ucha u dorosłych

Zapalenia ucha nie powinno się bagatelizować, bo nieleczone może prowadzić do wielu powikłań i bardzo silnego bólu. Niedoleczone lub zupełnie nieleczone zapalenie ucha zewnętrznego może roznieść się na ucho środkowe i dalej, a nawet doprowadzić do utraty słuchu. Z kolei zapalenie ucha środkowego w niektórych przypadkach prowadzi do uszczerbków błony bębenkowej, zapalenia ucha wewnętrznego, zapalenia kości czaszki czy nawet porażenia nerwu twarzowego. W efekcie tych powikłań może dojść nawet do trwałej utraty słuchu.

Zapalenie ucha - jak leczyć u dorosłych?

Jeśli odczuwasz ból w uchu lub z ucha wydostaje się nietypowa wydzielina, nie zwlekaj i umów się na wizytę do laryngologa. Zbada on przewód słuchowy i zaleci odpowiednie leczenie. W niektórych przypadkach może zlecić też badanie mikrobiologiczne, które pomoże dokładnie dopasować terapię. Na zapalenie ucha stosuje się najczęściej różnego rodzaju krople oczne, które są przeznaczone też do stosowania do ucha. Mają one w składzie antybiotyki, sterydy lub leki przeciwwirusowe i wytwarza się je w jałowych warunkach, przez co nadają się do użycia na oczy i do uszu.

Jeśli w trakcie terapii lekarz zapisze Ci krople do uszu, to pamiętaj, że najlepiej aplikować je na leżąco tak, żeby chore ucho było skierowane ku górze. Poproś kogoś z domowników, żeby zakropił Ci ucho, a jeśli nie masz takiej możliwości − zrób to samodzielnie, ale staraj się trafić w przewód słuchowy zewnętrzny. Zostań parę minut w pozycji leżącej, wtedy krople dobrze wnikną do ucha. Następnie usiądź i wytrzyj nadmiar płynu, który wypłynie z ucha.

W niektórych przypadkach konieczne może okazać się też zastosowanie doustnych leków przeciw drobnoustrojom, takich jak antybiotyki czy leki przeciwgrzybicze. Lekarz może zalecić również stosowanie aerozoli do nosa lub tabletek doustnych, które obkurczają naczynia krwionośne błony śluzowej nosa. Wpływają one na drożność nosa, przez co pomagają też odblokować trąbkę słuchową.

W przebiegu przewlekłej postaci zapalenia ucha u dorosłych zwykle robi się posiew wydzieliny z ucha i po sprawdzeniu, co dokładnie wywołało infekcję, stosuje się odpowiednie leki przeciwdrobnoustrojowe miejscowo. Dodatkowo zaleca się ochronę ucha przed dostaniem się wody oraz udrażnianie nosa tak, aby maksymalnie wysuszyć ucho i zapewnić jego optymalną wentylację. W postaci wysiękowej niekiedy może być konieczne nacięcie błony bębenkowej w celu odprowadzenia nadmiaru wysięku.

Domowe sposoby na zapalenie ucha

Choć w przypadku zapalenia ucha zaleca się konsultację z lekarzem, istnieje kilka domowych metod, które mogą złagodzić objawy i wspomóc leczenie. Należy jednak pamiętać, że domowe sposoby nie zastępują profesjonalnej diagnozy i leczenia, a ich stosowanie powinno odbywać się po konsultacji z lekarzem, szczególnie w przypadku nawracających problemów z uchem.

• Jednym z najpopularniejszych sposobów na złagodzenie bólu jest zastosowanie ciepłych okładów na chore ucho. Ciepło pomaga rozluźnić mięśnie, poprawia krążenie i może złagodzić ból związany z zapaleniem. Warto pamiętać, by okład nie był zbyt gorący – najlepiej stosować go przez 10-15 minut, kilka razy dziennie.
• Inną metodą jest stosowanie kropli do uszu, które można znaleźć w aptekach bez recepty. Często zawierają one składniki, które mają działanie przeciwzapalne i łagodzące. Warto jednak upewnić się, że nie ma przeciwwskazań do ich używania, np. przy uszkodzonej błonie bębenkowej. 
• Pomocne mogą być także inhalacje parowe z dodatkiem soli lub olejków eterycznych (np. eukaliptusowego czy miętowego), które ułatwiają oddychanie i mogą pomóc w udrożnieniu trąbki Eustachiusza.
• Zaleca się również unikanie narażania uszu na dodatkowe czynniki, które mogą pogorszyć stan zapalny, takie jak silne wiatry, zanieczyszczenia powietrza czy kontakt z wodą w przypadku zapalenia ucha zewnętrznego.

Zapalenie ucha u dorosłych - podsumowanie

Choć najczęściej infekcje ucha dotykają dzieci, zapalenie ucha występuje także u dorosłych. Może dotyczyć ucha zewnętrznego, środkowego lub wewnętrznego. Objawy będą się różnić w zależności od tego, w którym odcinku narządu słuchu toczy się stan zapalny. Nie zwlekaj z wizytą u laryngologa, kiedy odczuwasz ból. Powikłane zapalenie ucha może nawet prowadzić do trwałej utraty słuchu.

Źródła:

1. Klein J.O.: Is acute otitis media a treatable disease? W: N. Engl. J. Med. 2011.
2. Hryniewicz W., Grzesiowski P., Meszaros J. i wsp., Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego: Zakaże-nia dróg oddechowych. Etiologia, rozpoznawanie i leczenie. Rekomendacje 2003.