Wodorobursztynian doksylaminy, doxylamini hydrogenosuccinas - dawkowanie, działanie, ulotka, skutki uboczne

Mechanizm działania doksylaminy

Doksylamina jest konkurencyjnym, odwracalnym i niespecyficznym antagonistą receptorów histaminowych H1. Blokując te receptory w ośrodkowym układzie nerwowym, hamuje pobudzające działanie histaminy na ośrodek czuwania, co wywołuje senność.

Dodatkowo doksylamina wykazuje działanie antycholinergiczne, blokując receptory muskarynowe.

Wskazania do stosowania doksylaminy

Doksylamina jest wskazana przede wszystkim w krótkotrwałym, objawowym leczeniu sporadycznie występującej bezsenności u osób dorosłych. Stosuje się ją w przypadku trudności z zasypianiem, a także gdy występują częste nocne przebudzenia lub zbyt wczesne budzenie się. Leczenie powinno być krótkotrwałe.

Drugim zastosowaniem doksylaminy jest leczenie nudności i wymiotów związanych z ciążą. W tym wskazaniu doksylamina występuje w preparatach złożonych zawierających również pirydoksynę. Leki te są przeznaczone dla kobiet w ciąży, u których objawy utrzymują się pomimo zastosowania metod niefarmakologicznych, takich jak modyfikacja diety i stylu życia.

Zastosowanie doksylaminy w leczeniu bezsenności i zaburzeń snu

Doksylamina jest stosowana w krótkotrwałym, objawowym leczeniu sporadycznie występującej bezsenności i zaburzeń snu u osób dorosłych, szczególnie w przypadku trudności z zasypianiem oraz problemów z rozpoczęciem snu. Dzięki działaniu przeciwhistaminowemu i uspokajającemu ułatwia zasypianie.

Ze względu na objawowy charakter działania doksylamina nie jest przeznaczona do długotrwałego stosowania ani leczenia przewlekłej bezsenności i innych utrwalonych zaburzeń snu. W przypadku utrzymywania się lub nawracania objawów konieczne jest ustalenie ich przyczyny oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego. 

Zastosowanie doksylaminy z pirydoksyną w ciąży

Doksylamina w połączeniu z pirydoksyną (witaminą B6) jest stosowana w leczeniu nudności i wymiotów związanych z ciążą, gdy metody niefarmakologiczne nie przynoszą wystarczającej poprawy. Preparaty zawierające doksylaminę i witaminę B6 są przeznaczone dla kobiet w ciąży zgodnie z zatwierdzonym wskazaniem konkretnego produktu leczniczego. Połączenie obu substancji pozwala na wykorzystanie działania przeciwwymiotnego doksylaminy oraz właściwości witaminy B6 wspierających kontrolę objawów nudności. Stosowanie powinno odbywać się zgodnie z zaleceniami lekarza i charakterystyką danego preparatu.

Dawkowanie doksylaminy

Dawkowanie doksylaminy zależy od konkretnego produktu leczniczego i jego zarejestrowanego wskazania. W przypadku stosowania w krótkotrwałym leczeniu sporadycznej bezsenności u osób dorosłych zwykle stosuje się dawkę 12,5-25 mg raz na dobę, około 30 minut przed snem.

Zalecenia dotyczące dawkowania:

• dorośli: zwykle 12,5-25 mg raz na dobę przed snem; 
• osoby rozpoczynające leczenie oraz pacjenci wrażliwi na działanie uspokajające leków przeciwhistaminowych: zaleca się rozpoczęcie od niższej dawki (12,5 mg),
• maksymalna dawka dobowa: nie powinna przekraczać 25 mg na dobę.

Farmakokinetyka doksylaminy

Po podaniu doustnym doksylamina jest dobrze wchłaniana z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie substancji czynnej we krwi osiągane jest zwykle po około 2-3 godzinach od przyjęcia dawki.

Doksylamina wykazuje dobrą dystrybucję w organizmie i przenika przez barierę krew-mózg, co jest związane z jej działaniem na ośrodkowy układ nerwowy.

Substancja jest metabolizowana głównie w wątrobie z udziałem enzymów mikrosomalnych, a jej metabolity są wydalane przede wszystkim z moczem. Okres półtrwania doksylaminy wynosi około 10 godzin, co odpowiada utrzymywaniu się jej działania przez wiele godzin po przyjęciu dawki.

Parametry farmakokinetyczne mogą różnić się u poszczególnych pacjentów, m.in. w zależności od wieku, wydolności wątroby i nerek oraz stosowanych jednocześnie leków. 

Przeciwwskazania do stosowania doksylaminy

• nadwrażliwości na doksylaminę, inne leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji lub którykolwiek składnik preparatu,
• astma oskrzelowa, przewlekłe zapalenie oskrzeli lub rozedma płuc,
• jaskra z zamkniętym kątem przesączania lub zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, 
• zaburzenia odpływu moczu, w tym rozrostu gruczołu krokowego przebiegającego z utrudnionym oddawaniem moczu lub zaleganiem moczu w pęcherzu, 
• zwężenie przewodu pokarmowego, w tym zwężenia odźwiernikowo-dwunastniczego lub zwężeń związanych z chorobą wrzodową,
• ciężkie zaburzenia czynności wątroby lub nerek, 
• stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO), ze względu na możliwość nasilenia działania antycholinergicznego doksylaminy,
• stosowanie niektórych leków mogących powodować istotne interakcje, w tym wybranych leków przeciwdepresyjnych, przeciwwirusowych, przeciwgrzybiczych, przeciwarytmicznych,
• niektórych antybiotyków, leków wpływających na stężenie lipidów oraz chinidyny,
• okres karmienia piersią, ciąża
• długotrwała bezsenność.

