Szczepienia na COVID-19 − kiedy, jakie i czy są bezpieczne?

11. 1. 2021 · Karolina Rudowska · 8 minut czytania
  • profilaktyka
Szczepienia na COVID-19 − kiedy, jakie i czy są bezpieczne?

Pod koniec grudnia do Polski trafiły pierwsze partie szczepionki przeciwko COVID-19. Jak na razie szczepieni są przede wszystkim pracownicy sektora ochrony zdrowia, ale już wkrótce każdy będzie mógł się zaszczepić. To właśnie szczepienie daje nadzieję na zakończenie pandemii i powrót „normalnego” życia. Jak działają szczepionki przeciw COVID-19, dlaczego powstały tak szybko i czy są bezpieczne? Wyjaśniamy!

Szczepionka na koronawirusa − informacje ogólne

Pod koniec grudnia 2019 roku Chiny poinformowały świat o pojawieniu się w Wuhan nowej, nieznanej dotąd choroby, a 11 marca 2020 roku Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła stan pandemii COVID-19. Łączna liczba zarejestrowanych zachorowań na całym świecie przekroczyła już 86 milionów przypadków, z czego ponad 1,3 miliona w Polsce. Nie wygląda na to, jakoby pandemia sama miała się zakończyć lub wyhamować, dlatego ogromne nadzieje pokłada się w szczepionce przeciwko COVID-19. Więcej na temat koronawirusa przeczytasz w artykule: Koronawirus − czy jest uleczalny? TAK! Lekarz wyjaśnia!.

Badania nad szczepionką rozpoczęto już w styczniu 2020 roku, gdy poznano sekwencję genetyczną koronawirusa SARS-CoV-2. W „normalnych” okolicznościach proces wynalezienia szczepionki i dopuszczenia jej do obrotu trwa zwykle wiele lat. W aktualnej sytuacji ciężka praca naukowców i wdrożenie szeregu usprawniających mechanizmów oraz odpowiednich procedur pozwoliły wyprodukować skuteczne i bezpieczne szczepionki znacznie szybciej. Pierwsze szczepienia przeprowadzono bowiem już w grudniu 2020 roku. Szczepionka na koronawirusa, która obecnie jest stosowana w Polsce, to produkt o nazwie Comirnaty, firm Pfizer i BioNTech

Pfizer - szczepionka na COVID

COVID-19 − szczepionka mRNA i inne typy szczepionek

Szczepionka przeciwko COVID-19, która jest już dostępna w Polsce, to szczepionka mRNA. Na czym polega mechanizm jej działania? Zawarty w szczepionce kwas rybonukleinowy RNA koduje białko S (spike, czyli białko kolca) wirusa SARS- CoV-2. Dla komórek naszego organizmu mRNA stanowi instrukcję, jak wyprodukować takie białko. Na jej podstawie nasze komórki produkują białko kolca, które stymuluje odpowiedź układu odpornościowego. Rusza produkcja przeciwciał i wytwarzanie limfocytów T przeciwko wirusowi SARS-CoV-2.

 

Szczepionki mRNA nie zawierają więc wirusa ani jego fragmentów, a jedynie informację genetyczną. Taka szczepionka w żaden sposób nie ma możliwości wbudowania się i modyfikacji ludzkiego genomu.

 

mRNA szybko ulega degradacji do nieszkodliwych składników. Nie ma też żadnego ryzyka wywołania choroby. Szczepionki, które bazują na technologii mRNA to szczepionki firm Pfizer-BioNTech, Moderna czy CurVac.

Szczepionki wektorowe zawierają inny, zmodyfikowany wirus (np. adenowirusa zwierzęcego, który nie wywoła infekcji u człowieka) z wbudowaną informacją genetyczną o produkcji białka S. Taki wirus jest wektorem, który będzie w naszym organizmie produkował białko potrzebne do zbudowania odporności. Przykładem szczepionek wektorowych są szczepionki firmy Astra Zeneca i Uniwersytetu w Oxfordzie czy firmy Johnson&Johnson.

Szczepionki na COVID19

Szczepionki rekombinowane zawierają rekombinowane białko kolca lub jego fragment. Gotowy antygen zostaje więc podany do organizmu, bez potrzeby jego produkcji. W taki sposób działa szczepionka firmy Sanofi-GSK.

Koronawirus − szczepionka. Dlaczego powstała tak szybko? Czy jest bezpieczna?

Szczepionka na koronawirusa powstała w imponującym tempie. Obok radości i nadziei na ograniczenie pandemii pojawiły się także obawy dotyczące jej skuteczności oraz bezpieczeństwa.

Pamiętaj, że szczepionki przed wprowadzeniem na rynek muszą przejść szereg starannych badań i analiz oraz zostać dopuszczone do użycia przez wyspecjalizowane instytucje.

Szczepionka firmy Pfizer-BioNTech pomyślnie przeszła wszystkie fazy badań, a rejestracja przebiegła zgodnie z obowiązującymi normami i procedurami. Jej skuteczność (która wynosi 95%) i bezpieczeństwo zostały udowodnione oraz potwierdzone na dużych grupach ochotników.

Technologia mRNA jest znana i badana od około 20 lat. Umożliwia szybszą produkcję szczepionek w porównaniu do szczepionek tradycyjnych. Z uwagi na pandemię procedury rejestracyjne i terminy administracyjne zostały skrócone do minimum. Wprowadzono także dodatkowe postępowania, które przyspieszyły proces dopuszczenia szczepionki do obrotu. Niemniej jednak wszelkie rygorystyczne standardy bezpieczeństwa oraz wymogi dotyczące skuteczności zostały zachowane. Bezpieczeństwo szczepienia przeciwko COVID-19 można porównać do bezpieczeństwa innych szczepionek.

Do najczęściej występujących działań niepożądanych zalicza się:

  • ból w miejscu wstrzyknięcia,
  • uczucie zmęczenia,
  • ból głowy,
  • bóle mięśni i stawów,
  • dreszcze,
  • gorączkę,
  • zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wkłucia.

Takie efekty szczepienia miały zazwyczaj niewielkie lub umiarkowane nasilenie i ustępowały w ciągu kilku dni. Zobacz także: Czy szczepionka przeciwko grypie chroni przed koronawirusem? Opinia lekarza.

Szczepionka na COVID - badania kliniczne

Czy warto zaszczepić się przeciwko COVID-19?

Szczepienia na COVID-19 są aktualnie jedyną i najbezpieczniejszą szansą na przerwanie epidemii spowodowanej przez koronawirusa SARS-CoV-2. Skuteczny lek na COVID-19, który umożliwiałby leczenie przyczynowe przez cały okres trwania choroby, nie został jak dotąd wynaleziony. Zachorowanie wiąże się z ryzykiem ciężkiego przebiegu choroby (dotyczy to około 15% chorych), groźnych powikłań i zgonu. Nie daje też pewności co do wytworzenia odporności, a więc przechorowanie COVID-19 nie czyni Cię bezpiecznym.

Szczepionki na Covid 19

Szczepienia niewątpliwie są ogromnym osiągnięciem ludzkości. To dzięki nim niebezpieczne niegdyś choroby zostały całkowicie wyeliminowane lub występują bardzo rzadko. Szczepionka w sposób kontrolowany „uczy” Twój układ odpornościowy szybko rozpoznawać patogen. Dzięki szczepieniu, gdy zetkniesz się z wirusem, Twój organizm rozpozna go i zareaguje, a Ty będziesz chroniony przed zachorowaniem i ciężkim przebiegiem.

Zaszczepienie odpowiedniej liczby osób pozwoli osiągnąć odporność populacyjną, co zahamuje pandemię i pozwoli na powrót „normalności”. Aby tak się stało, jak najwięcej osób powinno się zaszczepić − co najmniej 70 − 80% populacji.

Czy warto zaszczepić się na COVID-19? Jeśli pragniesz końca pandemii, chcesz chronić siebie i swoich bliskich − odpowiedź brzmi: tak. Warto zaszczepić się także mimo uprzedniego przechorowania COVID-19, bowiem nie wiemy, jak długo po przebyciu choroby utrzymuje się odporność. Zaszczepić mogą się również (a nawet powinny!) osoby z chorobami przewlekłymi, pacjenci onkologiczni czy osoby niepełnosprawne. Ostateczną kwalifikację do szczepienia przeprowadza lekarz.

Covid-19 Szczepienia w Polsce

Jak wygląda organizacja szczepień przeciwko COVID-19 w Polsce?

Aby szczepienia przebiegały sprawnie i sensownie, ustalono etapy w oparciu o grupy priorytetowe.

W etapie 0, który rozpoczął się już w końcówce grudnia 2020 r. zostaną zaszczepieni:

  • pracownicy sektora ochrony zdrowia,
  • pracownicy Domów Pomocy Społecznej i Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej,
  • personel pomocniczy i administracyjny placówek medycznych.

