Otępienie naczyniopochodne − co to takiego?
Otępienie naczyniopochodne (inaczej otępienie naczyniowe) to otępienie, w którym za przyczynę choroby uważa się uszkodzenie mózgu pochodzenia naczyniowego. Tak naprawdę jest to niejednorodna grupa zaburzeń i może wynikać z różnych nieprawidłowości naczyniowych, zarówno zmian niedokrwiennych jak i pokrwotocznych.
Otępienie związane z chorobą dużych naczyń spowodowane jest mnogimi zawałami w mózgu (otępienie wielozawałowe).
Choroba małych naczyń obejmuje natomiast przykładowo zespół Binswangera, czyli rozlane uszkodzenie mózgu, w wyniku przewlekłego, wieloletniego i nieprawidłowo leczonego nadciśnienia tętniczego.
Sprawdź też, po czym poznać chorobę Alzheimera.
Demencja naczyniopochodna − objawy
W otępieniu podkorowym, które uważa się za najczęstszą postać otępienia naczyniopochodnego, główne objawy obejmują:
- upośledzenie funkcji wykonawczych
- zaburzenia uwagi
- zmiany zachowania
- objawy neurologiczne
- zmiany w obszarze emocjonalności i osobowości
Przebieg otępienia jest powolny i stopniowy, a zaburzenia pamięci obserwuje się rzadziej.
Otępienie naczyniopochodne w postaci otępienia wielozawałowego wiąże się wystąpieniem licznych udarów mózgu. Objawy w sporej mierze zależą więc od ich lokalizacji w mózgu, a przebieg jest skokowy (nasilenie po kolejnym epizodzie naczyniowym). Najczęściej obserwuje się tzw. zespół czołowy. Charakteryzuje się on zaburzeniem zachowania (np. skłonnością do niestosownych zachowań), odhamowaniem i brakiem krytycyzmu, niestabilnym nastrojem oscylującym między beztroską, a wzmożoną drażliwością i zmianami charakterologicznymi. Czasem pojawić się może również nastrój depresyjny, apatia, utrata motywacji i inicjatywy. Takim objawom towarzyszą często różne objawy neurologiczne, upośledzenie uwagi i myślenia.
Warto pamiętać, że zawały mózgu w przypadku otępienia naczyniopochodnego mogą być niewielkie i „nieme” klinicznie, a ich efekty kumulują się wówczas po pewnym czasie.
Sprawdź też, czym objawia się demencja starcza.
Otępienie − rozpoznanie
W celu rozpoznania otępienia w pierwszej kolejności lekarz zbiera dokładny i szczegółowy wywiad. Jeśli wybierasz się na wizytę wraz ze starszą osobą, u której podejrzewasz otępienie, zastanów się, jakie objawy dominują i kiedy się pojawiły.
Istotna jest również dynamika przebiegu zaburzeń, schorzenia współistniejące i stosowane leki. Podczas badania pacjenta, oprócz oceny internistycznej, lekarz szczególną uwagę zwróci na badanie neurologiczne, ocenę stanu psychicznego i funkcji poznawczych i wykona specjalne testy do oceny zaburzeń intelektualnych (np. test MMSE, test zegara). Często konieczne są dodatkowe konsultacje z innymi specjalistami, także z psychologiem.
Kolejnym krokiem jest wykonanie badań obrazowych − głównie tomografii komputerowej, ale także rezonansu magnetycznego. W przypadku podejrzenia otępienia naczyniopochodnego, w badaniu obserwuje się zaniki korowe i podkorowe, ogniskowe zmiany naczyniowe i obszary udarów niedokrwiennych. Badania laboratoryjne przydają się szczególnie w celu wykluczenia odwracalnych przyczyn otępienia.
Sprawdź też witaminy i minerały dla seniora.
Zespół otępienny naczyniopochodny – leczenie
Niestety, wachlarz możliwości terapeutycznych w przypadku leczenia otępienia jest ograniczony. Pewne korzyści może przynieść stosowanie kwasu acetylosalicylowego i statyn. W niektórych przypadkach można również rozważyć podanie memantyny i inhibitorów cholinesterazy. Pomocne mogą być również leki objawowe, np. w celu poprawy jakości snu, leki przeciwpsychotyczne czy leczenie uspokajające.
Większą wagę warto przywiązywać do profilaktyki i minimalizacji ryzyka wystąpienia zmian naczyniowych w przyszłości. Przede wszystkim podkreśla się konieczność efektywnego i prawidłowego leczenia nadciśnienia tętniczego, kontrolowanie cukrzycy i wartości cholesterolu. Nie mniej istotne jest prowadzenie zdrowego trybu życia z naciskiem na zbilansowaną dietę, unikanie palenia papierosów, uprawianie sportu oraz utrzymywanie odpowiedniej masy ciała.
