Chlorowodorek bupropionu

Mechanizm działania chlorowodorku bupropionu

Chlorowodorek bupropionu hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy, zwiększając ich dostępność w obrębie synaps. Jest stosunkowo słabym inhibitorem wychwytu zwrotnego tych neuroprzekaźników i nie hamuje w istotnym stopniu wychwytu zwrotnego serotoniny ani monoaminooksydazy. 

Bupropion działa również na nikotynowe receptory acetylocholinowe. Mechanizm jego działania wspomagającego rzucanie palenia nie został jednak w pełni poznany i przypuszcza się, że jest związany przede wszystkim z wpływem na przekaźnictwo noradrenergiczne i dopaminergiczne. Dzięki temu działaniu pomaga zmniejszyć nasilenie objawów odstawienia nikotyny oraz głód nikotynowy.

Wskazania do stosowania chlorowodorku bupropionu

Chlorowodorek bupropionu stosuje się w:

• leczeniu dużych epizodów depresji,
• leczeniu uzależnienia od nikotyny, jako pomoc w zaprzestaniu palenia,
• połączeniu z naltreksonem w leczeniu otyłości i nadwagi u określonych pacjentów.

Nie każdy preparat zawierający chlorowodorek bupropionu jest zarejestrowany we wszystkich wymienionych wskazaniach. Przykładowo Bupropion Neuraxpharm jest wskazany w leczeniu dużych epizodów depresji, natomiast Zyban jest stosowany w terapii uzależnienia od nikotyny, a Mysimba zawiera bupropion w połączeniu z naltreksonem i ma inne wskazanie.

Chlorowodorek bupropionu w leczeniu depresji

Jest stosowany w leczeniu dużych epizodów depresji. Jego działanie wiąże się przede wszystkim z wpływem na układ noradrenergiczny i dopaminergiczny.

Odpowiedź na leczenie może pojawić się w pierwszych tygodniach terapii, jednak poprawa nie zawsze jest natychmiastowa. W przypadku leczenia dużego epizodu depresji terapię należy kontynuować przez odpowiednio długi czas, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu. O długości leczenia decyduje lekarz, uwzględniając odpowiedź na terapię i stan pacjenta.

Zastosowanie chlorowodorku bupropionu w leczeniu uzależnienia od nikotyny

Chlorowodorek bupropionu może być stosowany jako element farmakologicznego leczenia uzależnienia od nikotyny. Pomaga zmniejszyć nasilenie objawów związanych z odstawieniem nikotyny i może ograniczać potrzebę palenia.

Mechanizm jego działania w tym wskazaniu wiąże się m.in. z wpływem na układ dopaminergiczny i noradrenergiczny. 

Chlorowodorek bupropionu w leczeniu otyłości

Chlorowodorek bupropionu jest stosowany w leczeniu otyłości w połączeniu z naltreksonem w preparacie Mysimba. Bupropion stosowany samodzielnie nie jest zarejestrowany do leczenia otyłości.

Mysimba jest przeznaczona dla osób dorosłych z otyłością lub nadwagą, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka związane z masą ciała. Leczenie stosuje się jako uzupełnienie diety o obniżonej kaloryczności i zwiększonej aktywności fizycznej.

Jeżeli po 16 tygodniach leczenia nie uzyskano zmniejszenia początkowej masy ciała o co najmniej 5%, leczenie należy przerwać.

Dawkowanie chlorowodorku bupropionu

W leczeniu depresji dawkowanie zależy od konkretnego preparatu. Zwykle leczenie rozpoczyna się od 150 mg raz na dobę, po konsultacji z lekarzem dawkę można zwiększyć do 300 mg na dobę.

W leczeniu uzależnienia od nikotyny przez pierwsze 3 dni stosuje się 150 mg raz na dobę, a następnie 150 mg dwa razy na dobę, zachowując co najmniej 8 godzin odstępu między dawkami. Leczenie zwykle trwa 7–9 tygodni.

W leczeniu otyłości bupropion stosuje się wyłącznie w połączeniu z naltreksonem w preparacie Mysimba. Dawkę zwiększa się stopniowo w ciągu pierwszych 4 tygodni, do dawki docelowej 2 tabletki dwa razy na dobę.

Bupropion można przyjmować z posiłkiem lub niezależnie od niego. Ze względu na możliwość wystąpienia bezsenności należy unikać przyjmowania dawki późnym wieczorem. Tabletek o zmodyfikowanym lub przedłużonym uwalnianiu nie należy kruszyć, dzielić ani rozgryzać.

Farmakokinetyka chlorowodorku bupropionu

Chlorowodorek bupropionu po podaniu doustnym jest szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego. Podlega metabolizmowi w wątrobie, głównie z udziałem izoenzymu CYP2B6. W wyniku przemian powstają aktywne farmakologicznie metabolity, przede wszystkim hydroksybupropion, a także treohydrobupropion i erytrohydrobupropion, które przyczyniają się do działania leku.

Chlorowodorek bupropionu i jego metabolity są wydalane głównie z moczem, przede wszystkim w postaci metabolitów. Okres półtrwania bupropionu wynosi około 20 godzin, natomiast niektóre jego aktywne metabolity utrzymują się w organizmie dłużej.

Zaburzenia czynności wątroby lub nerek mogą wpływać na stężenie bupropionu i jego metabolitów oraz zwiększać ryzyko ich kumulacji. W tej grupie pacjentów konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania leku.

