Kaszel suchy czy mokry - jak je rozróżnić i wdrożyć skuteczne leczenie?

Kaszel suchy czy mokry? Z pewnością każdy, kto choć raz zachorował na grypę lub przeziębienie, zadawał sobie to pytanie, gdyż kaszel to jeden z najczęstszych objawów infekcji. Zrozumienie różnic między kaszlem suchym a mokrym jest bardzo istotne. Ze względu na to, że mają różne przyczyny, to inaczej się je leczy. 

Jak rozpoznać - kaszel suchy czy mokry?

Kaszel suchy i mokry niekiedy trudno od siebie odróżnić głównie dlatego, że mokry, czyli z zalegającą wydzieliną w oskrzelach, często na początku daje objawy typowe dla kaszlu suchego – uporczywego i nieproduktywnego.

Kaszel suchy - jak rozpoznać?

Kaszel suchy, jak sama nazwa wskazuje, charakteryzuje się brakiem zalegającej wydzieliny w oskrzelach i nie objawia się jej odkrztuszaniem. Nazywany bywa także kaszlem nieproduktywnym.

Kaszel suchy może być spowodowany:

• Reakcją alergiczną (w przebiegu np. alergii sezonowej),
• Infekcją,
• Może być również objawem poważniejszych chorób.

Więcej na ten temat znajdziesz w artykule: Suchy kaszel – co to za objaw? Poznaj domowe leczenie.

Jak rozpoznać kaszel mokry?

Ten rodzaj kaszlu nazywa się inaczej produktywnym. 

Najczęściej kaszel mokry można zaobserwować w przebiegu:

• Infekcji bakteryjnych,
• Infekcji wirusowych,
• Gruźlicy.

• Wydzielina może mieć najróżniejszy charakter – bywa biaława, żółta lub nawet zielona. 
• Niekiedy może być w niewielkim stopniu podbarwiona krwią, jeśli Twoje drogi oddechowe są podrażnione. 
• Natomiast w przypadku gruźlicy można zaobserwować tzw. krwioplucie – bardzo groźny objaw świadczący o zaawansowaniu choroby. 

Wydzielina w swoim składzie zawiera między innymi martwe oraz żywe drobnoustroje, które zaatakowały Twój organizm. Można więc powiedzieć, że kaszel mokry jest Twoim sprzymierzeńcem w walce z infekcją, bo pomaga oczyścić organizm z chorobotwórczych wirusów i bakterii. Jest odpowiedzią organizmu na podrażnienie zakończeń nerwowych obecnych w drogach oddechowych – kaszel oczyszcza je ze zbyt dużej ilości zalegającego śluzu.

Jak rozróżnić kaszel suchy od mokrego?

Czym się jeszcze te 2 rodzaje kaszlu różnią? Jak rozróżnić kaszel mokry od suchego?

• Kaszel mokry jest mniej gwałtowny i męczący niż kaszel suchy. Często kaszlesz „na żądanie”, kiedy odczuwasz potrzebę odkrztuszenia wydzieliny. Ten rodzaj kaszlu ma charakterystyczny mokry, bulgoczący dźwięk, któremu towarzyszy uczucie, jakby coś „odrywało się” od ścianek dróg oddechowych.
• Kaszel suchy zazwyczaj pojawia się na samym początku infekcji. Trwa zazwyczaj przez 2 – 3 dni.
• Kaszel mokry jest typowy dla środkowej fazy choroby, a objawy zazwyczaj utrzymują się przez kilkanaście dni. Można, więc powiedzieć, że kaszel mokry często jest niejako „przedłużeniem” kaszlu suchego w czasie zakażenia.

Jaki kaszel lepszy - suchy czy mokry?

Kaszel suchy i mokry różnią się pod wieloma względami. Kaszel suchy zwykle jest drażniący, bez odkrztuszania wydzieliny i często wskazuje na podrażnienie gardła lub alergię. Kaszel suchy i mokry mogą się uzupełniać, gdy infekcja przechodzi w fazę mokrą, ułatwiając oczyszczanie dróg oddechowych. Jaki kaszel jest lepszy – suchy czy mokry? Oba pełnią ważne funkcje, ale wymagają odmiennego leczenia.

Czy mokry kaszel może przejść w suchy? I na odwrót?

Kaszel mokry może przejść w suchy w sytuacji, gdy infekcja ustępuje, a produkcja wydzieliny zaczyna się zmniejszać. Podobnie kaszel suchy może zmienić się w mokry, gdy stan zapalny powoduje zwiększoną produkcję śluzu. Obie formy kaszlu często występują w różnych fazach tej samej choroby.

Kaszel suchy i mokry - jak dobrać leczenie?

Dopiero gdy rozpoznamy, czy męczy nas suchy kaszel, czy mokry, należy wdrożyć odpowiednie, dopasowane do przyczyny leczenie.

Leczenie kaszlu suchego

Na kaszel suchy zaleca się stosowanie leków przeciwkaszlowych. Do tej grupy zaliczamy działający ośrodkowo dekstrometorfan, butamirat, kodeinę, oraz działającą obwodowo lewodropropizyne. W praktyce leki na kaszel suchy działające obwodowo pozostają bez wpływu na koncentrację i są bezpieczniejsze do stosowania, szczególnie dla osób prowadzących pojazdy mechaniczne.

Jak walczyć z kaszlem mokrym?

Żeby złagodzić kaszel mokry i przyśpieszyć jego wyleczenie, niezbędne jest stosowanie odpowiednich środków.

Leki mukolityczne rozrzedzają zalegającą wydzielinę i zmniejszają jej lepkość, co skutkuje łatwiejszym odkrztuszaniem śluzu. Do tych preparatów należy między innymi acetylocysteina oraz erdosteina. Erdosteina oprócz działania mukolitycznego unieczynnia też wolne rodniki. To działanie sprawia, że pomaga też w kaszlu u osób palących tytoń.

Z kolei leki wykrztuśne działają na zasadzie pobudzania odruchu kaszlowego i nie wpływają na gęstość samej wydzieliny. Do leków wykrztuśnych zaliczyć można ambroksol oraz bromheksynę.

Oprócz stosowania powyższych preparatów skuteczne mogą okazać się inhalacje. Najczęściej w tym celu stosuje się inhalacje olejkami eterycznymi (np. tymiankowym, eukaliptusowym czy miętowym), które pobudzają zakończenia nerwowe w drogach oddechowych i tym samym wzmagają odruch kaszlowy. Dodatkowo po zażyciu leków lub zrobieniu inhalacji pomocne może okazać się również oklepywanie pleców. Ma ono na celu wywołanie ruchu wydzieliny w drogach oddechowych oraz usprawnienie odkasływania. Wykonuje się je w pozycji siedzącej lub leżącej na boku.

Kaszel suchy a mokry − co o nich zapamiętać?

Każdy z rodzaju kaszlu spełnia zupełnie inną funkcję w Twoim organizmie. Jeden pomaga pozbyć się nadmiaru wydzieliny z układu oddechowego, drugi to reakcja na podrażnione drogi oddechowe. Ponieważ inne są źródła i przyczyny tych objawów, inaczej podchodzi się do ich leczenia. Naucz się rozróżniać kaszel suchy i mokry, żeby właściwie dobrać środki lecznicze. „Uniwersalny” syrop na kaszel suchy i mokry może okazać się mało skuteczny i w rzeczywistości nie złagodzi żadnego objawu. Dobrą metodą na nawilżenie i powlekanie podrażnionego gardła oraz rozrzedzenie zalegającej wydzieliny są inhalacje.

Źródła:

1. Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne. Wyd. 3. Kraków 2011
2. L. Brunton, J.S. Lazo, K.L. Parker: Farmakologia Goodmana i Gilmana
3. Farmakologia i toksykologia. Wyd. III polskie. red. Buczko W. Wrocław, MedPharm Polska, 2013