Aparaty słuchowe dla seniorów – jak je wybrać? Rodzaje i zasady refundacji

Aparaty słuchowe dla osób starszych są niemal produktami pierwszej potrzeby. Ubytek słuchu jest bowiem najczęstszą przewlekłą dolegliwością związaną z wiekiem – dotyka aż 75% osób po 70. roku życia! Niedosłuch sam w sobie jest uciążliwy, a ponadto przyczynia się do innych problemów. Jaki aparat słuchowy dla starszej osoby wybrać? Czy można uzyskać dofinansowanie? Odpowiadamy w tym artykule.

Kiedy aparat słuchowy dla seniora staje się niezbędny?

Przyczyną niedosłuchu u starszych ludzi najczęściej jest tzw. głuchota starcza (presbyacusis). Charakteryzuje się ona tym, że nawet niewielka zmiana w zakresie głośności dźwięków powoduje duży dyskomfort. Problem nasila się zwłaszcza poza domem, gdzie istnieje wiele źródeł hałasu. Z tego powodu seniorzy po 65. roku życia często mają trudność ze zrozumieniem mowy w sytuacji, gdy w pomieszczeniu znajduje się więcej źródeł dźwięku albo gdy ich rozmówca mówi szeptem. Aby skutecznie komunikować się z osobami ze swojego otoczenia, starsze osoby powinny mieć zapewnioną protetykę słuchu (np. nosić aparaty słuchowe).

Sprawdź również preparaty do czyszczenia uszu.

Jak rozpoznać, że osoba starsza ma problemy ze słuchem i potrzebuje aparatu?

Problemy ze słuchem u seniorów rozwijają się stopniowo i często są bagatelizowane. Warto jednak zwrócić uwagę na konkretne sygnały, które mogą świadczyć o pojawiającym się niedosłuchu:

• Częste proszenie o powtórzenie wypowiedzi,
• Zwiększanie głośności telewizora lub radia,
• Trudności w rozumieniu mowy, zwłaszcza przy dużym natężeniu innych dźwięków,
• Odpowiadanie nie na temat,
• Unikanie rozmów lub spotkań towarzyskich,
• Skargi, że „inni tak niewyraźnie mówią”.

Powyższe objawy mogą świadczyć o potrzebie konsultacji z laryngologiem lub protetykiem słuchu.

Sprawdź popularne kategorie

Dlaczego warto kupić aparat słuchowy dla seniora?

Ubytek słuchu u seniora to dolegliwość, która z jednej strony bardzo utrudnia życie, a z drugiej jest stosunkowo łatwa do zdiagnozowania i leczenia. Współczesna medycyna oferuje wiele skutecznych terapii niedosłuchu, m.in. aparaty słuchowe dla seniorów czy implanty.

Jakie są konsekwencje ignorowania problemu?

• Wzrost ryzyka depresji u seniorów. Lekki niedosłuch u starszej osoby wiąże się z dwukrotnym, średni z trzykrotnym, a głębokim z aż pięciokrotnym wzrostem ryzyka zachorowania na depresję starczą! Problemy z komunikacją z innymi ludźmi często prowadzą do izolacji społecznej, która wzmaga poczucie osamotnienia i wywołuje depresyjny nastrój.
• Zaburzenia funkcji poznawczych. Utrudniony kontakt ze światem zewnętrznym upośledza zdolności intelektualne seniorów i jest przyczyną osiągania niższych wyników w testach sprawdzających. Mimo że wyższe wykształcenie w pewien sposób potrafi zniwelować efekty niewielkiego niedosłuchu, nie wystarcza do zapobiegania skutkom poważniejszych ubytków.
• Większe ryzyko wypadków. Niesłyszenie sygnałów ostrzegawczych (np. klaksonu, alarmu) może stanowić zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia seniora.
• Trudności w komunikacji. Osoba z niedosłuchem może źle rozumieć rozmówców, co prowadzi do frustracji, nieporozumień, a nawet konfliktów z bliskimi.

Sprawdź, jak przebiega płukanie uszu u laryngologa.

Jaki aparat słuchowy wybrać dla starszej osoby?

