Choroba lokomocyjna – przyczyny, objawy i leczenie

31. 8. 2022 · Ewelina Zygmunt · 6 minut czytania
  • problemy układu pokarmowego

Choroba lokomocyjna może sprawić, że podróż samochodem lub innym środkiem transportu stanie się prawdziwym wyzwaniem. Złe samopoczucie, nudności, a nawet wymioty pojawiające się podczas jazdy najczęściej dotyczą dzieci, jednak nierzadko mogą ujawnić się również w wieku dorosłym. Poznaj przyczyny, charakterystyczne objawy oraz sposoby leczenia choroby lokomocyjnej.

Co to jest choroba lokomocyjna?

Choroba lokomocyjna, inaczej nazywana również kinetozą, to charakterystyczny zespół objawów pojawiających się podczas podróży środkami lokomocyjnymi, takimi jak samochód, autobus czy statek. Zazwyczaj jej pierwsze symptomy ujawniają się między 4., a 10. rokiem życia. Z biegiem lat objawy choroby lokomocyjnej u dzieci mogą stopniowo zmniejszać swoje nasilenie, a nawet ustąpić całkowicie. Jednak u części osób dolegliwości utrzymują się przez całe życie lub pojawiają się po raz pierwszy dopiero w wieku dorosłym. Co ważne, mogą się ujawniać tylko w jednym środku transportu np.: w autobusie.

Warto podkreślić, że objawy choroby lokomocyjnej mogą zostać wywołane u każdej osoby ze sprawnie funkcjonującym błędnikiem – częścią ucha wewnętrznego stanowiącą narząd równowagi. Jednak ich pojawienie się w odpowiedzi na bodziec jest osobniczo zmienne. Choroba lokomocyjna częściej występuje wśród kobiet, szczególnie w czasie ciąży i w okresie okołomiesiączkowym. Wiąże się to z wahaniami hormonalnymi. Poza tym ryzyko pojawienia się objawów choroby lokomocyjnej już dużo większe również u osób cierpiących na zawroty głowy o różnej przyczynie.
Co to jest choroba lokomocyjna

Choroba lokomocyjna – przyczyny

Choroba lokomocyjna jest niezwykle częstym, ale i złożony zespołem objawów występujących w odpowiedzi na rzeczywisty lub postrzegany ruch. Choć nadal dokładnie nie znamy jej przyczyny, to najszerzej akceptowaną teorią jest konflikt sensoryczny i teoria niedopasowania neuronalnego

Kiedy się przemieszczamy, nasz narząd wzroku rejestruje zmianę położenia jako ruch. Jednocześnie błędnik, narząd równowagi, nie odbiera tego sygnału., mimo to nadal reaguje na hamowanie lub przyspieszanie pojazdu. Niezgodność zachodząca między układem wzrokowym, przedsionkowym oraz somatosensorycznym w odpowiedzi na ruch rzeczywisty lub wirtualny sprawia, że ujawniają się objawy choroby lokomocyjnej. Dlatego mogą się one pojawić w środkach transportu drogowego, morskiego oraz powietrznego, a także w odpowiedzi na ruch wirtualnego symulatora (np.: podczas grania w gry wideo).

Jakie są objawy choroby lokomocyjnej?

Objawy choroby lokomocyjnej po raz pierwszy zostały opisane już w starożytności przez Hipokratesa. W jednej ze swoich prac napisał, że „żeglowanie po morzu dowodzi, że ruch zaburza organizm”. Dlatego też nazwa nudności – jednego z głównych objawów choroby lokomocyjnej pochodzi od greckiego słowa „naus”. Do pozostałych objawów należą:

  • Wymioty,
  • Bladość skóry,
  • Ból głowy,
  • Złe samopoczucie,
  • Senność,
  • Utrata apetytu,
  • Suchość w ustach lub nadmierne wydzielanie śliny.

Jednak nie zawsze muszą one występować jednocześnie. Nierzadkie są sytuacje, kiedy osoba cierpiąca na chorobę lokomocyjną skarży się jedynie na złe samopoczucie i nudności, bez towarzyszących wymiotów. Dodatkowo symptomy choroby mogą ulec nasileniu przez takie czynniki jak: czytanie lub granie podczas podróży, brak widocznego horyzontu, nieprawidłową wentylację kabiny pojazdu czy złą dietę. W najcięższych przypadkach choroby lokomocyjnej u pacjentów stwierdza się wszystkie opisane powyżej objawy, a ich duża intensywność może praktycznie uniemożliwić podróżowanie.

