Perlak ucha − guzek, przez który gorzej słyszysz

Perlak ucha to guzek o łagodnym charakterze, który może stanowić duże zagrożenie dla zdrowia pacjenta. Szumy uszne, postępujący niedosłuch, zawroty głowy to tylko niektóre z symptomów, które wskazują na perlaka ucha. Mimo że guzek ten może powstać u pacjentów w każdym wieku, jest szczególnie niebezpieczny u dzieci, bo rośnie u nich szybciej, częściej też nawraca. Co to jest perlak? Jak powstaje i czym grozi perlak w uchu? Jakie są jego objawy? 

Co to jest perlak ucha?

Perlak ucha (łac. cholesteatoma), inaczej guz perlisty, to szaro-perłowy guzek, który powstaje w uchu środowym, czyli w jamie bębenkowej. Żeby zrozumieć, jakie zagrożenia niesie za sobą powstanie perlaka, opowiem Ci o anatomicznych tajnikach jamy bębenkowej.

Jama bębenkowa to ograniczona przestrzeń powietrzna, która jest wyściełana błoną śluzową. Znajduje się ona w czaszce i sąsiaduje lub ma połączenia z ważnymi dla zdrowia organami. Od zewnątrz, jama bębenkowa sąsiaduje z przewodem słuchowym zewnętrznym − oddziela je błona bębenkowa. Przez trąbkę słuchową, łączy się z gardłem, przyśrodkowo ma połączenie z uchem środkowym, a od strony ściany górnej i tylnej styka się z jamą czaszki, gdzie znajduje się mózg. Wszelkie patologie, które zachodzą w jamie bębenkowej, w tym właśnie perlak ucha, mogą roznieść się na sąsiadujące z nią struktury. 

Sprawdź, jak odetkać zatkane ucho.

Jak zbudowany jest perlak ucha? 

Swoją nazwę perlak bierze od swojego koloru i kształtu − przypomina on perłę. Pod kątem histologicznym ma całkowicie łagodny charakter − nie jest to nowotwór złośliwy. Jednak jego powolny i rozprężający wzrost, odpowiada za powikłania z nim związane. Perlak ucha zbudowany jest z nawarstwionych komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego (który normalnie nie występuje w jamie bębenkowej), mas cholesterolowych, keratyny i ziarniny zapalnej. 

Jak powstaje perlak? 

Istnieje wiele teorii na temat tego, jak tworzy się perlak ucha środkowego.

1. Teoria migracji

Mówi o tym, że perlak powstaje wskutek powolnego wrastanie komórek nabłonka przewodu słuchowego zewnętrznego, przez rozprzestrzenianie się w błonie bębenkowej do ucha środkowego.

2. Teoria metaplazji

Czy możliwe jest powstanie perlaka przy nieuszkodzonej błonie bębenkowej? Okazuje się, że tak. Powstawanie takich perlaków tłumaczy „teoria metaplazji”, która zakłada, że komórki śluzówki jamy bębenkowej zmieniają się w komórki nabłonka wielowarstwowego płaskiego.

3. Teoria wszczepienna

Komórki dające początek perlakowi mogą również znaleźć się w jamie bębenkowej w wyniku operacji otolaryngologicznych.

Sprawdź też, jak prawidłowo czyścić zatoki.

Czy perlak jest groźny? 

Mimo wspomnianego już łagodnego charakteru guza, cechuje go tak zwana miejscowa złośliwość, czyli zdolność do niszczenia struktur znajdujących się w jego otoczeniu. Perlak niszczy kosteczki słuchowe, nacieka i uszkadza błędnik, nerw twarzowy, ma zdolności do rozpuszczania tkanki kostnej (osteolizy), przez co może penetrować do jamy czaszki. 

Sprawdź też, jak leczyć zapalenie trąbki słuchowej.

Jak objawia się perlak ucha środkowego? 

Z uwagi na bardzo powolny wzrost, perlak przez długi czas nie daje praktycznie żadnych objawów. Symptomy choroby zależą w dużej mierze od struktur, które guz perlisty uszkadza.

 Do objawów i powikłań perlaka należą: 

• nawracający cuchnący wyciek z ucha 
• szumy uszne 
• wolno postępujący niedosłuch 
• dzwonienie w uszach 
• uczucie ciała obcego w uchu
• zawroty głowy
• zaburzenia równowagi
• porażenie nerwu twarzowego
• nudności i wymioty
• gorączka
• bóle głowy
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
• ropnie opon mózgowo-rdzeniowych
• ropień mózgu
• zakrzepowe zapalenie zatoki esowatej

Jedynym sposobem leczenia perlaka ucha jest leczenie operacyjne. Operacja jest o tyle trudna, że wymaga całkowitego usunięcia zmian perlakowych z ucha środkowego – w innym wypadku istnieje duże ryzyko odrostu guza. Jeżeli masz problemem z perlakiem, to nawet po skutecznym leczeniu, lepiej przez długi czas regularnie stawiać się u laryngologa. A to ze względu na ryzyko nawrotu choroby.