Wiarygodność testów ciążowych

O wiarygodności testu ciążowego decydują dwie składowe - jego czułość, czyli zdolność do prawidłowej identyfikacji ciąży u wszystkich kobiet, które faktycznie w niej są, oraz aktualny poziom beta-hCG w organizmie. 

• Płynie z tego wniosek, że aby test ciążowy był jak najbardziej wiarygodny, musimy go wykonać w odpowiednim czasie. Większość kobiet decyduje się na ten krok, gdy spóźnia się im miesiączka, uznając jednocześnie ten objaw za symptom potencjalnej ciąży. 
• Dostępne w aptekach i drogeriach domowe testy ciążowe z moczu charakteryzują się stosunkowo wysoką czułością i dają pozytywny wyniki, gdy stężenie beta-hCG w surowicy krwi znajduje się w zakresie pomiędzy 10 a 50 mlU/ml. Ma to najczęściej miejsce już w pierwszym dniu spodziewanej miesiączki, czyli ok. 14 dni od zapłodnienia. 
• Ujemny wynik domowego testu ciążowego wykonanego wcześniej nie jest wiarygodny. Z tego powodu, jeśli okres się spóźnia, warto powtórzyć test.

Testy laboratoryjne, zarówno z moczu, jak i surowicy krwi cechują się jeszcze wyższą czułością. To sprawia, że mogą dać wiarygodny wynik jeszcze przed dniem spodziewanej miesiączki. Z tego powodu możne je wykonać, kiedy pojawią się pierwsze objawy ciąży. Najczęstsze dolegliwości w ciąży, jeszcze zanim kobieta zauważy zatrzymanie miesiączki, to zwiększona bolesność piersi, ból podbrzusza, mdłości oraz drażliwość, niekiedy może pojawić się również niewielkie krwawienie implantacyjne. Objawy te są dość niecharakterystyczne i trudne do różnicowania z zespołem napięcia przedmiesiączkowego. Właśnie dlatego większość kobiet myśli o ciąży, dopiero kiedy spóźnia im się comiesięczne krwawienie.

Czy należy potwierdzać dodatki wynik testu ciążowego?

Dodatni wynik testu ciążowego, niezależnie od tego, czy jest to test domowy, czy wykonywany w laboratorium, świadczy o ciąży biochemicznej i wymaga wizyty u lekarza ginekologa. Podczas niej specjalista postara się uwidocznić pęcherzyk ciążowy w jamie macicy, co potwierdzi ciążę kliniczną. 

Pamiętaj, że z chwilą uzyskania pozytywnego wyniku testu ciążowego należy niezwłocznie rozpocząć suplementację witamin dla kobiet w ciąży, jeśli krok ten nie został podjęty już na etapie jej planowania. Jest to szczególnie ważne w odniesieniu do takich substancji jak kwas foliowy, witamina D3 oraz jod. Konieczna jest również weryfikacja bezpieczeństwa stosowanych przewlekle leków, suplementów diety oraz kosmetyków, a także natychmiastowa rezygnacja z wszelkich używek takich jak alkohol czy papierosy.

Rodzaje testów ciążowych - czułość

Za najczulszy test ciążowy uznany jest ilościowy pomiar stężenia beta-hCG w próbce surowicy krwi pobranej od kobiety. 

• O dodatnim wyniku świadczy poziom beta-hCG przekraczający 25 mIU/ml. Zazwyczaj stężenie to jest osiągane jeszcze przed dniem spodziewanej miesiączki. Z tego powodu test ciążowy z krwi pozwala na wykrycie ciąży na bardzo wczesnym etapie. 
• Jeśli stężenie tego hormonu znajduje się w przedziale pomiędzy 10 a 25 mlU/ml, wynik należy uznać za niejednoznaczny. Wówczas konieczne jest powtórzenie testu za kilka dni. Stężenie poniżej 10 mIU/ ml w terminie spodziewanej miesiączki wyklucza ciążę.