Na pytanie: jak dobrać aparat słuchowy dla starszej osoby specjaliści odpowiadają zgodnie: udać się do profesjonalisty. Tylko wtedy urządzenie naprawdę spełni swoje zadanie, czyli umożliwi seniorowi prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie oraz skuteczną komunikację (nawet w szumie). Aparat słuchowy wybiera się na podstawie diagnostyki przeprowadzonej przez lekarza oraz protetyka słuchu. Procedura obejmuje kilka etapów:

• Wykluczenie zmian chorobowych, które mogłyby zagrażać zdrowiu lub życiu seniora oraz poznanie innych dolegliwości związanych z narządem słuchu, np. przebytych infekcji, urazów, wycieków, bóli (sprawdź krople na ból ucha), operacji, obecności szumów usznych,
• Ustalenie wpływu niedosłuchu na funkcjonowanie pacjenta – w jakich sytuacjach senior nie słyszy lub słyszy gorzej, w jakim otoczeniu przebywa najczęściej,
• Konsultacja z protetykiem słuchu – wybór rodzaju aparatu, przygotowanie indywidualnych wkładek otoplastycznych,
• Rehabilitacja słuchu, czyli jak najczęstsze noszenie aparatu słuchowego.

Dowiedz się również, jak dbać o słuch.

Bardzo ważnym etapem leczenia jest również ocena efektu terapeutycznego po pewnym czasie użytkowania aparatu słuchowego oraz ewentualne dostosowanie poprawek. Z tego względu senior powinien stale znajdować się pod opieką poradni audiologicznej.

Jakie są rodzaje aparatów słuchowych dla starszych osób?

Seniorzy mogą wybierać spośród aparatów wykorzystujących przewodnictwo powietrzne (wzmacniają falę akustyczną, której ośrodkiem rozchodzenia się jest powietrze) albo kostne (energia fali akustycznej zostaje przetworzona na drgania przenoszone przez kości czaszki).

Rodzaje aparatów słuchowych dla seniorów ze względu na sposób noszenia

Z kolei ze względu na sposób noszenia aparaty słuchowe można podzielić na:

• Zauszne – mikrofon, wzmacniacz i słuchawka znajdują się w obudowie mocowanej za uchem za pomocą wkładki,
• Wewnątrzuszne/wewnątrzkanałowe – wkłada się je do jamy muszli małżowiny usznej i zewnętrznego przewodu słuchowego,
• Okularowe – są montowane w zausznikach oprawek okularów,
• Kieszonkowe – na ucho zakłada się małą słuchawkę połączoną przewodem z pudełkiem z elektroniką.

Rodzaje aparatów dla osób starszych a sposób przetwarzania dźwięku

Jeśli chodzi o sposób przetwarzania dźwięku, standardem są cyfrowe aparaty słuchowe. Zapewniają najlepszą jakość i największy komfort słyszenia. Ponadto umożliwiają zastosowanie wielu dodatkowych udogodnień.

Dowiedz się również, czym jest otoskleroza.

Jakie najważniejsze wymagania powinien spełnić aparat słuchowy dla seniora?

Jaki aparat słuchowy dla starszej osoby wybrać? Podobnie jak każdy inny sprzęt protetyczny lub rehabilitacyjny, również aparat słuchowy dla seniora musi spełnić różne wymagania. Takie urządzenie przede wszystkim powinno:

• Być wyrobem medycznym z odpowiednimi certyfikatami,
• Mieć moc odpowiednią do ubytku słuchu,
• Pasować do potrzeb seniora (rozmiar i kształt uwzględniający budowę anatomiczną ucha, funkcje dostosowane do stylu życia, np. możliwość usłyszenia dźwięku z dużej odległości mimo hałasu, kompatybilność z urządzeniami mobilnymi itp.).

Zapalenie ucha u dorosłych – dowiedz się więcej na ten temat!

Zastanawiając się, jaki aparat słuchowy dla seniora wybrać,  warto też uwzględnić styl życia osoby starszej. Dlaczego? Będzie to wpływało na dodatkowe funkcje, na które warto się zdecydować. Najbardziej przydatne to:

• Redukcja szumów,
• Mikrofony kierunkowe,
• Dostosowanie do prowadzenia rozmów telefonicznych,
• Detekcja mowy,
• Kontrolery okluzji,
• Synchronizacja aparatów w przypadku protezowania dwojga uszu.

