Choroba okluzyjna: czyli zgryz urazowy. Co to za choroba?

Okluzja w stomatologii to układ zębów, mięśni i stawów żuchwowo-skroniowych w jamie ustnej. Niekiedy zaburzenie relacji pomiędzy tymi trzeba elementami może powodować ból, a nawet ubytki w uzębieniu. Zobacz, czym jest choroba okluzyjna, jak się objawia i jakie są jej przyczyny.

Co to jest prawidłowa okluzja zębów?

Zanim opowiem Ci, czym jest zgryz urazowy i związana z nim choroba okluzyjna, pozwól, że zatrzymam się na tym, czym jest prawidłowa okluzja zębów i jaki ma wpływ na funkcjonowanie całego układu stomatognatycznego, czyli układu mięśni, stawów i zębów w obrębie jamy ustnej.

Żeby układ ten działał sprawnie i nie psuł się wraz z wiekiem, bardzo ważne jest zachowanie prawidłowych relacji nie tylko pomiędzy zębami górnymi i dolnymi. Dużą rolę odrywa także równowaga mięśni układu żucia i stawów skroniowo-żuchwowych. Ten wzajemny, zrównoważony stosunek pozwala uchronić zęby przed ścieraniem, wyrostek kostny przed zanikiem, przyzębie przed uszkodzeniem, stawy przed degradacja, a układ mięśniowy przed nadmiernym, nieprawidłowym napięciem.

Sprawdź też, skąd biorą się ubytki w zębach.

Zęby powinny wchodzić pomiędzy siebie jak w koło zębate. Każdy jeden ząb, zgodnie z zasadą triady zębowej, styka się z 2 zębami w przeciwstawnym łuku (z wyjątkiem siekaczy dolnych przyśrodkowych i ostatnich trzonowców). Prawidłowo, zęby górnego łuku pokrywają powierzchnię policzkowe zębów dolnego łuku, a zęby sąsiednie w tym samym łuku, stykają się ze sobą w punktach stycznych. Prawidłowe relacje określają normy okluzji, którymi kieruje się lekarz stomatolog podczas przeprowadzania badania pacjenta.

Sprawdź też, jak wzmocnić zęby.

Co to jest zgryz urazowy, czyli choroba okluzyjna?

Zgryz urazowy, nazywany również okluzją urazową lub chorobą okluzyjną, występuje wtedy, kiedy dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy układem zęby – mięśnie − stawy skroniowo-żuchwowe. Spowodowane jest to nieprawidłową funkcją, budową lub czynnością któregoś z nich. Symptomy zgryzu urazowego mogą być dla Ciebie zupełnie niezauważalne. Na początku, nie pojawiają się żadne zmiany, ani nie odczuwasz żadnych dolegliwości bólowych. Jednak z biegiem czasu zaczynają pojawiać się bóle zębów, mięśni twarzoczaszki i ból i trzaski w stawach skroniowo-żuchwowych. Jedzenie, a nawet zbyt szerokie otwarcie ust, staje się poważnym dyskomfortem.

W zależności od czasu trwania, kierunku, intensywności i częstotliwości siły zgryzowe działają na układ zęby − mięśnie − stawy w sposób niefizjologiczny i niszczący.

Sprawdź też tabletki na ból zębów.

Jak objawia się choroba okluzyjna?

Najczęściej obserwowanymi objawami choroby okluzyjnej są:

• ubytki atrycyjne − starcia patologiczne zębów o zęby przeciwstawne
• ubytki klinowe (abfrakcyjne) − powstają na skutek działania obciążeń zgryzowych ekscentrycznych w stosunku do długiej osi zębów. Połączenia pomiędzy kryształami hydroksyapatytu ulegają rozerwaniu, a szkliwo i leżąca pod nim zębina uszkodzeniu. Powstające ubytki maja ostre kąty i gładką, twardą, błyszczącą powierzchnię
• rozchwianie zębów − są reakcją zapalną tkanki ozębnej, która ulega poszerzeniu na skutek przedwczesnego kontaktu urazowego
• uszkodzenie obecnych w jamie ustnej uzupełnień protetycznych − takich jak mosty, korony, protezy czy wypełnienia zębowe
• nadwrażliwość zębów na bodźce termiczne − związana z starciem niefizjologicznym twardych tkanek zębowych (sprawdź też produkty na wrażliwe zęby)
• obniżenie linii dziąseł, powstawanie recesji
• samoistny ból mięśni żucia − dolegliwości nasilają się przy dotknięciu mięśni, pojawić się może uczucie „zmęczenia mięśniowego” w spoczynkowym położeniu żuchwy
• bóle głowy o charakterze migrenowym − powstają na skutek nadmiernego napięcia mięśni twarzoczaszki i są wynikiem zmiany położenia żuchwy wobec szczęki (jej cofnięcia, obniżenia poziomu zwarcia)
• ból, przeskakiwania, trzaski w stawach skroniowo-żuchwowych − objawy akustyczne i bólowe mogą występować symetrycznie lub być nasilone jednostronnie

Dlaczego okluzja w stomatologii jest tak ważna?

Skąd bierze się choroba okluzyjna?

Przyczyny powstawania zgryzu urazowego to najczęściej:

• wady zgryzu
• zaawansowane zmiany w przyzębiu − utrata przyczepu łącznotkankowego powoduje rozchwianie zębów oraz ich przemieszczenia.
• efekt Godona − nachylanie się zęba w kierunku luki po usuniętym zębie sąsiednim w tym samym łuku zębowym lub wydłużania w kierunku łuku przeciwstawnego
• nieprawidłowe wypełnienia stomatologiczne i protetyczne − zbyt wysokie, płaskie, źle odtwarzające anatomiczny kształt zęba
• obniżenie wysokości zwarcia − powstaje na skutek wady zgryzu, źle wykonanej lub zużytej protezy zębowej, zniszczonych uzupełnień protetycznych
• obgryzanie paznokci, nagryzanie na ołówek i długopis

Rozwój choroby ma wiele czynników i u każdego pacjenta wygląda inaczej. Najczęściej pacjenci zgłaszając nie do stomatologa na rutynowy przegląd, nie są świadomi problemu. Pojawiają się na wizycie z „reklamacja”, bo np. po raz kolejny stracili wypełnienie przy szyjce zęba. Dopiero prawidłowa, kompleksowa diagnostyka ujawnia, że tak naprawdę problemem nie jest nieprawidłowo wykonana plomba, ale działające nadmierne lub niefizjologiczne siły zgryzowe.