Flegma w gardle – przyczyny i objawy. Jak radzić sobie z zalegającą flegmą w gardle?

Flegma w gardle to gęsta wydzielina śluzowa lub śluzowo-ropna, która gromadzi się w tylnej ścianie gardła. Bardzo często towarzyszą jej także inne objawy, takie jak trudności z połykaniem, duszności czy ból w klatce piersiowej. Jej obecność może wskazywać na infekcje, alergie czy choroby układu oddechowego. Sprawdź możliwe przyczyny zalegającej flegmy w gardle i poznaj skuteczne sposoby leczenia tej przypadłości!

Co to jest i skąd się bierze flegma w gardle?

Flegma, określana także jako plwocina, to wydzielina o gęstej i lepkiej konsystencji, która wytwarzana jest przez błonę śluzową układu oddechowego. Substancja obecna jest w przebiegu kaszlu mokrego (produktywnego) podczas odkrztuszania. Flegma produkowana w fizjologicznej ilości utrzymuje odpowiednie nawilżenie gardła. Dzięki obecności przeciwciał zwalcza patogenne drobnoustroje, jak: cząsteczki bakterii, wirusów, kurzu i pyłków blokując ich przedostawanie się do płuc. Problematyczna staje się dopiero zalegająca flegma w gardle, która jest produkowana w nadmiarze. Zawiera w składzie m.in.: śluz, resztki pokarmowe, komórki złuszczonego naskórka i drobnoustroje chorobotwórcze.

Sprawdź też, katar spływający do gardła.

Flegma w gardle – objawy

Flegmie w gardle zwykle towarzyszą następujące objawy:

• trudności w przełykaniu,
• dyskomfort w klatce piersiowej,
• kaszel,
• uczucie drapania i łaskotania w gardle,
• chrypka lub zmiana barwy głosu,
• wymioty u osób z nasilonym odruchem wymiotnym,
• zgaga,
• nieświeży oddech.

Sprawdź popularne kategorie

Flegma w gardle – przyczyny

Przyczynami zalegającej flegmy mogą być:

• infekcje górnych dróg oddechowych (zarówno o etiologii wirusowej, jak i bakteryjnej),
• ostry lub przewlekły nieżyt nosa, gdy nadmiar wydzieliny spływa w kierunku gardła,
• niektóre alergie (najczęściej alergia wziewna).

Flegma w gardle charakteryzować się może także różnymi rodzajami i barwami plwociny:

• żółta albo zielona flegma w gardle to najczęściej ropna (zielono-żółta) plwocina, która towarzyszy przeziębieniu, infekcji zatok przynosowych, zapaleniu płuc lub oskrzeli. Jeśli występuje nagle, może być spowodowana pęknięciem ropnia płuca,
• gęsta, śluzowa i lepka flegma w gardle po nocy może wskazywać na POChP (przewlekłą obturacyjną chorobę płuc) lub na przewlekłe zapalenie oskrzeli,
• flegma w gardle z krwią może świadczyć nadkażeniu bakteryjnym, zapaleniu gardła lub poważniejszych stanach jak zatorowość płucna czy nowotwór płuc, dlatego wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej,
• brązowa flegma w gardle może wskazywać na zanieczyszczenia z powietrza, przewlekłe zapalenie oskrzeli lub krwioplucie. Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli utrzymuje się długo.
• flegma o czarnym zabarwieniu jest oznaką pylicy płuc, schorzenie zalicza się do tzw. chorób zawodowych i bardzo często występuje u górników,
• flegma z grudkami i czopami występuje przy mukowiscydozie i grzybicy,
• biała flegma w gardle z cofaniem treści pokarmowej do przełyku – charakterystyczna dla choroby refluksowej żołądka,
• resztki pokarmu obecne w plwocinie towarzyszą przetokom (nieprawidłowym połączeniom) pomiędzy tchawicą a przełykiem,
• plwocina o nieprzyjemnym zapachu może świadczyć o zakażeniu beztlenowcami (anaerobami). Są to infekcje wywołane przez bakterie, które rozwijają się w środowisku pozbawionym tlenu lub w obecności niewielkich ilości pierwiastka. Beztlenowce mogą powodować różnorodne infekcje powierzchowne i głębokie.
• gorzka flegma w gardle często wynika z refluksu żołądkowego, gdy kwaśna treść cofa się do przełyku. Może też być efektem infekcji lub stosowania niektórych leków.

