Przejdź do głównej treści
0 wyników
Mapa aptek i punktów odbioru+48 71 711 98 98
  • Microcart closed

    • Anemia u osób starszych - co warto o niej wiedzieć?

    22. 3. 2021 · 9 minut czytania
    porady dla senioraniedobory witamin i minerałów

    Anemia często występuje u osób starszych i może być związana z chorobami przewlekłymi. Postawą jej zapobiegania jest dieta bogata w żelazo i witaminy. Dowiedz się więcej!

    lek. Magdalena Mroczek
    lek. Magdalena Mroczek
    Anemia u osób starszych - co warto o niej wiedzieć?

    Spis treści

    Anemia w starszym wieku to zazwyczaj przewlekła choroba, która może przebiegać podstępnie i długo pozostawać niezdiagnozowana. Jej przyczyną jest zarówno nieodpowiednia dieta, jak i choroby ogólnoustrojowe pojawiające się w podeszłym wieku. Jak zapobiegać anemii? Co na anemię dla osób starszych?    

    Czym jest anemia i dlaczego jest niebezpieczna w przypadku osób starszych?

    Anemia, zwana inaczej niedokrwistością, to obniżenie poziomu hemoglobiny i krwinek czerwonych lub obniżenie zdolności krwi do przenoszenia tlenu. Norma hemoglobiny ustalana jest w zależności od wieku i płci. Anemię rozpoznaje się, kiedy zawartość hemoglobiny spada poniżej 13d/dL u mężczyzn oraz poniżej 12d/dL u kobiet.

    Anemia u seniorów to niestety dość powszechna choroba, a częstotliwość jej występowania wzrasta wraz z wiekiem. Niedokrwistość u osób starszych jest szczególnie groźna, ponieważ często daje niespecyficzne objawy. W połączeniu z innymi dolegliwościami, na przykład ze strony nerek może być niebezpieczna dla zdrowia i życia. Dodatkowo anemia u osób starszych często wynika z chorób przewlekłych lub nowotworów.

    Więcej o przyczynach i objawach anemii dowiesz się z naszego artykułu.

    Czym jest anemia i dlaczego jest niebezpieczna w przypadku osób starszych?

    Sprawdź popularne kategorie

    Przyczyny anemii u osób starszych

    Częstość występowania niedokrwistości u osób starszych wynosi od 8 do 44%. Najczęściej pojawia się ona u mężczyzn po przekroczeniu 85 roku życia. Najczęstsze przyczyny anemii u seniora to:

    Przyczyny anemii u osób starszych

    Objawy anemii u seniorów

    Niektóre objawy anemii u osób starszych są niespecyficzne i często mogą przypominać inne jednostki chorobowe, na przykład chorobę serca. U wielu seniorów symptomy anemii  występują późno, ponieważ adaptują się oni do małego stężenia hemoglobiny będącej wynikiem niedokrwistości.

    Do objawów anemii u osób starszych należą:

    • Blady kolor skóry i błon śluzowych,
    • Zadyszka przy wysiłku fizycznym,
    • Kołatanie serca,
    • Uczucie zmęczenia,
    • Uczucie zimna,
    • Powysiłkowe, a nawet spoczynkowe bóle zamostkowe,
    • Bóle głowy,
    • Pękanie kącików ust,
    • Pieczenie ust i przełyku,
    • Nudności,
    • Brak apetytu,
    • Mroczki przed oczyma,
    • Podatność na infekcje,
    • Zmiany w EKG,

    Chociaż łagodna anemia wydaje się z pozoru niegroźna, może znacząco obniżać jakość życia seniorów. Silna anemia u osób starszych zawsze wymaga natychmiastowego rozpoznania jej przyczyny.