Laboratoryjny test ciążowy wykrywający podjednostkę beta-hCG w moczu charakteryzuje się nieco mniejszą czułością niż pomiar stężenia tego hormonu we krwi. Jednocześnie jest bardziej czuły niż test wykonywany samodzielnie przez kobietę w domu i najczęściej pozwala na wykrycie ciąży jeszcze przed spodziewanym terminem miesiączki. Aby wykonać badanie, należy oddać próbkę moczu do laboratorium - najlepiej, aby był to pierwszy mocz poranny. Czas oczekiwania na wynik, podobnie jak w przypadku testu ciążowego z krwi, wynosi najczęściej kilka godzin.

Czy zdarza się fałszywie dodatni wynik testu ciążowego?

Test ciążowy to stosunkowo łatwe narzędzie do jej wykrycia, opierające się na ocenie poziomu jednego parametru. Gonadotropina kosmówkowa jest hormonem specyficznym dla ciąży, ponieważ produkują ją komórki rozwijającego się zarodka. Jednak pewne stany mogą dać pozytywny wynik testu ciążowego, pomimo tego że kobieta tak naprawdę nie jest w ciąży. Wynik fałszywie dodatni zdarza się rzadko. Z taką sytuacją możemy mieć do czynienia u kobiet, które:

• Niedawno urodziły lub poroniły - wartość beta-hCG spada do zera po ok. 3 tygodniach od porodu,
• Przyjmują leki stymulujące owulację zawierające gonadotropinę kosmówkową,
• Chorują na raka kosmówki. 

Nierzadko mamy również do czynienia z sytuacją, gdy kobieta wykonała test ciążowy w terminie opóźnionej miesiączki i był on dodatni, a po kilku dniach pojawił się okres. Wówczas najprawdopodobniej mamy do czynienia z poronieniem na bardzo wczesnym etapie ciąży. W tej sytuacji warto udać się do ginekologa, który oceni jamę macicy w USG i na tej podstawie zadecyduje o konieczności dalszego postępowania, a także odpowie na pytanie, kiedy najlepiej zajść w ciąże ponownie.

Dzięki współczesnym testom ciążowym o wysokiej czułości możliwe stało się wykrycie ciąży na jej bardzo wczesnym etapie. Warto pamiętać o tym, że ich dodatni wynik u kobiety aktywnej seksualnie z dużym prawdopodobieństwem świadczy o ciąży, jednak wymaga jeszcze potwierdzenia prawidłowej lokalizacji pęcherzyka ciążowego w jamie macicy. Przy użyciu głowicy dopochwowej jest on możliwy do uwidocznienia w USG już ok. 5 tygodnia ciąży, kiedy stężenie beta-hCG wynosi powyżej 1000-1500 mlU/ml. Brak pęcherzyka ciążowego w tej sytuacji z dużym prawdopodobieństwem świadczy wówczas o ciąży pozamacicznej.

Podsumowanie

Test ciążowy to wiarygodne i łatwo dostępne narzędzie służące do wykrycia ciąży na jej wczesnym etapie. Ogromny postęp nauki sprawił, że kobieta może dowiedzieć się o ciąży jeszcze przed terminem spodziewanej miesiączki. To niezwykle pomocne, ponieważ pozwala na jak najszybsze wprowadzenie prozdrowotnych zachowań, wspierających rozwój zarodka, a następnie płodu.

Źródła:

1. G.H. Bręborowicz, Położnictwo i Ginekologia. Tom 1, PZWL, Warszawa 2020,
2. A. Głodek, Testy ciążowe wczoraj i dzisiaj, Nowiny Lekarskie 2008, 77, 5, 377-381, https://jms.ump.edu.pl/uploads/2008/5/377_5_77_2008.pdf, [dostęp 04.03.2023 r.]
3. B. Barczyński, Jak rozpoznać ciążę?, https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/poczecie/61883,jak-rozpoznac-ciaze, [dostęp 04.03.2023 r.]