Ciągła flegma w gardle i chrząkanie to również częsty problem osób nałogowo palących papierosy. Dym tytoniowy podrażnia drogi oddechowe i upośledza ruch rzęsek, które pomagają w usuwaniu zanieczyszczeń, co wiąże się z nadmierną produkcją wydzieliny. Oprócz flegmy w gardle osoby palące papierosy mogą doświadczać innych objawów, takich jak np. kaszel palacza. Zalegająca flegma w gardle i kaszel to typowa przypadłość osób uzależnionych od palenia tytoniu. U palaczy jednak najczęściej występuje sama flegma w gardle, bez kataru. 

Flegma w gardle – tarczyca

Zaburzenia pracy tarczycy mogą powodować uczucie zalegania flegmy w gardle. Niedoczynność i Hashimoto często prowadzą do obrzęku śluzówek, co sprzyja gromadzeniu się wydzieliny. Powiększona tarczyca może też uciskać przełyk, utrudniając przełykanie śluzu. Jeśli objaw utrzymuje się, warto skonsultować się z endokrynologiem.

Flegma w gardle u dzieci

Flegma w gardle u dzieci to częsty problem, który może wynikać z infekcji, alergii, a nawet refluksu żołądkowo-przełykowego. Występuje również u bardzo małych dzieci. 

• Flegma w gardle u niemowlaka może być trudna do usunięcia, ponieważ maluchy nie potrafią jeszcze odkrztuszać. W takiej sytuacji warto zadbać o odpowiednie nawilżenie powietrza, częste pojenie dziecka oraz układanie go w pozycji ułatwiającej odpływ wydzieliny.
• Starsze pociechy mogą odczuwać dyskomfort, zwłaszcza jeśli flegma w gardle u dziecka po katarze utrzymuje się długo po ustąpieniu infekcji. Gęsta wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła powoduje kaszel i uczucie drapania, co może zakłócać sen. Pomocne będą inhalacje, a także odpowiednie syropy ułatwiające rozrzedzenie śluzu. 

Warto również zwrócić uwagę na flegmę w gardle i refluks, ponieważ cofanie się treści żołądkowej może podrażniać śluzówkę i nasilać produkcję wydzieliny. Jeśli problem nawraca, warto skonsultować się z pediatrą.

Co na flegmę w gardle najlepiej zastosować? Leczenie

Sposób leczenia nadmiaru flegmy w gardle zależy od przyczyny tego problemu. Jeśli stoi za tym infekcja dróg oddechowych, konieczne może być wdrożenie antybiotykoterapii (w przypadku infekcji o podłożu bakteryjnym) lub leczenie objawowe (przy infekcji wirusowej). Przez lekarza zalecony może zostać syrop na zalegającą flegmę w gardle. W terapii stosuje się preparaty mukolityczne, które upłynniają wydzielinę, zmniejszają jej lepkość, co pomaga drogom oddechowym usunąć zalegającą flegmę oraz leki sekretolityczne – zwiększają one wydzielanie śluzu i powodują jego upłynnienie. Leki na rozrzedzenie flegmy w gardle powinny zostać skonsultowane z lekarzem.

Osoby zmagające się z objawami towarzyszącymi zbierającej się flegmy w gardle m.in. katarem zatokowym, kaszlem, chrypką czy zgagą, mogą sięgnąć po środki dostępne bez recepty łagodzące te symptomy. Pomocne są przede wszystkim leki wykrztuśne, leki na katar, leki na zatoki czy leki na zgagę.

