Płuco farmera: czym jest alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych?

Płuco farmera, czy też płuco rolnika, to różne odmiany grupy chorób, które w medycynie znane są jako alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych (AZPP). Choroba ta rozwija się podstępnie pod wpływem częstego wdychania alergenu, który u alergika powoduje wystąpienie dokuczliwych objawów. Alergeny często związane są w wykonywanym zawodem, głównie pracą przy hodowli zwierząt czy uprawach, stąd też nazwa płuc farmera.

Płuco rolnika − co je wywołuje?

Istnieje wiele czynników chemicznych i cząsteczek organicznych, które mogą wywołać reakcję immunologiczną, czyli alergiczną. Należą do nich grzyby, bakterie i białka, które znajdują się w zgniłym sianie, odchodach czy piórach zwierząt. Stąd najczęściej narażoną na nie grupą są rolnicy. 

Pełnej listy czynników wywołujących chorobę nie da się przedstawić, bo zidentyfikowano ich około 200. Istnieje duży związek pomiędzy wykonywaną pracą a narażeniem na alergeny. Dlatego w grupie alergicznych zapaleń pęcherzyków wyróżnia się nie tylko płuco farmera, ale też hodowcy pieczarek, hodowcy ptaków, narażonych na kontakt z klimatyzacją, płukaczy serów i wiele innych. 

Sprawdź też leki i maści na alergię.

A dlaczego choruje tylko część narażonych osób? Podobnie jak w przypadku alergii, układ immunologiczny niektórych z nas reaguje zbyt mocno na obecne w powietrzu alergeny. Inni są na to natomiast obojętni. Jednak alergeny, u osób uczulonych, wywołują kaskadę reakcji, z udziałem szeregu elementów układu odpornościowego. Można powiedzieć, że do walki z groźnym alergenem angażowany jest cały organizm. Proces prowadzi do pojawienia się w płucach stanu zapalnego, a następnie ich włóknienia.

Sprawdź też maści i kremy na uczulenie.

Płuco farmera − objawy

Jakie poznać alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych? Objawy zależą od tego, jaka jest to postać choroby.  Ze względu na to, jak szybko rozwija się choroba wyróżnia się 3 postacie choroby: ostrą, podostrą i przewlekłą.

Pierwsza z nich, postać ostra, pojawia się już po kilku godzinach od ekspozycji na alergen. Alergik może zacząć kaszleć i dusić się. U takiej osoby może pojawić się też  gorączka, dreszcze, ból stawów i złe samopoczucie. Lekarz może od razu zaobserwować przyspieszenie oddechu i tętna i wysłuchać zmiany u podstawy płuc. Nawet bez leczenia ustępują one po kilku czy kilkunastu dniach. Mogą jednak powrócić po ponownym narażeniu na czynnik drażniący.

Postać podostra rozwija się przy przewlekłym wdychaniu alergenu. Objawy są jednak mniej nasilone i jeszcze łatwiej je zbagatelizować. Z czasem nasila się zmęczenie i pojawia duszność w czasie wysiłku.

W odmianie przewlekłej, która prowadzi do nieodwracalnego zniszczenia miąższu płuc, proces niszczenia płuc trwa wiele lat. Początek jest bardzo skryty, często ograniczony do suchego kaszlu i duszności wysiłkowej. Część chorych ma objawy typowe dla zapalenia oskrzeli − kaszel z wykrztuszaniem i świszczący oddech, ale leczenie antybiotykami nie przynosi efektów. Kiedy zwłóknienie postępuje, pojawiają się cechy charakterystyczne dla niewydolności oddechowej − niska tolerancja wysiłku, zmęczenie, senność, jeszcze bardziej nasilona duszność, a palce rąk przyjmują pałeczkowaty kształt.

Jak widać, objawy alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych są podobne do objawów innych chorób dróg oddechowych. Pacjenci często nie wiążą dolegliwości z wykonywaną pracą. Dlatego diagnoza stawiana jest z dużym opóźnieniem. 

Sprawdź też tabletki na alergię.

Alergiczne zapalenia pęcherzyków płucnych − leczenie

Najbardziej istotną rolę przy diagnozowaniu choroby odgrywa dokładny wywiad. Lekarz może w ten sposób rozpoznać alergen. Czynnik, który uszkadza płuca nie musi być związany z pracą zawodową, ale także z hobby czy korzystaniem z klimatyzacji. Lekarz zleca zwykle szereg badań z krwi, głównie pod kątem obecności wskaźników stanu zapalnego i specyficznych dla AZPP przeciwciał precypitujących.

Kolejnym krokiem jest wykonanie badań obrazowych tkanki płucnej. Co ciekawe, wynik badania RTG może być prawidłowy w postaci ostrej. Jednak w wielu przypadkach przewlekłych zdjęcie RTG pokazuje już zwłóknienie. W większości sytuacji zlecane są też tomografia komputerowa i badania czynnościowe. Ważnym badaniem pomocniczym jest bronchoskopia, a właściwie pobierane w jej trakcie popłuczyny, które umożliwiają postawienie pewnego rozpoznania. 

Leczenie to przede wszystkim wyeliminowanie alergenu. W postaci ostrej, właściwie nie potrzebne jest dalsze leczenie. Ale jeśli choroba postępuje, dolegliwości są nasilone i nie chcą ustąpić po usunięciu alergenu, lekarz włączy leczenie sterydowe