W przypadku gdy objawy choroby lokomocyjnej wystąpiły po raz pierwszy, w diagnostyce różnicowej należy rozważyć takie schorzenia jak:

Choroba lokomocyjna leczenie

Choroba lokomocyjna – leczenie

Leki na chorobę lokomocyjną pozwalają na zmniejszenie nasilenia jej nieprzyjemnych objawów. Należy do nich hioscyna, leki przeciwhistaminowe I generacji, a także antagoniści kanału wapniowego – cynaryzyna oraz flunaryzyna. Wszystkie wykazują dodatkowo działanie leków przeciwwymiotnych i powinny być użyte na 15 – 30 minut przed podróżą. W Polsce największą popularnością cieszy się należący do grupy leków przeciwhistaminowych I generacji dimenhydrynat.

Choroba lokomocyjna – domowe sposoby

Większość preparatów działających na objawy choroby lokomocyjnej może być stosowana dopiero od 3., a niektóre nawet od 6. roku życia. Choć jej symptomy niezwykle rzadko występują u dzieci młodszych, w razie ich pojawienia przydatne mogą okazać się preparaty ziołowe zawierające imbir np.: herbatki z imbiru. Roślina ta jest już od dawna uznawana za naturalny lek łagodzący mdłości oraz wymioty. Warto jednak pamiętać, że w połączeniu z niektórymi lekami np.: NLPZ, może on powodować lub nasilać krwawienia.

Zimny okład na kark, guma lub cukierki miętowe to kolejne sprawdzone domowe sposoby, które mogą złagodzić objawy choroby lokomocyjnej. W przypadku małego nasilenia dolegliwości warto je zastosować już w pierwszym kroku. Dzięki temu możliwe jest uniknięcie skutków ubocznych preparatów farmakologicznych.

Jak zapobiegać chorobie lokomocyjnej?

Oto kilka wskazówek, w jaki sposób możesz zmniejszyć ryzyko pojawienia się objawów choroby lokomocyjnej w czasie podróży:

  • Siedź na siedzeniu przodem do kierunku jazdy, a w samochodzie zajmuj miejsce z przodu, obok kierowcy lub sam kieruj pojazdem,
  • Ogranicz ruchy głową, szyją i tułowiem,
  • Unikaj palenia nikotyny przed podróżą,
  • Unikaj czytania i korzystania ze smartfony w czasie podróży,
  • Słuchaj przyjemnej i relaksującej muzyki,
  • Skup się na prawidłowej technice oddychania,
  • Unikaj jazdy środkami lokomocji, w których nie możesz obserwować horyzontu,
  • Przed podróżą wypocznij i zjedz lekki posiłek,
  • Unikaj ciężkostrawnych dań i gazowanych napoi przed podróżą.
Liczne badania przeprowadzone na pilotach wojskowych dowiodły, że opisane powyżej behawioralne środki zaradcze są najskuteczniejszym długoterminowym sposobem zmniejszającym nasilenie choroby lokomocyjnej. Ich powodzenia pozwala na uniknięcie skutków ubocznych farmakoterapii, do których należy nadmierna senność i niewyraźne widzenie. 
Czy choroba lokomocyjna jest uleczalna

Czy choroba lokomocyjna jest uleczalna?

Zazwyczaj wraz z wiekiem objawy choroby lokomocyjnej ustępują lub w znacznym stopniu zmniejszają swoje nasilenie. Jednak mogą one powrócić ponownie w różnych momentach życia człowieka. Z tego powodu osoby cierpiące w przeszłości na chorobę lokomocyjną powinny unikać czynników mogących ponownie ją wywołać podczas podróży np.: czytania.

Podsumowanie

Choroba lokomocyjna to częsta przypadłość, dotycząca w głównej mierze dzieci. Jednak jej objawy nierzadko ujawniają się po raz pierwszy w wieku dorosłym. Niezwykle zróżnicowane jest również nasilenie symptomów choroby lokomocyjnej – u części osób są one ograniczone jedynie do złego samopoczucia, podczas gdy u innych nasilone nudności i wymioty wręcz uniemożliwiają podróżowanie przed wcześniejszego zażycia leków.

Źródła:
 
  1. Gajewski, Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020
  2. C.H. Chang, W.W. Pan, L.Y. Tseng, T.A Stoffregen, Postural activity and motion sickness during video game play in children and adults. Exp. Brain Res., 2012; 217 (2): 299–309
  3. Zakrzewska, Jak można zapobiegać chorobie lokomocyjnej?, https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.1.8.12, [dostęp 08.08.2022 r.]
  4. A. Piechal, K. Blecharz-Klin, Leki przeciwwymiotne, https://podyplomie.pl/medycyna/16197,leki-przeciwwymiotne, [dostęp 08.08.2022 r.]

Więcej artykułów na ten temat