Wszy i pasożyty
Wszawica – przyczyny choroby
Do tej pory można spotkać się z poglądem, że wszawica to skutek braku higieny oraz życia w brudzie i ubóstwie, a preparaty na wszy zdecydowanie nie wystarczą, żeby rozwiązać problem. Wiele osób uważa, że w celu zwalczenia tych pasożytów musi wymienić całą pościel, ręczniki czy ubrania. Na szczęście to nieprawda. Wszy głowowe (Pediculus humanus capitis) do przeżycia potrzebują żywiciela, czyli człowieka. Poza swoim „naturalnym” środowiskiem (głową człowieka) mogą przetrwać 48-72 godziny.
Przyczyną wszawicy jest bezpośredni kontakt z osobą zakażoną. Wszy głowowe żerują na skórze głowy i włosach, ale także zdarza się im przebywać na odzieży czy przedmiotach należących do żywiciela. Bez problemu mogą przeskoczyć na kolejną ofiarę i rozmnażać się dalej. Wszawica to choroba skupisk ludzkich. Najłatwiej można ją złapać w szkole czy przedszkolu, ale również w komunikacji miejskiej, na festiwalach i wszelkich okazjach, gdzie występuje kontakt z dużą grupą osób. Warto pamiętać, że jeśli jeden z domowników ma wszy, pasożyt ze sporym prawdopodobieństwem zaatakuje pozostałych członków rodziny czy współlokatorów i wszyscy powinni sięgnąć po preparat na wszy.
Objawy wszawicy
Jak się objawia wszawica? Oczywiście niezaprzeczalnym znakiem choroby są obecne we włosach wszy oraz ich jaja (gnidy), które zostają przytwierdzone do kosmyków tuż przy skórze. Gnidy w miarę wzrostu włosów przesuwają się w stosunku do powierzchni głowy (na tej podstawie można ocenić np. czas trwania choroby). Do ich pozbycia się nie wystarczy szampon albo płyn na wszy – dopiero grzebień na wszy o gęstych, metalowych zębach umożliwia usunięcie zabitych pasożytów i ich jaj.
Inne, mniej specyficzne objawy wszawicy to:
- uporczywy świąd, zwłaszcza w okolicy skroniowej, ciemieniowej i potylicznej (jednak nie zawsze występuje),
- zaczerwienienie skóry na linii włosów i za uszami,
- płyn surowiczy sączący się z miejsc ukąszeń wesz, który skleja włosy i prowadzi do powstania kołtunów,
- nadżerki, rany i uszkodzenia skóry spowodowane drapaniem (nieleczone są podatne na nadkażenia grzybicze i bakteryjne oraz rozwój stanów zapalnych).
Skuteczne preparaty na wszy
Jakie są najskuteczniejsze preparaty na wszy? Ze względu na substancje aktywne można je podzielić na:
- leki z insektycydami – np. szampon na wszy z permetryną, czyli substancją neurotoksyczną dla wesz, która powoduje ich paraliż,
- leki ziołowe – może to być płyn, wcierka, lotion czy pianka z wyciągiem z ziela ostróżeczki, nalewką wrotyczowo-piołunową,
- środki z polimerami silikonowymi, olejami mineralnymi lub roślinnymi, które nie są lekami – w ich składzie znajdziesz chociażby dimetikon, cyklometikon, 1,2-oktanodiol, olej silikonowy, olej kokosowy. Te substancje zatykają pory oddechowe wesz, prowadząc do ich uduszenia (w zestawie często znajduje się grzebień na wszy),
- preparaty odstraszające z olejkami eterycznymi (bardziej służą do profilaktyki niż leczenia) – najpopularniejsze olejki stosowane w takich środkach to olejek cytrynowy, limonkowy, lawendowy, z drzewa herbacianego, z mięty pieprzowej. Czasami w składzie oprócz olejków odstraszających wszy występują też silikony.
Warto pamiętać, że skuteczność leczenia zależy od ścisłego przestrzegania instrukcji producenta preparatu. Poszczególne środki różnią się:
- wiekiem, od którego można stosować (bez ograniczeń wiekowych, od 6. miesiąca życia, a niektóre od 7. roku życia),
- czasem aplikacji (od kilku-kilkunastu minut do nawet 8 godzin),
- sposobem nakładania (np. na mokre albo suche włosy),
- koniecznością powtórzenia zabiegu.
Grzebienie na wszy – czyli mechaniczne usuwanie
Poza stosowaniem szamponów, lotionów czy pianek wszobójczych najważniejszą procedurą w leczeniu wszawicy jest dokładne wyczesywanie włosów. Jak to zrobić prawidłowo?
- Przede wszystkim wybierz odpowiedni grzebień na wszy. Powinien mieć gęste, metalowe zęby o długości powyżej 3 cm. Czasem do środków na wszawicę jest dołączony grzebień, ale ten plastikowy nie spełnia dobrze swojej roli.
- Włosy wyczesuj systematycznie, pasmo po paśmie, od cebulek po końcówki.
- Po wyczesywaniu starannie oczyść i odkaź grzebień. Możesz go wyparzyć we wrzątku albo zamrozić (włożyć do zamrażarki na 24-48 godzin).
Co jeszcze należy zrobić, żeby skutecznie pozbyć się wesz?
- Wszystkie akcesoria i ozdoby do włosów, które były używane przez chorego należy wygotować albo zamrozić, a jeśli nie ma takiej możliwości – zniszczyć. Mogą znajdować się na nich żywe pasożyty, a to prosta droga do nawrotu choroby.
- Wszy i gnidy giną w temperaturze 53,3° Wszystkie ubrania, ręczniki, pościel i pluszowe zabawki upierz w temperaturze 60°C i wyprasuj żelazkiem z funkcją pary (zwłaszcza przy szwach). Możesz też oddać je do pralni chemicznej.
- Pozostałe przedmioty spryskaj środkiem owadobójczym i zamknij w szczelnym foliowym woreczku (np. strunowym). Będą bezpieczne po ok. 10 dniach.