Wiedza, która ratuje życie. Wstrząs anafilaktyczny - pierwsza pomoc

26. 8. 2017 · Piotr Sobolewski · 5 minut czytania
  • alergie wziewne
  • alergie pokarmowe

Ze wstrząsem anafilaktycznym nie ma żartów – i mówi Ci to lekarz. Warto wiedzieć, jak się zachować, kiedy ktoś w Twoim otoczeniu będzie miał jego objawy. Przedstawiam poradnik, jak się zachować, w przypadku wstrząsu anafilaktycznego. Naprawdę, to wiedza, która ratuje życie.

Co to jest wstrząs anafilaktyczny?

Wstrząs anafilaktyczny to nagła, ciężka, uogólniona reakcja nadwrażliwości. Uogólniona, czyli taka, która dotyczy całego organizmu. Jest na tyle ciężka, że może nawet zagrażać życiu.

Polega na rozwoju całego zespołu nieprzyjemnych objawów, które wywołuje ekspozycja na określony bodziec – co ciekawe –  w dawce, która przez zdrowe osoby jest normalnie tolerowana.

Co wywołuje wstrząs anafilaktyczny?

Najczęściej za wstrząs odpowiedzialne są leki, pokarmy i jady owadów. Niestety, w około 30% przypadków, mimo szczegółowej diagnostyki, nie udaje się ustalić przyczyny  - mówimy wtedy o anafilaksji idiopatycznej.

Wstrząs anafilaktyczny mogą wywołać na przykład:

  • leki: NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. aspiryna, leki z ibuprofenem), antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny), leki zwiotczające, leki stosowane w chemioterapii, barbiturany, opioidy, insulina
  • pokarmy: ryby, owoce morza, orzeszki ziemne, cytrusy, mleko, jaja
  • jad owadów błonkoskrzydłych (osa, pszczoła, szerszeń)
  • przetaczana krew, składniki krwi, preparaty krwiopochodne
  • alergeny wziewne: sierść zwierząt, pyłki drzew, pleśnie
  • radiologiczne środki cieniujące (podawane np. przy badaniu tomografii komputerowej),
  • środki konserwujące, zanieczyszczenia pokarmów

Jakie są objawy wstrząsu anafilaktycznego?

Objawy wstrząsu anafilaktycznego pojawiają się bardzo szybko - w ciągu kilkunastu sekund lub minut od zadziałania czynnika sprawczego.

Objawy mogą dotyczyć wielu narządów i układów:

  • skóra - zmiany rumieniowe, pokrzywka, obrzęk Quinck’ego
  • układ oddechowy - obrzęk górnych dróg oddechowych, nieżyt nosa
  • przewód pokarmowy - nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka
  • układ moczowy - skąpomocz lub zatrzymanie moczu
  • układ krążenia - hipotensja (spadek ciśnienia tętniczego krwi), tachykardia (przyspieszone bicie serca)
  • inne objawy - zawroty lub bóle głowy, skurcze macicy, uczucie lęku, zagrożenia.

Wstrząs anafilaktyczny - postępowanie

Porada 1. 

Kiedy zauważysz pierwsze objawy reakcji anafilaktycznej, jak najszybciej przerwij kontakt z substancją podejrzaną o wywołanie wstrząsu, czyli np. usuń żądło pszczoły, przerwij jedzenie posiłku, oddal się od zwierząt lub roślin.

Porada 2. 

Bardzo ważne jest zadbanie o dopływ świeżego powietrza – otwórz okna lub wyprowadź chorego na zewnątrz.

Porada 3. 

W zależności od tego jakie są objawy, wybierz odpowiednią pozycję: jeśli występują problemy z oddychaniem – najlepsza będzie pozycja siedząca. W przypadku niskiego ciśnienia lub zawrotów głowy – połóż chorego i unieś mu nogi.

Porada 4. 

Kolejna kluczowa sprawa – zadzwoń na pogotowie i do przyjazdu karetki, uważnie obserwuj co się dzieje.

Porada 5.

Zastanawiasz się co pomaga na wstrząs anafilaktyczny? Adrenalina. Jeśli wiesz, że chory ma reakcję anafilaktyczną w wywiadzie i posiada przy sobie adrenalinę w ampułkostrzykawce - pomóż mu ją znaleźć i podaj do ręki. 

Trzeba natychmiast wstrzyknąć 1 dawkę domięśniowo w przednio-boczną część uda. Adrenaliny nie należy podawać w miejsca położone dystalnie, czyli w ręce, stopy, czy uszy, ponieważ zwiększa to ryzyko rozwoju martwicy, z powodu obkurczenia naczyń krwionośnych. Miejsce wstrzyknięcia najlepiej masować przez około 10 sekund, co ułatwi wchłonięcie leku. Pamiętaj, że adrenalinę może sobie podać jedynie chory - nie możesz tego zrobić za niego. 

W przypadku niedostatecznego efektu dawkę można powtórzyć po 5-15 minutach i niezależnie od osiągniętego efektu, pacjent bezwzględnie będzie wymagał opieki lekarskiej.

Porada 6.

W przypadku utraty przytomności, zatrzymania oddechu i krążenia należy rozpocząć resuscytację krążeniowo - oddechową i kontynuować ją do czasu przyjazdu pogotowia ratunkowego.