Przeciwwskazania do stosowania chlorowodorku bupropionu

Do najważniejszych przeciwwskazań należą:

• nadwrażliwość na chlorowodorek bupropionu lub którykolwiek składnik preparatu,
• obecne lub przebyte napady drgawkowe,
• guzy ośrodkowego układu nerwowego,
• aktualna lub przebyta bulimia albo jadłowstręt psychiczny,
• ciężka marskość wątroby,
• jednoczesne stosowanie innych produktów zawierających bupropion,
• nagłe odstawienie alkoholu lub leków, których odstawienie może zwiększać ryzyko napadów drgawkowych,
• jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO lub zbyt krótki odstęp od zakończenia ich stosowania.

Środki ostrożności przy stosowaniu chlorowodorku bupropionu

Najważniejszym środkiem ostrożności jest ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych, które zwiększa się wraz z dawką oraz w obecności określonych czynników ryzyka. Należą do nich m.in. uzależnienie od alkoholu, przebyte urazy głowy, cukrzyca leczona insuliną lub lekami przeciwcukrzycowymi oraz jednoczesne stosowanie leków obniżających próg drgawkowy.

Podczas leczenia należy zwracać uwagę na możliwość wystąpienia wzrostu ciśnienia tętniczego, szczególnie u osób z nadciśnieniem. W przypadku istotnego i utrzymującego się zwiększenia ciśnienia konieczna może być zmiana leczenia.

Bupropion może również wpływać na stan psychiczny. Szczególnej obserwacji wymagają osoby, u których pojawiają się nasilone zaburzenia nastroju, nietypowe zmiany zachowania lub myśli samobójcze.

Należy zachować ostrożność u osób z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. 

Podczas stosowania bupropionu zaleca się unikanie alkoholu. Szczególnie niebezpieczne może być nagłe odstawienie alkoholu u osoby spożywającej go w dużych ilościach, ponieważ może zwiększyć ryzyko napadów drgawkowych.

Działania niepożądane chlorowodorku bupropionu

Do najczęściej występujących działań niepożądanych należą bezsenność, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, nudności i wymioty. Często występują również zawroty głowy, drżenia, zaburzenia smaku, lęk, pobudzenie, bóle brzucha, zaparcia, wysypka, świąd, zwiększona potliwość i wzrost ciśnienia tętniczego.

Rzadziej mogą wystąpić m.in. napady drgawkowe, zaburzenia koncentracji, tachykardia, reakcje nadwrażliwości oraz zaburzenia psychiczne. 

Bardzo rzadko ciężkie reakcje skórne, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby czy żółtaczkę.

W przypadku wystąpienia nasilonych, utrzymujących się lub niepokojących objawów należy skonsultować się z lekarzem.

Interakcje chlorowodorku bupropionu z innymi lekami

Chlorowodorek bupropionu jest metabolizowany głównie przez CYP2B6, a jednocześnie hamuje izoenzym CYP2D6. Z tego względu może wpływać na stężenie i działanie niektórych innych leków.

• Leki metabolizowane przez CYP2D6 – chlorowodorek bupropionu może zwiększać ich stężenie we krwi. Dotyczy to m.in. niektórych leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych, beta-adrenolityków i leków przeciwarytmicznych. 
• Tamoksyfen – chlorowodorek bupropionu może zmniejszać jego skuteczność poprzez hamowanie przekształcania tamoksyfenu do aktywnych metabolitów. Jednoczesnego stosowania należy unikać.
• Leki wpływające na CYP2B6 – leki hamujące lub indukujące ten enzym mogą zmieniać stężenie chlorowodorku bupropionu i jego metabolitów. 
• Leki obniżające próg drgawkowy – jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych. Dotyczy to m.in. niektórych leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych, przeciwmalarycznych i leków przeciwhistaminowych. 
• Levodopa i amantadyna – jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego. 
• Alkohol – zwiększa ryzyka działań niepożądanych, w tym drgawek.

Szczególną ostrożność należy zachować również przy jednoczesnym stosowaniu leków, które zwiększają ciśnienie tętnicze lub wpływają na układ noradrenergiczny i dopaminergiczny. 

Chlorowodorek bupropionu u dzieci i osób starszych

Chlorowodorek bupropionu nie jest wskazany do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. Bezpieczeństwo i skuteczność chlorowodorku bupropionu w tej grupie wiekowej nie zostały potwierdzone.

U osób starszych może być stosowany, jednak zaleca się zachowanie ostrożności. Przy doborze dawki należy uwzględnić stan ogólny pacjenta, czynność nerek i wątroby oraz stosowane jednocześnie leki.

Stosowanie chlorowodorku bupropionu w ciąży i podczas karmienia piersią

Chlorowodorek bupropionu nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko i nie ma odpowiedniej alternatywnej metody leczenia

Chlorowodorek bupropionu i jego aktywne metabolity przenikają do mleka kobiecego. Decyzja powinna uwzględniać korzyści dla matki oraz potencjalne ryzyko dla dziecka i zostać podjęta po konsultacji z lekarzem.

Przedawkowanie chlorowodorku bupropionu

Przedawkowanie bupropionu może prowadzić do ciężkich zaburzeń neurologicznych i sercowo-naczyniowych. Po przyjęciu bardzo dużych dawek mogą wystąpić m.in. napady drgawkowe, senność, utrata przytomności, tachykardia, zaburzenia rytmu serca oraz zaburzenia przewodzenia w sercu. 

W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczna jest pilna pomoc medyczna i obserwacja w placówce medycznej. Nie istnieje swoiste antidotum na bupropion.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania dotyczące chlorowodorku bupropionu

Źródła:

1. Coles R, Kharasch ED (2008), Pharm Res 25:1405–1411, https://doi.org/10.1007/s11095-008-9535-1
2. Dwoskin LP i in. (2006), CNS Drug Rev 12(3-4):178-207, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17227286/
3. Khan SR i in., "Chapter One – Bupropion Hydrochloride" (2016), https://doi.org/10.1016/bs.podrm.2015.12.001
4. Europan Medicines Agency - Mysimba https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/mysimba