Płuco farmera: czym jest alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych?

30. 9. 2018 · Klaudia Dopytalska · 4 minuty czytania
  • choroby
Płuco farmera: czym jest alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych?

uco farmera, czy też płuco rolnika, to różne odmiany grupy chorób, które w medycynie znane są jako alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych (AZPP). Choroba ta rozwija się podstępnie pod wpływem częstego wdychania alergenu, który u alergika powoduje wystąpienie dokuczliwych objawów. Alergeny często związane są w wykonywanym zawodem, głównie pracą przy hodowli zwierząt czy uprawach, stąd też nazwa płuc farmera.

Płuco rolnika − co je wywołuje?

Istnieje wiele czynników chemicznych i cząsteczek organicznych, które mogą wywołać reakcję immunologiczną, czyli alergiczną. Należą do nich grzyby, bakterie i białka, które znajdują się w zgniłym sianie, odchodach czy piórach zwierząt. Stąd najczęściej narażoną na nie grupą są rolnicy. 

Płuco rolnika − co je wywołuje

Pełnej listy czynników wywołujących chorobę nie da się przedstawić, bo zidentyfikowano ich około 200. Istnieje duży związek pomiędzy wykonywaną pracą a narażeniem na alergeny. Dlatego w grupie alergicznych zapaleń pęcherzyków wyróżnia się nie tylko płuco farmera, ale też hodowcy pieczarek, hodowcy ptaków, narażonych na kontakt z klimatyzacją, płukaczy serów i wiele innych. 

Płuco rolnika − siano

A dlaczego choruje tylko część narażonych osób? Podobnie jak w przypadku alergii, układ immunologiczny niektórych z nas reaguje zbyt mocno na obecne w powietrzu alergeny. Inni są na to natomiast obojętni. Jednak alergeny, u osób uczulonych, wywołują kaskadę reakcji, z udziałem szeregu elementów układu odpornościowego. Można powiedzieć, że do walki z groźnym alergenem angażowany jest cały organizm. Proces prowadzi do pojawienia się w płucach stanu zapalnego, a następnie ich włóknienia.

Płuco farmera − objawy

Jakie poznać alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych? Objawy zależą od tego, jaka jest to postać choroby.  Ze względu na to, jak szybko rozwija się choroba wyróżnia się 3 postacie choroby: ostrą, podostrą i przewlekłą.

Pierwsza z nich, postać ostra, pojawia się już po kilku godzinach od ekspozycji na alergen. Alergik może zacząć kaszleć i dusić się. U takiej osoby może pojawić się też  gorączka, dreszcze, ból stawów i złe samopoczucie. Lekarz może od razu zaobserwować przyspieszenie oddechu i tętna i wysłuchać zmiany u podstawy płuc. Nawet bez leczenia ustępują one po kilku czy kilkunastu dniach. Mogą jednak powrócić po ponownym narażeniu na czynnik drażniący.

Płuco farmera − objawy

Postać podostra rozwija się przy przewlekłym wdychaniu alergenu. Objawy są jednak mniej nasilone i jeszcze łatwiej je zbagatelizować. Z czasem nasila się zmęczenie i pojawia duszność w czasie wysiłku.

W odmianie przewlekłej, która prowadzi do nieodwracalnego zniszczenia miąższu płuc, proces niszczenia płuc trwa wiele lat. Początek jest bardzo skryty, często ograniczony do suchego kaszlu i duszności wysiłkowej. Część chorych ma objawy typowe dla zapalenia oskrzeli − kaszel z wykrztuszaniem i świszczący oddech, ale leczenie antybiotykami nie przynosi efektów. Kiedy zwłóknienie postępuje, pojawiają się cechy charakterystyczne dla niewydolności oddechowej − niska tolerancja wysiłku, zmęczenie, senność, jeszcze bardziej nasilona duszność, a palce rąk przyjmują pałeczkowaty kształt.

Jak widać, objawy alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych są podobne do objawów innych chorób dróg oddechowych. Pacjenci często nie wiążą dolegliwości z wykonywaną pracą. Dlatego diagnoza stawiana jest z dużym opóźnieniem. 

Alergiczne zapalenia pęcherzyków płucnych − leczenie

Najbardziej istotną rolę przy diagnozowaniu choroby odgrywa dokładny wywiad. Lekarz może w ten sposób rozpoznać alergen. Czynnik, który uszkadza płuca nie musi być związany z pracą zawodową, ale także z hobby czy korzystaniem z klimatyzacji. Lekarz zleca zwykle szereg badań z krwi, głównie pod kątem obecności wskaźników stanu zapalnego i specyficznych dla AZPP przeciwciał precypitujących.

Kolejnym krokiem jest wykonanie badań obrazowych tkanki płucnej. Co ciekawe, wynik badania RTG może być prawidłowy w postaci ostrej. Jednak w wielu przypadkach przewlekłych zdjęcie RTG pokazuje już zwłóknienie. W większości sytuacji zlecane są też tomografia komputerowa i badania czynnościowe. Ważnym badaniem pomocniczym jest bronchoskopia, a właściwie pobierane w jej trakcie popłuczyny, które umożliwiają postawienie pewnego rozpoznania. 

Alergiczne zapalenia pęcherzyków płucnych − leczenie

Leczenie to przede wszystkim wyeliminowanie alergenu. W postaci ostrej, właściwie nie potrzebne jest dalsze leczenie. Ale jeśli choroba postępuje, dolegliwości są nasilone i nie chcą ustąpić po usunięciu alergenu, lekarz włączy leczenie sterydowe

Więcej artykułów na ten temat

Klaudia Dopytalska