Detreomycyna (Chloramfenikol)
Detreomycyna - działanie i wskazania
Detreomycyna to antybiotyk o działaniu bakteriostatycznym – hamuje biosyntezę białek i lipidów w komórkach bakteryjnych, dzięki czemu ogranicza ich namnażanie. Wykazuje działanie bakteriobójcze, ale w wysokich stężeniach i w kierunku niektórych drobnoustrojów. Lek stosowany jest miejscowo w leczeniu zakażeń skóry wywołanych przez drobnoustroje oporne na inne antybiotyki. Wykorzystywany jest m.in. w terapii:
- ropnych zmian skórnych w postaci maści, gdy leki pierwszego rzutu okazały się nieskuteczne, takich jak trądzik, czyrak za uchem, zapalenie mieszków włosowych czy trudne w leczeniu wrzody na ciele,
- zakażeń gałki ocznej i przewodu słuchowego w formie leków recepturowych.
Chloramfenikol charakteryzuje się szerokim zakresem działania przeciwbakteryjnego – jest skuteczny wobec bakterii Gram-ujemnych i Gram-dodatnich, a także wobec krętków i riketsji. Do drobnoustrojów wrażliwych na detreomycynę należą:
- Haemophilus influenzae,
- Salmonella spp.,
- Neisseria spp.,
- Klebsiella spp.,
- Streptococcus pneumoniae,
- bakterie beztlenowe (umiarkowanie wobec Bacteroides fragilis, silnie wobec Propionibacterium acnes),
- Staphylococcus spp.,
- Streptococcus pyogenes,
- Escherichia coli,
- Proteus mirabilis,
- Shigella spp.,
- Serratia marcescens,
- Mycoplasma spp.,
- Rickettsia spp.,
- Chlamydia spp.
Chloramfenikol nie działa natomiast na Pseudomonas aeruginosa (pałeczkę ropy błękitnej), prątki kwasooporne ani niektóre laseczki z rodzaju Bacillus.
Preparaty zawierające chloramfenikol
Detreomycynę jest ważnym składnikiem w lekach na choroby skóry, szczególnie w trudnych do leczenia zakażeń bakteryjnych opornych na inne antybiotyki.
Chloramfenikol tabletki
Z powodu toksyczności związanej ze stosowaniem doustnym, obecnie nie są dostępne doustne leki z chloramfenikolem. Przyjmowanie detreomycyny doustnie wiązało się z ryzykiem ciężkich reakcji toksycznych, szczególnie uszkodzeń szpiku kostnego.
Maść detreomycyna
Maść z detreomycyną to obecnie jedyny gotowy lek zawierający chloramfenikol. Dostępna jest w postaci maści 1% lub 2%.
Detreomycyna krople do oczu
Nie ma gotowego preparatu okulistycznego z chloramfenikolem przeznaczonego do stosowania u ludzi. Substancja ta bywa jednak wykorzystywana do przygotowywania recepturowych leków ocznych, takich jak krople i maści.
Detreomycyna w lekach recepturowych
Chloramfenikol znajduje zastosowanie w recepturze aptecznej do przygotowywania leków robionych, takich jak:
- maści na skórę,
- roztwory i zawiesiny spirytusowe, np. z talkiem i siarką (chloramfenikol cechuje się niską rozpuszczalnością w wodzie, a wysoką w etanolu),
- krople i maści ocznych,
- czopki i maści doodbytnicze,
- globulki dopochwowe,
- krople do ucha,
- roztwory do pędzlowania jamy ustnej.
Detreomycyna w ciąży
Stosowanie detreomycyny w okresie ciąży jest przeciwwskazane.
Detreomycyna a karmienie piersią
Stosowanie chloramfenikolu w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane.
Detreomycyna a alkohol
Podczas doustnego stosowania detreomycyny jednoczesne spożycie alkoholu może wywołać reakcję disulfiramową, objawiającą się m.in. nudnościami, wymiotami, przyspieszonym biciem serca, nagłym zaczerwienieniem twarzy z uczuciem gorąca, niedociśnieniem i zawrotami głowy. Wchłanianie detreomycyny z maści jest co najmniej 100 razy mniejsze, dlatego przy miejscowym stosowaniu leku wystąpienie takiej interakcji jest mało prawdopodobne.
Detreomycyna - przeciwwskazania
Chloramfenikol jest przeciwwskazany w przypadku:
- nadwrażliwości na detreomycynę,
- ciąży i karmienia piersią,
- dzieci.
W przypadku stosowania doustnego przeciwwskazaniami są również:
- choroby wątroby,
- ciężkie zaburzenia czynności nerek,
- choroby szpiku kostnego.
Detreomycyna - skutki uboczne
Maść z detreomycyną może powodować miejscowe działania niepożądane, takie jak:
- podrażnienie i zaczerwienienie,
- kłucie,
- świąd,
- obrzęk naczynioruchowy (angioneurotyczny),
- zapalenie skóry,
- skórne reakcje alergiczne, np. pokrzywka czy rumień.
Może również wystąpić nadkażenie skóry drożdżakami.
Przy miejscowym stosowaniu rzadko dochodzi do ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie szpiku kostnego (w tym anemia aplastyczna) czy nieprawidłowy obraz krwi w badaniu morfologicznym.
Detreomycyna - interakcje
Maści z detreomycyną nie należy łączyć z miejscowymi preparatami zawierającymi erytromycynę, ponieważ wykazują konkurencyjny mechanizm działania.
W przypadku doustnego stosowania detreomycyny nie zaleca się jednoczesnego podawania z:
- penicylinami i cefalosporynami – ze względu na działanie antagonistyczne (przeciwstawne),
- antybiotykami makrolidowymi – ze względu na ten sam mechanizm działania,
- lekami metabolizowanymi w wątrobie – chloramfenikol może wydłużać lub skracać ich czas działania,
- antagonistami witaminy K o działaniu przeciwzakrzepowym – chloramfenikol zaburza jej syntezę,
- lekami przeciwcukrzycowymi z grupy pochodnych sulfonylomocznika – może nasilać ich działanie hipoglikemizujące,
- fenylbutazonem i indometacyną – leki te, podobnie jak chloramfenikol, mogą niekorzystnie wpływać na układ krwiotwórczy.
Detreomycyna – przechowywanie
Maść z detreomycyną 1 i 2% przechowuje się w temperaturze do 25°C, w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.