Warto też pamiętać, że aparat słuchowy dla starszej osoby nie powinien służyć jedynie przez kilka miesięcy, ale wiele lat. Niektóre urządzenia powodują zwężenie się zewnętrznego kanału słuchowego, co po pewnym czasie uniemożliwia noszenie jakiegokolwiek aparatu.

Jak czyścić uszy? Poznaj kilka skutecznych i bezpiecznych sposobów.

Czy wzmacniacze słuchu mogą zastąpić aparaty słuchowe dla seniora?

Dr hab. n. med. Piotr Skarżyński z Instytutu Narządów Zmysłów stwierdził, że do rzeczywistej poprawy jakości słyszenia nie wystarczy jedynie włożenie do ucha tzw. wzmacniacza słuchu. W przeciwieństwie do aparatów słuchowych nie są one wyrobami medycznymi. Ich parametrów nie można też dobrać do indywidualnych potrzeb seniora z niedosłuchem, dlatego nie warto ryzykować.

Ile może kosztować aparat słuchowy dla osoby starszej?

Dobry aparat słuchowy dla seniora może kosztować od 1000 do nawet 10 tysięcy złotych. Skąd taka duża rozbieżność cenowa? Wiele zależy od producenta, rozwiązań technologicznych czy dostawcy. W związku z tym, że zakup sprzętu do protetyki słuchu wiąże się ze sporym wydatkiem, warto postarać się o dofinansowanie aparatów słuchowych.

Aparat słuchowy dla seniora – dofinansowanie i refundacja

Czy aparaty słuchowe są refundowane? Tak! Od roku 2014 obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, na podstawie którego każda ubezpieczona osoba z niedosłuchem może ubiegać się o dofinansowanie NFZ na aparaty słuchowe oraz wkładki uszne do obojga uszu, a także inne urządzenia wspomagające słyszenie.

Ponadto osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności i dochodami poniżej pewnego progu mogą ubiegać się również o wsparcie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Wypłacają je Miejskie Ośrodki Pomocy Społecznej oraz Centra Pomocy Rodzinie. Jak załatwić aparat słuchowy dla seniora z takim dofinansowaniem? Szczegółowe wytyczne (m.in. progi dochodów i kwoty dofinansowania) zmieniają się co roku, dlatego warto skonsultować się z pracownikami MOPS-u lub CPR-u najbliższego miejsca zamieszkania niepełnosprawnego seniora.

Sprawdź również, jak wygląda refundacja na pieluchomajtki.

Jakie wymagania trzeba spełnić, aby aparat słuchowy dla seniora był objęty refundacją?

Refundacja aparatu słuchowego dla seniora wymaga spełnienia kilku formalności. Przede wszystkim senior musi mieć wniosek na aparat słuchowy wydany przez lekarza specjalistę: laryngologa, audiologa lub otolaryngologa. Od roku 2020 taki wniosek jest wystawiany i potwierdzany drogą elektroniczną (przez system e-ZWM), nie musisz więc składać wizyty w oddziale NFZ. Z wydrukiem dokumentu udajesz się prosto do protetyka słuchu, który ma podpisaną umowę z Funduszem.

Jakie są inne wymagania, aby senior otrzymał dofinansowanie?

• W 2024 r. NFZ zaktualizował kryteria dofinansowania aparatów słuchowych, w 2025 r. wciąż obowiązują te same zasady. Dotychczas wysokość refundacji wyznaczano na podstawie średniej utraty słuchu obliczonej z czterech częstotliwości (500, 1000, 2000 i 4000 Hz). Od 2025 r. za kryterium przyjmuje się jedynie dwie częstotliwości z największym ubytkiem, co sprawia, że więcej osób kwalifikuje się do wsparcia finansowego.
• Niedosłuch musi wynosić powyżej 40 dB HL w uchu aparatowym. W takim przypadku refundacja jest przyznawana raz na 5 lat i wynosi 1050 zł na aparat słuchowy powietrzny (2100 zł, jeśli niedosłuch dotyczy obu uszu) oraz 50 zł na jedną wkładkę uszną. W przypadku aparatów na przewodnictwo kostne kwota dofinansowania, przyznawanego także co 5 lat, wynosi 2100 zł (4200 zł w przypadku aparatu dwustronnego),
• Jeśli dodatkowo senior jest inwalidą wojennym lub osobą represjonowaną i ma właściwą legitymację, kwota dofinansowania na aparat słuchowy wzrasta do 1500 zł i 3000 zł (odpowiednio: przewodnictwo powietrzne i kostne).
• Osobom z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności również przysługuje aparat słuchowy ze 100% refundacją, a dodatkowo nie obowiązuje okres karencji – z ulgi można skorzystać w dowolnym momencie, w zależności od potrzeb.

