Niedobór żelaza: objawy. Jak poznać, że to anemia?

21. 10. 2018 · Edyta Jakubik · 4 minuty czytania
  • objawy
Niedobór żelaza: objawy. Jak poznać, że to anemia?

Co to jest anemia z niedoboru żelaza? Objawy tej choroby to m.in. osłabienie, wypadające włosy, pogorszenie stanu paznokci czy ogólne rozdrażnienie i problemy z koncentracją. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niedokrwistość dotyczy ok. 1,6 milionów ludzi na świecie. Najwięcej ludzi choruje w krajach rozwijających się. W Europie jest rozpoznawana u ok. 10% kobiet i 4% mężczyzn.

Brak żelaza w organizmie

Zanim opowiem Ci, jak wygląda brak żelaza i objawy to może dawać, warto dowiedzieć się, dlaczego jest ono takie ważne. Żelazo to kluczowy pierwiastek dla Twojego organizmu. Jest ono podstawowym składnikiem hemoglobiny – czerwonego barwnika krwinki czerwonej. Żelazo jest przechowywane w 2 pulach: pierwsza to żelazo krążące we krwi, a druga stanowi magazyn żelaza, który znajduje się m.in. w komórkach wątroby.

brak żelaza w organizmie - czerwone krwinki

Kiedy pojawia się niedobór żelaza rozpoczyna się stopniowe opróżnianie obu tych magazynów, co w konsekwencji prowadzi do zaburzenia produkcji czerwonych krwinek. Powstaje ich mniej, mają mniejsze rozmiary i znajduje się w nich mniejsza ilość hemoglobiny. Wpływa to na stopniowe pogorszenie ogólnego stanu zdrowia i wystąpienie objawów klinicznych niedokrwistości.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest jedną z najczęściej występujących postaci niedokrwistości. Wśród przyczyn wymienia się przewlekłe krwawienie, niewystarczającą podaż żelaza i zaburzenia wchłaniania.

Objawy niedoboru żelaza

Przewlekły przebieg i mało specyficzne objawy sprawiają, że pacjent zgłasza się do lekarza po dłuższym czasie trwania choroby.

A zatem, jak objawia się niski poziom żelaza i co powinno Cię zaniepokoić?

  • utrzymujące się osłabienie i zwiększoną męczliwość − możesz odczuwać, że brakuje Ci sił w codziennych czynnościach, które wcześniej nie sprawiały Ci kłopotu,
  • pogorszenie koncentracji − masz wrażenie, że coraz trudniej Ci się na czymś skupić, trudniej nauczyć Ci się do egzaminu,
  • zwiększoną łamliwość paznokci i podłużne rowki na płytce paznokcia, mimo że stosujesz odżywki,
  • nasilone wypadanie włosów − nie tylko jest ich więcej na grzebieniu, ale również pojawiają się na poduszce po przebudzeniu, szybciej się łamią i rozdwajają,
  • nawracające zajady, czyli bolesne pęknięcia w kącikach ust,
  • bladość i suchość skóry,
  • spaczone łaknienie,
  • ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka,
  • zwiększoną, nieuzasadnioną drażliwość i poczucie lęku,
  • częste bóle i zawroty głowy,
  • zaburzenie popędu seksualnego,

To właśnie skutki niedoboru żelaza. Nieleczona anemia z niedoboru żelaza może być przyczyną tachykardii, czyli przyspieszonej pracy serca, duszności, a nawet spowodować zawał serca. Zbyt długie wyczekiwanie może doprowadzić do rozwoju ciężkiej niedokrwistości, która może zagrażać Twojemu życiu i zdrowiu, wtedy na ratunek życia konieczne jest przetoczenie krwi.

leżąca kobieta przetoczenie krwi - anemia

Jak zdiagnozować niski poziom żelaza?

Lekarz najpierw przeprowadzi z Tobą wywiad, na podstawie którego ustali wskazania do dalszej diagnostyki. O co może Cię zapytać, gdy podejrzewa niedokrwistość? O Twoją dietę, łaknienie i apetyt, różne dolegliwości ze strony układu pokarmowego,  jak np. luźne stolce, wymioty, o występowanie krwawień, np. z nosa czy obfitych miesiączek. Poza tym lekarz może zadać pytania, dotyczące występowania chorób nowotworowych przewodu pokarmowego w Twojej rodzinie.

Na ostateczne potwierdzenie rozpoznania anemii z niedoboru żelaza pozwala badanie krwi. W pierwszej kolejności wykonuje się morfologię, czyli badanie krwi, które pozwala ocenić ilość i wielkość czerwonych krwinek i poziom ich głównego składnika, czyli hemoglobiny. W drugiej kolejności ocenia się stężenie żelaza i parametry gospodarki żelaza.

próbka krwi - badanie

Poniżej rozszyfruję dla Was tajemnicze skróty wyników badania krwi i ich zakres prawidłowych stężeń:

  • RBC – liczba krwinek czerwonych, czyli erytrocytów (prawidłowe stężenie – mężczyźni: 4,2 mln-5,4 mln/μl, kobiety: 3 500 000-5 200 000/μl)
  • HGB lub Hb – stężenie hemoglobiny  (prawidłowe stężenie – mężczyźni: 14-18 g/dl, kobiety niebędące w ciąży 12-16  g/dl, kobiety w ciąży: 11-14 g/dl)
  • MCV – średnia objętość czerwonej krwinki (prawidłowe stężenie: 82-92 fl)
  • MCHC – średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej (prawidłowe stężenie: 32-36 g/dl)
  • Fe – stężenie żelaza (prawidłowe stężenie: 60-180 μg/dl)
  • Ferrytyna – białko przechowujące jony żelaza w wątrobie (prawidłowe stężenie – mężczyźni: 15-400 μg/l, kobiety: 10-200 μg/l)
  • Transferryna – dostarcza żelaza do szpiku (200-400 mg/dl)
  • TIBC – całkowita zdolność wiązania żelaza (prawidłowe stężenie – mężczyźni: 251-391μg/dl, kobiety: 223-446 μg/dl)

Rozpoznanie niedokrwistości z niedoboru żelaza nie wymaga skomplikowanej diagnostyki. Wystarczy szczegółowo zebrany wywiad i badania krwi, dlatego nie warto odwlekać wizyty u lekarza. Pamiętaj jednak, że anemia to poważny stan i lepiej go nie bagatelizować.

Więcej artykułów na ten temat

Edyta Jakubik