    Diagnostyka anemii

    Podstawowym badaniem w diagnostyce anemii jest sprawdzenie stężenia hemoglobiny we krwi. Na jego podstawie można wyróżnić następujące rodzaje anemii:

    Łagodnąstężenie hemoglobiny wynosi od 10 do 12 g/dl.
    Umiarkowanąstężenie hemoglobiny wynosi od 8 do 9,9 g/dl.
    Ciężkąw silnej anemii u osoby starszej stężenie hemoglobiny wynosi między 6,5 a 7,9 g/dl.
    Zagrażającą życiuwysoka anemia u starszej osoby, która wymaga natychmiastowej transfuzji krwi, to taka, kiedy stężenie hemoglobiny wynosi poniżej 6,5 g/dl.

    Poza stężeniem hemoglobiny do rozpoznania anemii stosuje się badanie morfologii krwi. W przypadku anemii można zauważyć zmniejszenie ilości erytrocytów i spadek hematokrytu, czyli procentowej zawartości krwinek czerwonych we krwi. Inne parametry często stosowane w diagnostyce obejmują: średnią objętość krwinek (MCV), średnią hemoglobinę krwinkową (MCH) i średnie stężenie hemoglobiny w krwinkach (MCHC). Dają one informacje o wielkości czerwonych krwinek oraz ilości i stężeniu hemoglobiny, co może pomóc w różnicowaniu przyczyny anemii.

    Dowiedz się również, czym jest gęsta krew.

    W diagnostyce podtypu anemii przydatny jest pomiar poziomu folianów i witaminy B12. W niedokrwistości z niedoboru żelaza dodatkowe badane parametry to ferrytyna (białko odpowiedzialne za magazynowanie żelaza) i transferyna (białko odpowiedzialne za transport żelaza). W monitorowaniu postępów leczenia niedokrwistości u osób starszych warto zwrócić uwagę na poziom retikulocytów, niedojrzałych krwinek czerwonych, mówiący o szybkości odbudowywania się populacji erytrocytów.

    Diagnostyka anemii

    Co na anemię u osób starszych?

    W leczeniu anemii główny cel stanowi zwiększenie w organizmie ilości tlenu, który jest transportowany przez hemoglobinę. Ze względu na często wieloczynnikowy charakter niedokrwistości może ona wymagać kompleksowej terapii, w tym leczenia zaburzeń ogólnoustrojowych i suplementacji.

    Jak leczyć anemię u osób starszych? Przede wszystkim poprzez modyfikację diety w kierunku zwiększenia spożycia pokarmów bogatych w składniki odżywcze i stosowanie suplementów witaminowych w celu poprawy wchłaniania żelaza.

    • W diecie dużą rolę odgrywa spożywanie pokarmów bogatych w żelazo, tj. zielone warzywa, rośliny strączkowe, wątróbka, czerwone mięso czy gorzka czekolada.
    • Leczenie anemii u osób starszych może również obejmować doustną suplementację żelaza. Warto pamiętać, aby optymalnie dobrać preparat żelaza. Niektóre suplementy i leki mogą powodować efekty niepożądane ze strony układu pokarmowego.
    • Przyjmowanie zbilansowanych preparatów witaminowych zostaje również włączone w leczenie anemii u seniora. Witamina C działa korzystnie na wchłanianie żelaza z jelita, więc warto ją suplementować zgodnie z zaleceniem lekarza.
    • Kawa i herbata, w przeciwieństwie do witaminy C, wykazują działanie zmniejszające wchłanianie żelaza i w związku z tym należy unikać spożywania ich nadmiernej ilości.
    • Z kolei niedobór cynku zmniejsza wchłanianie folianów i może prowadzić do anemii z ich niedoboru.
    • W przypadku silnej anemii u osób starszych mogą być niezbędne transfuzje krwi.

    Dieta w anemii – sprawdź nasz przepis!

    Co na anemię u osób starszych?

    Porady żywieniowe dotyczące diety w anemii seniora opisuje dietetyk Bartosz Kulczyński.

    Dieta przy anemii u osób starszych

    W przypadku wystąpienia anemii u osób starszych niezbędne jest wprowadzenie odpowiedniego sposobu żywienia. To, jak powinien wyglądać jadłospis, jest uzależnione od tego, z jakim rodzajem niedokrwistości mamy do czynienia. Z dalszej części artykułu dowiesz się, co jeść w przypadku anemii z powodu braku żelaza, witaminy B12 i folianów.

    Dowiedź się więcej na temat witamin krwiotwórczych.

    Dieta przy anemii z niedoboru żelaza – jak się odżywiać?

    Dieta przy anemii u dorosłych powinna uwzględniać wysokie ilości żelaza. Źródłem tego składnika w naszej diecie są zarówno produkty zwierzęce, jak również produkty pochodzenia roślinnego. Warto jednak pamiętać, że w roślinach żelazo występuje w formie niehemowej, która cechuje się bardzo niską przyswajalnością. Aby zwiększyć poziom wchłaniania żelaza niehemowego, należy spożywać produkty będące jego źródłem w połączeniu z witaminą C.

     

    Sprawdź nasze kategorie!

     

    • Spośród produktów zwierzęcych najwięcej żelaza występuje w mięsie (głównie w podrobach), a także w rybach i owocach morza.
    • Wśród produktów roślinnych najlepszym źródłem żelaza są nasiona roślin strączkowych (np. fasola), fermentowana soja (np. miso), orzechy i suszone owoce.

    Jaka dieta przy anemii osób starszych wynikająca z niedoboru witaminy B12?

    Aby zwiększyć poziom witaminy B12 w organizmie, należy włączyć do diety produkty spożywcze będące jej dobrym źródłem. Od razu warto zaznaczyć, że występuje ona wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Jak zatem powinna wyglądać dieta przy anemii u osób starszych wynikająca z niedoboru kobalaminy?

    Największe ilości witaminy B12 znajdują się w rybach (np. łosoś, pstrąg, tuńczyk, śledź, makrela), owocach morza (np. małże, ośmiornica) i mięsie (m.in. wołowina, wieprzowina, kurczak). Spośród produktów mięsnych najbogatsze w ten składnik są podroby takie jak wątroba i nerki. Znajdziemy ją także w mleku i przetworach mlecznych (jogurtach, kefirach, maślankach) oraz w jajach. W sprzedaży dostępne są również produkty spożywcze wzbogacane w witaminę B12. Zwykle są to płatki śniadaniowe. Aby przyspieszyć proces uzupełniania kobalaminy, można sięgnąć też po suplementy diety. Zazwyczaj są to preparaty w postaci tabletek lub pastylek do ssania.

    Jaka dieta przy anemii osób starszych wynikająca z niedoboru witaminy B12?
    Ważne!
    Niektóre leki mogą utrudniać wchłanianie witaminy B12, stąd najlepiej zrobić 2-3 godzinny odstęp pomiędzy przyjmowaniem tychże leków a spożywaniem produktów bogatych w kobalaminę.

    Mowa tu przede wszystkim o lekach takich jak:

    • Cholestyramina - stosowana w przypadku zbyt wysokiego poziomu cholesterolu we krwi,
    • Kolchicyna - zalecana w leczeniu dny moczanowej,
    • Omeprazol (inhibitory pompy protonowej) - stosowany u osób z chorobą refluksową przełyku i wrzodami żołądka,
    • Ranitydyna (antagoniści receptora histaminowego H2) - wykorzystywana w leczeniu choroby wrzodowej,
    • Neomycyna - powszechnie stosowany antybiotyk,
    • Metformina - jeden z najczęściej stosowanych leków przez osoby z cukrzycą typu 2.

    Dowiedź się również, jak łączyć witaminy, aby poprawić wchłanialność.

    Anemia wynikająca z deficytu folianów – jakie produkty włączyć do diety?

    W przypadku, gdy lekarz stwierdzi u nas niedokrwistość z powodu kwasu foliowego, należy stosunkowo szybko dostarczyć odpowiednich ilości tego składnika. Jak powinna wyglądać dieta przy anemii u osób starszych wynikająca z braku tego składnika?

    • Należy zadbać o to, aby jadłospis obfitował w ciemnozielone warzywa, w tym głównie w jarmuż, brokuły, brukselkę, szpinak.
    • Dobre źródło kwasu foliowego stanowią również szparagi, zielona soja i soczewica.
    • Stosunkowo dużo folianów można dostarczyć, spożywając regularnie pełnoziarniste produkty zbożowe, np.płatki owsiane i otręby pszenne. W tym miejscu warto też zaznaczyć, że niektóre płatki śniadaniowe są wzbogacane w tę witaminę.
    • Zasobne w kwas foliowy są nie tylko produkty pochodzenia roślinnego, ale również podroby (np. wątroba wołowa i wieprzowa), a także żółtka jaj i drożdże.

    Sprawdź również, dlaczego suplementacja kwasem foliowym jest istotna nie tylko w ciąży.

    Dieta w anemii - jadłospis

    Jeśli zastanawiasz się, jak powinna wyglądać dieta w anemii osób starszych, to poniżej znajdziesz przykładowy jadłospis.

    Śniadanie:Chleb żytni z jajkiem i polędwicą
    Śniadanie II:Zielone smoothie na bazie jogurtu naturalnego, jarmużu, kiwi, banana, z dodatkiem płatków owsianych
    Obiad:Wątróbka duszona z pomidorami, marchewką i cebulą podawana z kaszą gryczaną
    Podwieczorek:Płatki śniadaniowe (wzbogacone w żelazo, witaminę B12 i kwas foliowy) na mleku z dodatkiem suszonych owoców i orzechów
    Kolacja:Zapiekanka makaronowa z kurczakiem i brokułami

    Anemia w starszym wieku - na co należy uważać?

    Cechą charakterystyczną anemii w podeszłym wieku jest jej powolny przebieg i związana z tym adaptacja organizmu oraz jej powszechność. W diagnostyce należy zwrócić uwagę na występowanie chronicznych chorób ogólnoustrojowych, ale też wziąć pod uwagę możliwość chorób nowotworowych, zwłaszcza tych przewodu pokarmowego. Leczenie łagodnej anemii u seniora można w wielu przypadkach rozpocząć od modyfikacji diety, która powinna być bogata w pokarmy zawierające żelazo, kwas foliowy, witaminę B12, witaminę C i cynk. Witaminy i minerały mogą być suplementowane w postaci preparatów podawanych doustnie. Ważne, aby anemii u osób starszych nie traktować jako normalnego stanu i zawsze szukać jej przyczyn oraz dążyć do przywrócenia normalnego stężenia hemoglobiny we krwi pacjenta.

    Źródła:

    1. Zabrocka J., Wojszel Z.B., Niedobór witaminy B12 w wieku podeszłym – przyczyny, następstwa, podejście terapeutyczne. Geriatria 2013; 7: 24-32.
    2. Smith D.L., Anemia in the Elderly. Am Fam Physician. 2000 Oct 1;62(7):1565-1572.
    3. Goodnough L.T., Schrier S.L. Evaluation and management of anemia in the elderly. Am J Hematol. 2014;89(1):88-96.
    4. Karlikowska M., Niedokrwistość chorób przewlekłych. Medycyna praktyczna. Dostęp w internecie: : https://www.mp.pl/pacjent/hematologia/choroby/170501,niedokrwistosc-chorob-przewleklych. [dostęp: 10.03.2021].
    5. Watanabe F.: Vitamin B12 sources and bioavailability. Exp Biol Med., 2007, 232, 1o, 1266-1274.
    6. Damayanti D. i wsp.: Foods and supplements associated with vitamin B12 biomarkers among vegetarian and non-vegetarian participants of the Adventist Health Study-2 (AHS-2) calibration study. Nutrients, 2018, 10, 6, 722.
    7. Lopes K. i wsp.: Nutrition‐specific interventions for preventing and controlling anaemia throughout the life cycle: an overview of systematic reviews. Cochrane Database Syst Rev., 2018, 8.
    8. Prentice AM. i wsp.: Dietary strategies for improving iron status: balancing safety and efficacy. Nutr Rev., 2017, 75, 1, 49-60.

    Najnowsze artykuły

    Odparzenia u dorosłych. Czym są i jak je leczyć?

    Odparzenia u dorosłych. Czym są i jak je leczyć?

    Odparzenia mogą pojawić się niemal we wszystkich obszarach ciała. Dowiedz się więcej o przyczynach ich powstawania i poznaj skuteczne metody ochrony!
    mgr Katarzyna Deptuła

    Niedosłuch starczy – przyczyny, objawy, leczenie. Jak pomóc seniorowi?

    Niedosłuch starczy – przyczyny, objawy, leczenie. Jak pomóc seniorowi?

    Jak rozpoznać niedosłuch starczy? Problemy z komunikacją to najczęstszy powód zgłoszenia się do lekarza. Senior przestaje słyszeć wysokie tony, niedosłuch nasila się przy hałasie, pojawiają się szumy uszne.  
    lek. Magdalena Mroczek

    Biegunka u starszej osoby – jakie są jej przyczyny i co stosować?

    Biegunka u starszej osoby – jakie są jej przyczyny i co stosować?

    Co na biegunkę u seniora najlepiej zastosować? Odpowiednia dieta, nawadnianie i probiotyki są podstawą leczenia. Sprawdź, jak wygląda profilaktyka biegunek u osób starszych!
    Karol Olejnik

    Prezent dla seniora – poznaj ranking najlepszych produktów na Święta 2025

    Prezent dla seniora – poznaj ranking najlepszych produktów na Święta 2025

    Grudzień to idealny czas, aby obdarować bliskie osoby. Seniorzy mają swoje potrzeby, które możesz spełnić w kilka chwil. Poznaj najlepsze prezenty dla osób po 70. roku życia.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Zaburzenia chodu i równowagi u osób starszych – przyczyny, objawy i leczenie

    Zaburzenia chodu i równowagi u osób starszych – przyczyny, objawy i leczenie

    Zaburzenia chodu u osób starszych są ściśle związane z ograniczeniem sprawności fizycznej i wieloma schorzeniami towarzyszącymi. Niestety bardzo często prowadzą do groźnych w skutkach upadków.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Jak zacząć biegać po 60 roku życia? Trening biegowy dla seniorów

    Jak zacząć biegać po 60 roku życia? Trening biegowy dla seniorów

    Seniorze, lubisz aktywność fizyczną na łonie natury? Bieganie po sześćdziesiątce to doskonały sposób na zdrowy umysł i ciało. Sprawdź, jak się do tego przygotować!
    Olga Rymarska

    Piramida żywienia dla osób starszych – jak powinno wyglądać odżywianie seniorów?

    Piramida żywienia dla osób starszych – jak powinno wyglądać odżywianie seniorów?

    Seniorzy są szczególnie narażeni na zachorowania, dlatego powinni zadbać o zdrowie odżywianie. Jak wygląda piramida żywienia dla osób starszych? Sprawdź!
    Katarzyna Boczar

    Aparaty słuchowe dla seniorów – jak je wybrać? Rodzaje i zasady refundacji

    Aparaty słuchowe dla seniorów – jak je wybrać? Rodzaje i zasady refundacji

    Czy warto zainwestować w aparaty słuchowe dla starszych osób? Jak się je dobiera? Komu przysługuje refundacja? W artykule omawiamy zagadnienia związane z aparatami dla seniorów.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Przeczytaj także

    Odparzenia u dorosłych. Czym są i jak je leczyć?

    Odparzenia u dorosłych. Czym są i jak je leczyć?

    Odparzenia mogą pojawić się niemal we wszystkich obszarach ciała. Dowiedz się więcej o przyczynach ich powstawania i poznaj skuteczne metody ochrony!
    mgr Katarzyna Deptuła

    Niedosłuch starczy – przyczyny, objawy, leczenie. Jak pomóc seniorowi?

    Niedosłuch starczy – przyczyny, objawy, leczenie. Jak pomóc seniorowi?

    Jak rozpoznać niedosłuch starczy? Problemy z komunikacją to najczęstszy powód zgłoszenia się do lekarza. Senior przestaje słyszeć wysokie tony, niedosłuch nasila się przy hałasie, pojawiają się szumy uszne.  
    lek. Magdalena Mroczek

    Biegunka u starszej osoby – jakie są jej przyczyny i co stosować?

    Biegunka u starszej osoby – jakie są jej przyczyny i co stosować?

    Co na biegunkę u seniora najlepiej zastosować? Odpowiednia dieta, nawadnianie i probiotyki są podstawą leczenia. Sprawdź, jak wygląda profilaktyka biegunek u osób starszych!
    Karol Olejnik

    Zaburzenia chodu i równowagi u osób starszych – przyczyny, objawy i leczenie

    Zaburzenia chodu i równowagi u osób starszych – przyczyny, objawy i leczenie

    Zaburzenia chodu u osób starszych są ściśle związane z ograniczeniem sprawności fizycznej i wieloma schorzeniami towarzyszącymi. Niestety bardzo często prowadzą do groźnych w skutkach upadków.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Jakie zioła dla seniorów wybrać?

    Jakie zioła dla seniorów wybrać?

    Odpowiednio dobrane zioła dla seniorów to naturalny sposób na zachowanie zdrowia. Lista zalecanych gatunków jest szeroka. Jakie zioła dla osób w starszym wieku są najskuteczniejsze?
    Michał Mazik

    Jak ćwiczyć pamięć i lepiej zapamiętywać? Sposoby, ćwiczenia i techniki zapamiętywania

    Jak ćwiczyć pamięć i lepiej zapamiętywać? Sposoby, ćwiczenia i techniki zapamiętywania

    Czy wiesz, że z wiekiem mózg staje coraz mniej sprawny. Wynika to z naturalnych procesów starzenia. Jak temu zapobiec? Co zrobić, by jak najdłużej cieszyć się dobrą pamięcią? Sprawdź!
    Magdalena Ślaska

    Plamy wątrobowe – jak powstają i jak je zniwelować?

    Plamy wątrobowe – jak powstają i jak je zniwelować?

    Plamy wątrobowe to częsty problem. Dlaczego powstają i jak je usunąć? Zebraliśmy najważniejsze wskazówki oraz polecane kosmetyki, które pomogą Ci poradzić sobie z nieestetycznymi zmianami.
    Aleksandra Dziura

    Odwodnienie organizmu u osób starszych – jakie są objawy i skutki odwodnienia u seniorów?

    Odwodnienie organizmu u osób starszych – jakie są objawy i skutki odwodnienia u seniorów?

    Zmiany zachodzące wraz z wiekiem oraz wiele chorób przyczyniają się do dużego narażenia seniorów na odwodnienie. Sprawdź, jak rozpoznawać niedobory wody w organizmie i jak im zapobiegać!
    mgr Milena Marchewka

    O autorze
    lek. Magdalena Mroczek
    lek. Magdalena Mroczek
    Lekarka w trakcie specjalizacji z neurologii. Lek. Magdalena Mroczek ukończyła kierunek lekarski na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym i obecnie realizuje specjalizację z neurologii. Na co dzień pracuje z pacjentami geriatrycznymi, co pozwoliło jej dogłębnie poznać specyficzne potrzeby tej grupy wiekowej oraz możliwości terapeutyczne najlepiej dopasowane do ich stanu zdrowia. Zyskała również doświadczenie w zakresie chorób rzadkich — szczególnie neurologicznych i nerwowo-mięśniowych — zarówno od strony klinicznej, jak i laboratoryjno-teoretycznej. Interesuje się zdrowym stylem życia i jego wpływem na profilaktykę chorób oraz dobrostan psychiczny. W wolnych chwilach chętnie wędruje po górach i podróżuje.
    Przeczytaj więcej od tego autora
    Powrót do listy
    O autorze
    lek. Magdalena Mroczek
    lek. Magdalena Mroczek
    Lekarka w trakcie specjalizacji z neurologii. Lek. Magdalena Mroczek ukończyła kierunek lekarski na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym i obecnie realizuje specjalizację z neurologii. Na co dzień pracuje z pacjentami geriatrycznymi, co...
    Przeczytaj więcej od tego autora

    Spis treści