Zobacz świetny, krótki film instruktrażowy przygotowany przez łódzkie MPK:

 

Wstrząs anafilaktyczny – leczenie i ustalenie „planu działania”

Osobom, u których występuje ryzyko anafilaksji zaleca się opracowanie „planu działania na wypadek reakcji alergicznej”. Należy poinformować pracodawcę i współpracowników o możliwości rozwoju reakcji anafilaktycznej, a rodzice powinni poinformować szkołę, że ich dzieci cierpią na alergię.

Osoby z najbliższego otoczenia trzeba poinstruować, co należy zrobić na wypadek pojawienia się objawów.

Jeśli wiesz, że może u Ciebie wystąpić wstrząs anafilaktyczny, leki pierwszego rzutu, czyli strzykawka z epinefryną (adrenaliną) powinny być zawsze gotowe do użycia. Noś też zawsze na nadgarstku specjalną informacyjną bransoletkę medyczną.

Wstrząs anafilaktyczny – leki i kuracje odczulające

Przede wszystkim, skonsultuj się ze swoim lekarzem, jak unikać alergenów. W przypadku niektórych alergenów możliwe jest zastosowania leczenia, które zmniejszy wrażliwość organizmu na substancje powodujące reakcje alergiczne (immunoterapia alergenowa).

Ten rodzaj terapii może sprawić, że z Twojego słownika na stałe zniknie „wstrząs anafilaktyczny”. Leczenie poprzez odczulanie daje obiecujące efekty, ale trzeba na nie poczekać. Wieloletnia kuracja obejmująca odczulanie podskórne okazała się być skuteczna w przypadku ukąszeń owadów, zaś odczulanie metodą doustną jest skuteczne w przypadku wielu rodzajów pokarmów.

 

 

Najnowsze artykuły

  • Uczulenie na słońce (fotodermatoza) – przyczyny, objawy, leczenie

    Uczulenie na słońce to jedna z chorób skóry zaliczanych do fotodermatoz. Choć zazwyczaj jego objawy mijają po kilku dniach, to niektóre osoby muszą poddać się specjalistycznemu leczeniu. 
    • alergie kontaktowe
    Uczulenie na słońce (fotodermatoza) – przyczyny, objawy, leczenie
    • alergie kontaktowe
  • Alergia na trawy – objawy, leczenie i domowe sposoby

    Koniec maja, czerwiec i lipiec to miesiące szczególnie ciężkie dla osób uczulonych na pyłki traw. Poznaj najczęstsze objawy alergii na trawy i dowiedź się jak z nią walczyć!
    • alergie wziewne
    Alergia na trawy – objawy, leczenie i domowe sposoby
    • alergie wziewne
  • Wyprysk kontaktowy – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak leczyć?

    Po założeniu nowych kolczyków na Twojej skórze pojawiły się dziwne grudki i pęcherzyki? Skóra Twoich rąk jest sucha, zaczerwieniona i swędzi? To może być alergiczny wyprysk kontaktowy!
    • dermatozy
    Wyprysk kontaktowy – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak leczyć?
    • dermatozy
  • Co pyli w maju?

    Ponad 40% osób skarży się na sezonowe objawy alergii, która zaczyna uaktywniać się na wiosnę. Poznaj kalendarz pylenia i dowiedz się, co wywołuję alergię w maju.
    • alergie wziewne
    Co pyli w maju?
    • alergie wziewne

Przeczytaj też

  • Żylaki nóg w młodym wieku – 6 rad jak im zapobiegać

    Choć żylaki kojarzą się z osobami starszymi, czasem pojawiają się już u trzydziestolatków. Co przyczynia się do powstania tych nieestetycznych zmian? Jak zapobiegać „pajączkom”? Sprawdź!
    • żylaki
    • zaburzenia krążenia
    Żylaki nóg w młodym wieku  – 6 rad jak im zapobiegać
    • żylaki
    • zaburzenia krążenia
  • Łuszczyca stawowa – jak ją rozpoznać i jak z nią żyć?

    Łuszczyca stawowa to przewlekła choroba charakteryzująca się m.in. bólem, obrzękiem i zaczerwieniem stawów. Kto jest najbardziej narażony na schorzenie? Dowiedz się więcej!
    • łuszczyca
    Łuszczyca stawowa – jak ją rozpoznać i jak z nią żyć?
    • łuszczyca
  • Dieta przy wrzodach żołądka – co jeść, a czego nie jeść?

    Dowiedz się, jak powinna wyglądać dieta przy wrzodach żołądka. Sprawdź, czego musisz unikać, a co jest zalecane w codziennym menu?  Przeczytaj więcej na ten temat!
    • dieta w chorobie
    Dieta przy wrzodach żołądka – co jeść, a czego nie jeść?
    • dieta w chorobie
  • Trądzik młodzieńczy – lepiej zapobiegać niż leczyć [Porady lekarza]

    Trądzik młodzieńczy pojawia się między 11  a 30 rokiem życia. Do jego charakterystycznych objawów zaliczają się krosty, grudki, zaskórniki. Sprawdź, jak przeciwdziałać nieestetycznym zmianom!
    • cera trądzikowa
    Trądzik młodzieńczy – lepiej zapobiegać niż leczyć [Porady lekarza]
    • cera trądzikowa

Więcej artykułów na ten temat