Strzelanie w stawach – co może oznaczać strzykanie w stawach?

Zastanawiałeś się, dlaczego podczas poruszania stawami słyszysz strzelające i trzaskające dźwięki? Dla niektórych to bardzo irytujące zjawisko. Czy stanowi ono zagrożenie dla układu kostno-stawowego? Co jest przyczyną trzaskania stawów i skąd się bierze? Sprawdź! 

Co oznacza strzelanie w stawach? 

Trzaskanie i strzelanie w stawach pojawia się najczęściej podczas poruszania się po dłuższym okresie bezruchu – np. po wstawaniu z łóżka rano lub po wstawaniu z krzesła po seansie w kinie. Jak powstaje strzykanie w stawach? 

• Uwalnianie się pęcherzyków gazu uwięzionych w jamie stawu. 
• Przesuwanie się ścięgien lub więzadeł po wypukłościach kostnych pod stawem. 
• Odchylenie wiązadeł od ich pozycji podczas ruchów skręcania i rozciągania. 

Strzelanie w stawach – przyczyny 

Przyczyny strzykania w stawach są bardzo różne – od braku ruchu i siedzącego trybu życia, po poważne choroby. Przyjrzyjmy się niektórym powodom strzelania w stawach. 

• Niska aktywność fizyczna. Strzelanie w stawach a brak ruchu? Tak, jest tu związek. Nieużywany staw robi się „zastany”. Gromadzą się w nim pęcherzyki gazu, a więzadła i ścięgna przyczepione wokół się usztywniają. 
• Choroba zwyrodnieniowa stawów. Zaczyna się zwykle po 50. roku życia. Jest spowodowana starczym zużyciem stawów. Atakuje głównie te okolice, które są często używane i przenoszą ciężar, np. kolana. Istotą choroby jest zniszczenie chrząstki otaczającej staw. Powstaje stan zapalny i ból, a staw może chrupać i strzykać. Pojawia się również ograniczenie w jego ruchomości. Po okresie bezruchu możliwe jest odczuwanie sztywności. U osób starszych częste jest zwyrodnienie kolana, zwyrodnienie stawów palców rąk i zwyrodnienie stawów kręgosłupa. 
• Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Jest to uogólniony stan zapalny, którego objawy nawracają co jakiś czas. Oznakami RZS są bóle i strzykanie w stawach oraz poranna sztywność stawów. 
• Urazy. Upadek na staw lub poważne stłuczenie może poważnie uszkadzać struktury kostne, chrzęstne i inne. Uszkodzony staw trzeszczy. W dodatku mogą pojawić się objawy niestabilności tj. przeskakiwanie stawów. 
• Niedobór składników odżywczych, witamin i substancji budujących chrząstkę stawową. Chodzi przede wszystkim o dietę ubogą w produkty z naturalnym kolagenem mięsnym. Ponadto w uszkodzeniach stawu rolę może odgrywać niedobór witaminy B oraz białka w diecie. 

Strzelanie w stawach – do jakiego lekarza? 

Strzykające stawy zwykle nie stanowią znacznego zagrożenia.  

• Jeśli nie jest to samodzielny objaw i towarzyszy mu ból lub zaczerwienienie i obrzęk nad trzaskającą powierzchnią, wskazana jest konsultacja z lekarzem.  
• Objawem alarmującym jest też ograniczenie ruchomości stawu.  
• Do kogo się udać? Dobrym wyborem będzie wizyta u ortopedy, który zbada Cię fizykalnie i zbierze wywiad na temat Twojego stanu zdrowia, przeszłych chorób i urazów oraz historii chorób w Twojej rodzinie.  
• Dodatkowym badaniem może być USG zajętych stawów. Robi je zazwyczaj ortopeda.  
• Czasem konieczne jest wykonanie zdjęcia RTG lub rezonansu magnetycznego. Te badania obrazowe wnoszą dodatkowe informacje o budowie stawów i otaczających je struktur. 

Strzelające stawy – co robić? 

Postępowanie ze strzelającymi stawami zależy od przyczyny, która ją wywołuje. Dodatkowo, jeśli jest to u Ciebie jedyny objaw, do którego nie dołączają się inne symptomy chorobowe, to najprawdopodobniej nie masz się o co martwić. 