Środki ostrożności przy stosowaniu doksylaminy

Ostrożności wymaga stosowanie doksylaminy u osób z padaczką (możliwe zwiększenie ryzyka drgawek) oraz u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. Lek może maskować ototoksyczne działanie niektórych innych leków (np. aminoglikozydów, karboplatyny, cisplatyny). Ze względu na działanie tłumiące reakcję w skórnych testach alergicznych zaleca się jego odstawienie na 3 dni przed planowanym badaniem. Doksylamina istotnie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, zwłaszcza w pierwszych dniach terapii.

Działania niepożądane doksylaminy

Działania niepożądane są zwykle łagodne i przemijające, częściej występują na początku leczenia.

• Bardzo częste: senność.
• Częste: suchość w ustach, zaparcia, niewyraźne widzenie i zaburzenia akomodacji, zawroty głowy, zatrzymanie moczu, kołatanie serca, 
• Rzadsze: dezorientacja, omamy, podwyższone stężenie CPK w badaniach laboratoryjnych.
  U 10–25% pacjentów efekt uspokajający może utrzymywać się jeszcze ponad 10 godzin po przyjęciu leku, wpływając na sprawność psychomotoryczną następnego dnia.

Interakcje doksylaminy z innymi lekami

Jednoczesne stosowanie doksylaminy jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności w przypadku:

• Inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) 
• Leków hamujących metabolizm doksylaminy, w tym niektórych: 
  
  • leków przeciwdepresyjnych (np. fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, nefazodon, bupropion), 
  • antybiotyków makrolidowych (np. erytromycyna, klarytromycyna, telitromycyna), 
  • leków przeciwgrzybiczych z grupy azoli (np. ketokonazol, itrakonazol, flukonazol, worykonazol), 
  • leków przeciwwirusowych będących inhibitorami proteazy (np. rytonawir, indynawir, telaprewir), 
  • gemfibrozylu, 
  • chinidyny, 
  • amiodaronu; 
• Leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak: 
  
  • leki nasenne i uspokajające, 
  • leki przeciwlękowe, 
  • opioidy, 
  • barbiturany, 
  • leki psychotropowe i przeciwpsychotyczne
• Innych leków o działaniu antycholinergicznym, w tym niektórych: 
  
  • leków przeciwhistaminowych, 
  • atropina, skopolamina, 
  • leków stosowanych miejscowo na skórę zawierających difenhydraminę,
• Leków wpływających na rytm serca np. amiodaron, dyzopiramid, chinidyna,
• Niektórych leków przeciwnadciśnieniowych np. klonidyna, metylodopa, guanabenz,
• Leków o wąskim indeksie terapeutycznym, czyli takich, w których niewielka zmiana stężenia może wpływać na bezpieczeństwo terapii np. digoksyna, fenytoina, warfaryna, lit, aminoglikozydy, wankomycyna,

Nie stosować jednocześnie z alkoholem oraz sokiem grejfrutowym.

Doksylamina u dzieci i osób starszych

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia nie zostało zbadane - doksylamina nie jest zalecana w tej grupie wiekowej.

U osób powyżej 65 roku życia lek należy stosować ostrożnie ze względu na możliwy wydłużony okres półtrwania (12-16 godzin) oraz zwiększone ryzyko zawrotów głowy, spowolnionych reakcji i upadków. Zalecana jest niższa dawka początkowa (12,5 mg).

Stosowanie doksylaminy w ciąży i podczas karmienia piersią

Ciąża:

Preparaty zawierające doksylaminę w połączeniu z pirydoksyną (witaminą B6), takie jak Bonjesta i Xonvea, są przeznaczone do stosowania u kobiet w ciąży w leczeniu nudności i wymiotów związanych z ciążą, po ocenie wskazań do terapii. 
W przypadku preparatów zawierających samą doksylaminę, stosowanych m.in. w leczeniu zaburzeń snu, stosowanie w ciąży nie jest wskazane.

Karmienie piersią:

Doksylaminy nie należy stosować podczas karmienia piersią. Substancja przenika do mleka i ze względu na możliwość wystąpienia u dziecka działań niepożądanych, takich jak senność lub zaburzenia karmienia, jej stosowanie w tym okresie jest przeciwwskazane.

Przedawkowanie doksylaminy

Przedawkowanie doksylaminy może prowadzić do ciężkiego zatrucia. Objawy mogą obejmować nasiloną senność, pobudzenie, splątanie, majaczenie, drgawki, zaburzenia oddychania, a w ciężkich przypadkach także śpiączkę. Ze względu na stosunkowo długi okres półtrwania doksylaminy objawy zatrucia mogą utrzymywać się przez wiele godzin. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy niezwłocznie zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

Doksylamina a inne leki nasenne i przeciwhistaminowe I generacji

Doksylamina, podobnie jak inne leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji, wykazuje działanie uspokajające i nasenne poprzez blokowanie receptorów H1 w ośrodkowym układzie nerwowym.

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania doksylaminy z innymi lekami nasennymi, uspokajającymi, przeciwlękowymi, opioidami, alkoholem ani innymi lekami przeciwhistaminowymi I generacji.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Źródła:

1. Charakterystyka Produktu Leczniczego Noctis, Noctis Noc, Noctis Forte (Biofarm) https://www.biofarm.pl/fileadmin/user_up%EE%80%80load/Noctis_-_ChPL.pdf
2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Doksylamina Geiser https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/36511/characteristic Rejestr Produktów Leczniczych (rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl)