Nadtlenek wodoru
Co to jest nadtlenek wodoru?
Nadtlenek wodoru to związek chemiczny o silnych właściwościach utleniających. Działa odkażająco, antyseptycznie i dezynfekująco, dlatego stosowany jest w produktach leczniczych do użytku zewnętrznego – na skórę i błony śluzowe jamy ustnej (w odpowiednim rozcieńczeniu).
Do czego służy nadtlenek wodoru?
Nadtlenek wodoru stosuje się jako środek bakteriobójczy i odkażający, wykorzystywany m.in. do:
- odkażania ran, zadrapań, otarć i niewielkich skaleczeń,
- przemywania ran w jamie ustnej, kieszonek dziąsłowych w stanach zapalnych oraz pomocniczo przy aftach u dorosłych – zwykle w postaci roztworu rozcieńczonego (ok. 15 ml na 200–250 ml wody).
W kontakcie ze skórą nadtlenek wodoru rozkłada się z uwolnieniem aktywnego tlenu atomowego. Proces ten zachodzi szczególnie szybko w obecności krwi, ropy i martwych tkanek. Wydzielający się tlen tworzy charakterystyczną pianę, która wspomaga mechaniczne usuwanie drobnoustrojów z odkażanej powierzchni skóry, niszczy komórki krwi obecne w ranie oraz oczyszcza uszkodzone tkanki z resztek biologicznych.
Nadtlenek wodoru wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze –
- zwalcza bakterie, w tym Gram-dodatnie (np. Staphylococcus aureus, czyli gronkowiec złocisty) i Gram-ujemne (np. Pseudomonas aeruginosa, czyli pałeczka ropy błękitnej) już w ciągu 1 minuty od zastosowania,
- działa również na grzyby, w tym drożdżaki, takie jak Candida albicans.
W jakich stężeniach występuje nadtlenek wodoru?
Nadtlenek wodoru dostępny jest w postaci wodnych roztworów o różnych stężeniach, stosowanych zależnie od wskazań.
3% nadtlenek wodoru
To najczęściej spotykane stężenie nadtlenku wodoru, wykorzystywane jako klasyczny preparat do dezynfekcji ran. Nie nadaje się do odkażania powierzchni. Występuje głównie jako wodny roztwór, ale bywa również składnikiem leków recepturowych, np. kropli do uszu zawierających kwas borowy. Dawniej dostępny był także w formie żelu do odkażania ran.
0,3-1,5% nadtlenek wodoru
Stężenia te stosuje się do płukania jamy ustnej – w przypadku infekcji jamy ustnej i gardła, stanów zapalnych dziąseł i przyzębia oraz w celu zahamowania drobnych krwawień w jamie ustnej. Rozcieńczony roztwór może być także stosowany pomocniczo jako preparat na afty.
30-35% nadtlenek wodoru (perhydrol)
Perhydrol, czyli stężony roztwór nadtlenku wodoru, znajduje zastosowanie głównie w recepturze aptecznej. Stanowi składnik niektórych maści o działaniu wybielającym. Ze względu na silne działanie przyżegające, nie należy stosować go bezpośrednio na skórę.
Nadtlenek wodoru a ciąża
Nie stwierdzono przeciwwskazań do stosowania wody utlenionej w czasie ciąży.
Nadtlenek wodoru a karmienie piersią
Woda utleniona może być stosowana w okresie karmienia piersią.
Nadtlenek wodoru - przeciwwskazania
Stosowanie nadtlenku wodoru jest przeciwwskazane w przypadku:
- nadwrażliwości na substancję czynną,
- ostrych i wrzodziejących zapaleń dziąseł – ze względu na ryzyko bolesnego uszkodzenia tkanek,
- rozległych i głębokich ran, które wymagają interwencji chirurgicznej,
- jam ciała oraz w okolicach oczu i bezpośrednio do oczu.
Woda utleniona powinna być stosowana wyłącznie doraźnie do płukania jamy ustnej – nie zaleca się jej stosowania w sposób ciągły (ze względu na ryzyko podrażnień).
Nadtlenek wodoru - skutki uboczne
W zależności od sposobu zastosowania, nadtlenek wodoru może powodować:
- podrażnienie skóry oraz błon śluzowych jamy ustnej,
- przemijające uczucie pieczenia,
- ostre zapalenie gardła, nosa i dróg oddechowych,
- przerost brodawek nitkowatych języka,
- zmiany w obrębie dziąseł, takie jak miejscowa rozedma poddziąsłowa,
- reakcje alergiczne.
Nadtlenek wodoru przechowywanie
Nadtlenek wodoru należy przechowywać w temperaturze nie wyższej niż 25°C, w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Preparat powinien być chroniony przed światłem.