• W razie odczuwania bólu stawów spróbuj zredukować masę ciała. Nadmiar kilogramów to dodatkowy ciężar, który obciąża Twój układ ruchu. Redukuj masę ciała stopniowo i pod okiem doświadczonego dietetyka. 
• W przypadku uszkodzenia struktur chrzęstnych stawów lekarz może przepisać Ci leki na odbudowę chrząstki stawowej. Tego rodzaju preparaty mają wiele form – tabletki, kapsułki czy proszki do rozpuszczania w wodzie. Leki na stawy zawierają w swoim składzie m.in.: chondroitynę, siarczan glukozaminy, kolagen, magnez, wapń i witaminy z grupy B. Wspomagająco można też stosować preparaty z kwasami omega 3, 6, 9. 
• Ból i strzykanie w kolanie może być objawem jego zwyrodnienia. Jeśli doustne leki na stawy nie przyniosą efektów, lekarz może zalecić Ci zastrzyki z kwasu hialuronowego. 
• Niektórzy mogą odnieść korzyści z fizjoterapii. Zaleca się ją m.in. przy dolegliwościach bólowych kolana podczas chodzenia po schodach, gdy pojawia się ból barku przy podnoszeniu ręki czy ból nadgarstków i drobnych stawów rąk.  

Strzelające stawy – co jeść? 

Jak wspomóc odbudowę chrząstki stawowej w domu? Można nieco zmienić swoją dietę.  

• Przede wszystkim dąż do uzyskania i utrzymania prawidłowej masy ciała. Codzienny jadłospis możesz skonsultować z dietetykiem.  
• Włącz do diety pokarmy zawierające kolagen, np. wywary gotowane na kościach.  
• Cennych kwasów tłuszczowych omega 3 dostarczają tłuste ryby i siemię lniane.  
• Wzbogać posiłki w produkty zawierające wapń, który wpływa na strukturę kości. Jest obecny w nabiale i zielonych warzywach liściastych.  
• W nabiale, mięsie i roślinach strączkowych znajdziesz natomiast witaminy z grupy B.  

Strzelające stawy – jakie witaminy? 

Gdy strzelają Ci stawy i odczuwasz inne, związane z nimi, dolegliwości, konieczne może być przyjrzenie się Twojemu zapotrzebowaniu na witaminy. Niektórzy lekarze zalecają przyjmowanie kompleksów z witaminami z różnych grup, głównie z witaminami B i C. W okresie od jesieni do wiosny warto suplementować witaminę D. Takie preparaty znajdziesz w aptece i zazwyczaj nie potrzebujesz na nie recepty, ale przed zażyciem suplementów porozmawiaj z lekarzem o konieczności ich stosowania i zaleceniach dotyczących sposobu przyjmowania.  

Ćwiczenia na strzelające stawy 

Co w warunkach domowych możesz zrobić na strzelające stawy?  

• Codzienny ruch jest dobrym sposobem na zapobieganie uszkodzeniom stawów. Regularne ćwiczenia wspomagają siłę mięśni, a to dobrze wpływa na układ kostny i stawy. Możesz odnieść korzyści z następujących rodzajów ćwiczeń:
  • Ćwiczenia aerobowe – np. orbitrek, jazda na rowerku stacjonarnym, 
  • Trening siłowy, 
  • Treningi równowagi, 
  • Rozciąganie i joga. 
• Nawet codzienne spacery, basen czy nordic walking będą miały korzystny wpływ na stawy. W dodatku mogą one pomóc w zapobieganiu rozpadowi chrząstki, zatrzymaniu utraty masy kostnej i zmniejszeniu stanu zapalnego. 
• Jeśli rozpoznano u Ciebie stany chorobowe, które są odpowiedzialne za strzelanie w stawach, Twój trening powinien być zindywidualizowany i dostosowany do Ciebie, dlatego koniecznie skonsultuj się z fizjoterapeutą lub trenerem.  

Podsumowanie 

Strzelanie w stawach nie zawsze jest objawem choroby. Jeśli nie odczuwasz żadnych dodatkowych dolegliwości, prowadzisz aktywny tryb życia, nie masz niedoborów żywieniowych i utrzymujesz prawidłową masę ciała, najprawdopodobniej nie masz powodów do zmartwień. Jeśli jednak zauważysz ból, obrzęk lub zaczerwienienie towarzyszące chrupaniu i strzelaniu w stawach, skonsultuj to z lekarzem. Ważna jest samodzielna obserwacja swojego ciała. Im wcześniej podejmiesz leczenie stanów chorobowych, tym szybciej zauważysz jego pozytywne efekty. 

Źródła:

1. A. Szczeklik (red.), Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, 2023
2. F.-Z. Hua, Z.-M. Tang, Z.-R. Zhang, C.-Y. Zeng, Benefits and Mechanisms of Exercise Training for Knee Osteoarthritis, Frontiers in Physiology, 12.2021, https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphys.2021.794062/full, [dostęp: 18.01.2024 r.]
3. Snap, Crackle, Pop: What You Need to Know About Joint Noises, Cleveland Clinic, https://health.clevelandclinic.org/snap-crackle-pop-need-know-joint-noises, [dostęp: 18.01.2024 r.]