Flegma w gardle - jak się pozbyć? Wykonaj odpowiednie badania

Uczucie flegmy w gardle zdarza się każdemu. Jednak kiedy zaczyna być ono częste, albo wręcz ciągłe, warto zbadać przyczynę i podjąć działania mające na celu pozbycie się nadmiaru wydzieliny. Jeśli przyczyną flegmy w gardle jest alergia, warto wykonać testy alergiczne, aby dowiedzieć się jakiego alergenu należy unikać. W przypadku flegmy u palaczy należy rozważyć rzucenie palenia. Niektóre przypadki zalegającej, gęstej flegmy w gardle wymagają wykonania dokładnych badań obrazowych, takich jak: pobranie wymazu z gardła, laryngoskopia, USG czyi i tarczycy, tomografia komputerowa, czy rezonans magnetyczny. Odpowiednia diagnostyka i konsultacja wyników z lekarzem pomoże zdecydować jak wyleczyć flegmę w gardle. 

Flegma w gardle – domowe sposoby

Jak rozrzedzić flegmę w gardle? W łagodzeniu objawów związanych z obecnością flegmy w gardle oraz we wspomaganiu jej usunięcia bardzo dobre rezultaty dają domowe sposoby oparte na naturalnych metodach.

• Regularne nawadnianie. Spożywanie dużej ilości wody wspiera rozrzedzanie flegmy i ułatwia jej usuwanie z dróg oddechowych.
• Nawilżanie błony śluzowej gardła za pomocą ziół. Jakie zioła na flegmę w gardle będą najleszpe? Środkami, które mogą okazać się pomocne w zwalczaniu flegmy z gardła, są: tymianek, szałwia lekarska lub imbir. Zioła na kaszel wykazują działanie przeciwbakteryjne, nawilżające i oczyszczające drogi oddechowe. Można wypijać je w formie herbat lub inhalować się ich naparem.
• Skutecznie zwalczają objawy związane z zaleganiem flegmy. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest nebulizacja z wykorzystaniem roztworu soli fizjologicznej lub leków. Do jej zastosowania niezbędny jest nebulizator – urządzenie zawierające pojemnik, do którego wprowadza się lek. Inhalacje pomagają nawilżać drogi oddechowe, rozrzedzić flegmę oraz ułatwić jej odkrztuszanie.
• Unikanie drażniących substancji. Należy wystrzegać się palenia tytoniu, zanieczyszczeń powietrza oraz innych czynników drażniących drogi oddechowe. Warto unikać także klimatyzowanych pomieszczeń, a razie potrzeby skorzystać z nawilżacza powietrza.
• Modyfikacja nawyków żywieniowych. Jeśli zalegająca flegma jest spowodowana refluksem żołądkowo-przełykowym jedną ze skutecznych metod zwalczania objawu będzie zmiana diety. Działania powinny skupić się na wyeliminowaniu z jadłospisu produktów, które zwiększają produkcję soku żołądkowego (kawy, napoi gazowanych, ostrych przypraw, ciężkostrawnych dań itp.).

Flegma w gardle – podsumowanie

Flegma w gardle to zwykle łagodny objaw towarzyszący infekcjom wirusowym, nie powinna więc stanowić powodu do niepokoju. Warto jednak obserwować współwystępujące z nią symptomy. Jeśli doświadczamy trudności z odkrztuszaniem wydzieliny, obserwujemy zmieniony kolor oraz obecność krwi, koniecznie skonsultujmy się z lekarzem pierwszego kontaktu.

Źródła:

1. Dzierżanowska-Fangrat, Leczenie chorób infekcyjnych, PZWL, Warszawa, 2021
2. Latkowski, W Lukas, M. Godycki-Ćwirko, Medycyna rodzinna, PZWL, Warszawa 2017
3. Wiercińska, Kaszel: kaszel mokry i suchy, sposoby na kaszel, kiedy zgłosić się do lekarza? Medycyna praktyczna dla pacjentów, https://www.mp.pl/pacjent/objawy/70135,kaszel, [dostęp: 18.08.2023]