Sprawdź również, jak COVID-19 wpływa na zdrowie psychiczne seniorów.

Dlaczego seniorzy nie chcą używać aparatów słuchowych?

Najczęstsze przyczyny problemu są następujące:

• Seniorzy nie zdają sobie sprawy, że mają ubytek słuchu. Wydaje im się, że nie rozumieją mowy, a rzeczywistą przyczyną takiego stanu rzeczy jest np. niesłyszenie spółgłosek w głośnym otoczeniu,
• Zakup aparatu wiąże się ze sporym wydatkiem,
• Po zakupie urządzenia starsza osoba po prostu nie wie, w jaki sposób z niego korzystać,
• Parametry urządzenia nie zostały dostosowane do potrzeb pacjenta, przez co aparat mu bardziej przeszkadza, niż pomaga.

Jak sobie poradzić z niechęcią do używania aparatu słuchowego przez seniora? 

• Kluczowe znaczenie mają regularne, profilaktyczne badania słuchu (zwłaszcza u osób po 55. roku życia). Dzięki temu niedosłuch można zdiagnozować już na bardzo wczesnym etapie. 
• W przypadku oporu związanego z kosztem zakupu aparatu, warto postarać się o dofinansowanie i refundację przez NFZ. 
• Starsza osoba powinna zostać poinstruowana przez specjalistę, w jaki sposób używać urządzenie (jak długo i często nosić aparat oraz jak o niego dbać) – radzi dr hab. Roman Gołębiewski, prezes Polskiego Stowarzyszenia Protetyków Słuchu (PSPS). Protetyk pomoże też w indywidualnym doborze ustawień aparatu do wielkości i rodzaju niedosłuchu.
• Kluczowa jest również rola opiekuna, który w spokojnej i szczerej rozmowie powinien wytłumaczyć seniorowi, że korzystanie z aparatu to nie wstyd czy dyshonor, a przeciwnie – szansa na wyższy komfort życia, lepsze relacje z rodziną i znajomymi oraz mniejsze ryzyko wypadków, depresji i osłabienia funkcji poznawczych.

Sprawdź również, jak podać leki osobie starszej.

Aparat słuchowy dla seniora – podsumowanie

Aparat słuchowy znacznie poprawia jakość życia seniora, zapobiega rozwojowi niektórych chorób i ułatwia funkcjonowanie w społeczeństwie, dlatego warto w niego zainwestować. Jaki aparat słuchowy wybrać dla starszej osoby? Najlepiej skonsultować temat ze specjalistą i protetykiem słuchu. Różnorodność urządzeń (zarówno w zakresie ceny czy sposobu noszenia, jak i rozwiązań technologicznych) pozwala na wybranie sprzętu idealnie dostosowanego do potrzeb i możliwości seniora.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/aktualnosci/213514,aparat-sluchowy-moze-chronic-seniorow-przed-otepieniem. [dostęp: 3.10.2021].
2. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/aktualnosci/204071,slaby-sluch-na-starosc-to-gorszy-intelekt. [dostęp: 3.10.2021].
3. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/aktualnosci/220108,wykrycie-niedosluchu-u-seniora-wazne-dla-poprawy-jego-sprawnosci. [dostęp: 3.10.2021].
4. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/175013,jak-odpowiednio-dobrac-aparat-sluchowy. [dostęp: 3.10.2021].
5. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/139527,jakie-sa-glowne-zasady-doboru-aparatu-sluchowego-kto-sie-tym-zajmuje. [dostęp: 3.10.2021].
6. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/181699,aparaty-sluchowe. [dostęp: 3.10.2021].
7. https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/inne-zagadnienia/139533,jakie-sa-problemy-z-dostepnoscia-do-aparatow-sluchowych. [dostęp: 3.10.2021].
8. https://www.audika.pl/aparaty-sluchowe/ceny/refundacja-nfz [dostęp: 23.06.2025 r.]
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. 2023 poz. 2461), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230002461/O/D20232461.pdf [dostęp: 23.06.2025 r.]