Nadczynność tarczycy: leczenie beta-blokerami?

28. 9. 2018 · Edyta Jakubik · 4 minuty czytania
  • leczenie
Nadczynność tarczycy: leczenie beta-blokerami?

Nadczynność tarczycy, inaczej hipertyreoza, to zespół objawów, związanych z nadmiarem hormonu tarczycy, czyli tyroksyny. Jednym z nich jest szybkie bicie serca czy nerwowość. Nadczynność tarczycy dotyczy prawie 2% populacji osób dorosłych, częściej chorują na nią kobiety ok. 1,6,%, mężczyźni rzadziej ok. 0,14%. Jak leczyć nadczynność tarczycy i jaką funkcję spełniają przy tej chorobie beta-blokery?

Leczenie nadczynności tarczycy

U pacjentów z nadczynnością tarczycy dochodzi do nadmiernej produkcji i wydzielania hormonu tarczycy. Przy tej chorobie możesz odczuwać różne dolegliwości, jak np. kołatanie serca z uczuciem szybkiego bicia serca, wzmożoną potliwość, drżenie czy nerwowość.

badanie nadczynności tarczycy

Czym leczyć nadczynność tarczycy? Istnieje kilka możliwości leczenia nadczynności tarczycy. Można je podzielić na leczenie farmakologiczne i radykalne. Farmakoterapia może być podstawowym leczeniem lub stanowić przygotowanie do leczenia radykalnego. Z kolei leczenie radykalne obejmuje terapię jodem promieniotwórczym lub leczenie operacyjne. Decyzję o wyborze metody leczenia podejmuje się w zależności od przyczyny choroby i decyzji pacjenta.

Typową farmakoterapię stanowią leki przeciwtarczycowe, tzw. tyreostatyki. Wśród nich najczęściej stosuje się tiamazol. Z kolei beta-blokery (leki beta-adrenolityczne) są stosowane jako terapia uzupełniająca leczenia nadczynności tarczycy. Zazwyczaj są one łączone z lekami przeciwtarczycowymi lub jodem w okresie przed wystąpieniem efektu radioterapii, a także u pacjentów podczas przygotowywania do chirurgicznej resekcji tarczycy.

Co to są beta-blokery?

Działanie beta-blokerów polega na zablokowaniu pewnego typu receptorów, nazywanych receptorami adrenergicznymi typu beta. Receptory te występują na powierzchni komórek nerwowych, mięśniowych lub gruczołowych. W warunkach fizjologicznych pobudzane są przez adrenalinę lub noradrenalinę. Adrenalina powoduje zwiększenie częstotliwości bicia serca i skurczy obwodowych naczyń krwionośnych. Farmakologiczne zablokowanie receptorów beta uniemożliwia ich pobudzenie, a przez to ogranicza skutki działania adrenaliny czy noradrenaliny na tkanki, które posiadają receptory beta.

Co to są beta-blokery

Beta-blokery − leki przy nadczynności tarczycy

Propranolol – nieselektywny beta-bloker

W wyjątkowych sytuacjach, w łagodnej formie nadczynności tarczycy, gdy nie można stosować innych leków, może być przydatne zastosowanie jednego z nieselektywnych beta-blokerów − propranololu jako pojedynczego leku. Propranolol jest nieselektywnym beta-1- i beta-2-blokerem. Zmniejsza on objawową tachykardię, czyli szybką pracę serca, ciśnienie tętnicze i drżenie związane z nadmiarem hormonów tarczycowych. Ale istnieją również dane, które pokazują, że propranolol może również hamować konwersję T4 (tetrajodotyroniny), czyli tyroksyny do bardziej biologicznie silnego hormonu T3, czyli trójjodotyroniny. Dodatkowo, propranolol wykazuje działanie przeciwlękowe i przeciwmigrenowe. Blokowanie receptorów beta-2 w naczyniach krwionośnych może doprowadzić do skurczu naczyń. A więc propranolol może również leczyć niektóre dolegliwości wynikające ze zmniejszonego oporu naczyniowego.

Propranolol – nieselektywny beta-bloker

Selektywne beta-blokery

Selektywne beta-blokery dają również dobrze działają przy nadczynności taczycy. Większość beta-blokerów zmniejsza tętno spoczynkowe o około 25 do 30 uderzeń na minutę w zależności od zastosowanego leku. Selektywne beta-blokery zmniejszają również nerwowość i drżenie, a także zmniejszają pocenie się, chociaż w mniejszym stopniu w porównaniu z lekami kardioselektywnymi.

Objawy niepożądane po zastosowaniu leków beta-blokerów

Przy stosowaniu beta-blokerów mogą wystąpić pewne objawy niepożądane. Mogą to być nudności, bóle głowy, zmęczenie itp. Są dość powszechne, ale ogólnie beta-blokery są dobrze tolerowane przez pacjenta z nadczynnością tarczycy. Poważniejsze objawy niepożądane to zwolnienie czynności serca, tzw. bradykardia, niskie ciśnienie tętnicze i skurcz oskrzeli, które ustępują po odstawieniu leku.

Leki beta-adrenolityczne dobrze jest stosować wspomagająco u każdego chorego z hiperkinetycznym krążeniem, chorobą wieńcową, nadciśnieniem tętniczym, objawami niewydolności serca, drżeniem mięśniowym, nietolerancją ciepła i niepokojem. Oczywiście ważne jest, żeby u pacjenta nie było przeciwwskazań do stosowania tej grupy leków. Natomiast u pozostałych chorych, jeśli same leki przeciwtarczycowe są skuteczne,  nie ma potrzeby stosować beta-blokerów.

Więcej artykułów na ten temat

Edyta Jakubik