W etapie 1 grupę objętą szczepieniem stanowią:

  • pensjonariusze Domów Pomocy Społecznej, Zakładów Opiekuńczo-Leczniczych i innych miejsc stacjonarnego pobytu,
  • osoby powyżej 60 roku życia,
  • pracownicy służb mundurowych,
  • pracownicy sektora edukacji.

W następnej kolejności szczepieniem przeciwko COVID-19 zostaną objęte osoby poniżej 60. roku życia, które cierpią na choroby przewlekłe zwiększające ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia wirusem SARS-CoV-2. W etapie 3 zostaną przeprowadzone szczepienia pozostałej części dorosłej populacji.

Cykl szczepień obejmuje podanie 2 dawek szczepionki w odstępie 3 tygodni. Około 7 dni po drugiej dawce szczepienia uzyskuje się odpowiednio wysokie miana przeciwciał i pożądaną odporność.

Szczepionki na covid

To nie koniec intensywnych badań!

Pierwsza szczepionka przeciwko COVID-19 trafiła już do Polski. Pamiętaj jednak, że to nie koniec intensywnych prac badawczych. Wiele preparatów nadal jest w trakcie badań i wkrótce coraz więcej szczepionek będzie dopuszczanych do obrotu. Wciąż będą zbierane informacje na temat ewentualnych długoterminowych powikłań poszczepiennych. Prowadzone analizy i obserwacje za jakiś czas dadzą także odpowiedź, jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu. Dzięki kolejnym badaniom dowiemy się, czy będą mogły szczepić się kobiety ciężarne, karmiące piersią i dzieci.

Pamiętaj, że skuteczność szczepionki wynosi około 95% i chroni przed objawową chorobą COVID-19. Nie mamy jednak pewności, czy osoba zaszczepiona może bezobjawowo przechodzić infekcję i nieświadomie zakażać innych. Nie wiemy także, jak długo będzie trwała odporność. Dlatego mimo szczepienia nadal obowiązują zasady dystansowania społecznego, noszenia maseczek, unikania skupisk ludzkich czy starannego mycia rąk. Być może z biegiem czasu wraz z zaszczepieniem coraz większej ilości ludzi i w świetle nowych danych naukowych będzie można z tego zrezygnować.

Szczepienia na koronawirusa

Co warto pamiętać o szczepionkach na COVID-19?

Szczepienie przeciwko COVID-19 to aktualnie jedyna skuteczna i bezpieczna forma walki z pandemią koronawirusa SARS-CoV-2. Mimo szybkiego wynalezienia szczepionki dopuszczane do obrotu preparaty przeszły szereg badań przedklinicznych i klinicznych, które udowodniły ich bezpieczeństwo i skuteczność.

W Internecie nie brakuje kontrowersyjnych wypowiedzi samozwańczych ekspertów, które często oparte są na nieprawdziwych, a nawet absurdalnych przesłankach. Jeśli więc szukasz informacji na temat szczepień, zawsze korzystaj z rzetelnych źródeł - np. stron Światowej Organizacji Zdrowia, GOV czy Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego.

 

Źródła:

  1. Gov.pl: Szczepienie przeciwko COVID-19. [online]. Dostępny w Internecie: https://www.gov.pl/web/szczepimysie/pytania-i-odpowiedzi. [dostęp: 7.12.2020]
  2. PHZ. Szczepienia.info: Szczepionka przeciw COVID-19. [online]. Dostępny w Internecie: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/covid-19/. [dostęp: 7.12.2020]
  3. Dr n. farm. Borkowski L.; Prof. Drąg M.; Prof. Fal A.M.; Prof. Flisiak R.; Prof. Jemielity J.; Dr Krajewski J.; Dr hab. n. med. Mastalerz-Migas A.; Prof. Matyja A.; Prof. Pyrć K.; Dr hab. n. med. Rzymski P.; Dr n. med. Sutkowski M.; Prof. Simon K.; Prof. Wysocki J.; Prof. Zajkowska J.: Szczepienia przeciw COVID-19. Innowacyjne technologie i efektywność. [online]. Dostępny w Internecie: file:///C:/Users/wolsk/OneDrive/Documents/harbingers/dr%20max%20blog%20teksty/3.%20Uroda/najlepsze%20na/stycze%C5%84/_Szczepienia%20przeciw%20COVID-19.%20Innowacyjne%20technologie%20i%20efektywnosc_.pdf. [dostęp: 7.12.2020]
  4. Nauka przeciwko pandemii: Biała księga. [online]. Dostępny w Internecie: https://naukaprzeciwpandemii.pl/#biala-ksiega. [dostęp: 7.12.2020]

Więcej artykułów na ten temat

Karolina Rudowska