Wrzody na ciele – rodzaje i przyczyny

Wrzody na ciele, a właściwie owrzodzenia skóry, to otwarte rany na skórze, które trudno się goją. Zazwyczaj powstają w wyniku urazu, zaburzonego krążenia krwi lub ciągłego nacisku na dany obszar ciała. Najczęściej pojawiają się na stopach i nogach, mogą jednak tworzyć się również na dłoniach lub w fałdach skóry. W artykule omawiamy przyczyny powstawania wrzodów i wyjaśniamy, jak leczyć owrzodzenia skóry.

Jak wygląda wrzód na ciele?

Owrzodzenie to przypominająca krater, otwarta rana na skórze − ma kształt zbliżony do okrągłego, a środek zminay jest otwarty i może z niego wypływać płyn surowiczy, krew lub w przypadku zakażenia − ropa. Bardzo często pacjenci mylą pojęcie owrzodzenia skóry z czyrakiem, który jest związany ze stanem zapalnym mieszka włosowego. W przeciwieństwie do wklęsłego wrzodu skóry, czyrak jest wypukły.

Zewnętrzna granica owrzodzenia skóry jest często uniesiona i zaogniona, a skóra wokół może być przebarwiona lub pogrubiona. Wrzody na ciele mogą stać się czarne, jeśli dojdzie do martwicy. Drobne zamiany są płytkie i obejmują tylko górne warstwy skóry (naskórek). Poważniejsze mogą dotyczyć głębszych warstw skóry, czyli skóry właściwej i tkanki podskórnej. Natomiast w bardzo ciężkich przypadkach owrzodzenie rozciąga się na mięśnie i kości.

Wrzody skórne charakteryzuje powolny rozwój. We wczesnych stadiach owrzodzenia zwykle obserwuje się obszar przebarwienia, ciemniejszy lub jaśniejszy niż otaczająca go tkanka skórna. Zmianie może towarzyszyć pieczenie lub swędzenie. W miarę postępu owrzodzenia tkanka skóry rozpada się i może wyglądać, jakby uległa erozji lub „zniknęła”. Nawet małe owrzodzenia skóry są powodem do niepokoju.

Sprawdź też, jakie jeszcze mogą być wykwity skórne.

Sprawdź popularne kategorie

Wrzody na ciele – przyczyny

Od czego robią się wrzody na ciele? Zmiany rozwijają się, gdy dochodzi do rozpadu tkanki i są spowodowane wieloma różnymi czynnikami, takimi jak uraz, zaburzenia krążenia lub długotrwały ucisk. Istnieje kilka różnych rodzajów owrzodzeń skóry. Każdy jest spowodowany przez inny zestaw podstawowych czynników, jednak głównym problemem we wszystkich typach jest zakłócony przepływ krwi. Wrzody na skórze mogą rozwinąć się niezależnie od wieku, ale najczęściej spotkać je można u osób starszych, z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca i miażdżyca, mających problemy z poruszaniem się. Otyłość, palenie i ciąża również zwiększają ryzyko. Ponieważ owrzodzenia skóry spowodowane są przez czynniki wewnętrzne, ich nawrót jest bardzo prawdopodobny.

Rzadziej przyczyną powstawania wrzodów na skórze są:

• rak podstawnokomórkowy i czerniak,
• infekcje grzybicze, wirusowe, bakteryjne (często występują w przypadku chorób wenerycznych, więcej przeczytasz w artykule: Wrzód weneryczny – egzotyczna choroba weneryczna),
• niektóre leki (na przykład warfaryna),
• oparzenia słoneczne,
• długotrwała ekspozycja na wilgoć (maceracja skóry).

W jeszcze rzadszych przypadkach ludzie sami wpływają na powstawanie owrzodzeń, np. stale dłubiąc w ranie lub stosując nniezgodne z zaleceniami domowe środki chemiczne, które mogą powodować martwicę skóry.

Wrzody należy odróżnić od opryszczki czy kurzajek wywołanych wirusem HPV (w tym drugim przypadku sprawdzą się preparaty na brodawki).

Rodzaje wrzodów na ciele

Oto najczęściej spotykane rodzaje owrzodzeń na skórze:

Jak rozpoznać owrzodzenie?

W przypadku zaobserwowania owrzodzenia lub jakiejkolwiek innej, trudno gojącej się rany, należy skontaktować się z lekarzem. Nawet drobne urazy mogą w krótkim czasie przekształcić się w coś poważnego. Ponieważ owrzodzenia skóry goją się bardzo powoli, porada medyczna jest niezbędnym krokiem do podjęcia skutecznego leczenia. Diagnozę stawia się zwykle na podstawie wizualnej oceny zmian skórnych. W niektórych przypadkach zaleca się wykonanie prześwietlenia lub tomografii komputerowej w celu oceny drożności naczyń.

Owrzodzenia skóry są klasyfikowane jako ostre lub przewlekłe.

• Ostre wrzody to takie, które goją się w ciągu około 12 tygodni.
• Wrzody, które nie goją się lub goją się nieprawidłowo po 12 tygodniach są uważane za przewlekłe.

Przewlekłe wrzody, nawet te drobne, są podatne na zakażenia i mogą sprawiać dużo bólu.

Jak zapobiegać owrzodzeniu skóry?

W przypadku skłonności do rozwoju owrzodzeń skóry, wskazana jest wizyta u lekarza, który może pomóc w opracowaniu planu zapobiegania zmianom skórnym. Jednym z czynników wspomagających profilaktykę jest zdrowa, pożywna dieta. Niedobory żywieniowe mogą utrudnić gojenie się wrzodów. Konieczna może okazać się również zmiana stylu życia, czyli rzucenie palenia, wdrożenie regularnej aktywności fizycznej w celu zwiększenia przepływu krwi, redukcja masy ciała i kontrolowanie cukrzycy.

Słabe krążenie jest głównym czynnikiem przyczyniającym się do rozwoju owrzodzeń skóry. Poprawa krążenia może pomóc w leczeniu i zapobieganiu wrzodom. Pomocne może okazać się noszenie pończoch uciskowych oraz wypoczynek z nogami uniesionymi ku górze.

Wrzody na ciele – leczenie

Co na wrzody na ciele? Kluczowa jest prawidłowa higiena i pielęgnacja rany:

• Oczyszczanie zmian skórnych solą fizjologiczną,
• Stosowanie odpowiednich, zaleconych przez lekarza opatrunków (np. hydrożelowych),
• Unikanie wyciskania czy rozdrapywania ran.

Zastanawiając się, jak leczyć wrzody na ciele, warto wspomnieć, że w niektórych przypadkach wdraża się leczenie farmakologiczne: antybiotyki lub leki przeciwzapalne. Kluczowym elementem terapii jest prawidłowa kontrola choroby, która doprowadziła do powstania owrzodzenia. 

Domowe sposoby na wrzody na ciele

Aby wesprzeć proces gojenia owrzodzeń, warto zadbać o codzienną dietę: powinna być wysokobiałkowa, bogata w witaminę C, cynk i wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3. Jak  jeszcze pozbyć się wrzodów na ciele? Inne domowe sposoby obejmują:

• Stosowanie ciepłych kompresów, które usprawniają krążenie,
• Przemywanie skóry ziołowymi naparami: z szałwii, nagietka czy rumianku o właściwościach przeciwzapalnych,
• Smarowanie skóry preparatami na bazie aloesu, który łagodzi stan zapalny i wspomaga regenerację skóry.

Należy jednak pamiętać, że metody domowe nie zastępują porady lekarskiej, zwłaszcza jeśli zmiany są nasilone lub mają tendencje do nawracania. To sygnał, że w organizmie może toczyć się choroba przewlekła w stosunku do której konieczne jest leczenie przyczynowe – samo przemywanie skóry nie zapobiegnie powstawaniu kolejnych zmian.

Wrzody na ciele – podsumowanie

Owrzodzenia skóry to bolesny i trudny w leczeniu problem zdrowotny wymagający jak najszybszego wdrożenia odpowiednio dobranej terapii. Wrzodów na skórze nigdy nie należy lekceważyć, ponieważ ich obecność może być objawem poważnych chorób przewlekłych, zwykle zaburzeń krążenia lub cukrzycy. 

Źródła:

1. Eske Jamie: What to know about skin ulcers, 2019
2. Kiara Anthony: Types of Ulcers, 2018
3. Palmer Angela: An Overview of Skin Ulcers, 2021
4. Panuncialman Jaymie: Unusal causes of cutaneus ulceration, 2011
5. Rayala BZ. Skin Ulcers: Wound Management. FP Essent. 2020 Dec;499:19-24. PMID: 33263973