Melanotan, czyli „Barbie drug" – na czym polega ten trend?

Melanotan II, określany jako „Barbie drug” lub wakacyjny peptyd, to syntetyczna substancja, która ma za zadanie przyciemniać skórę i zapewniać efekt opalenizny bez konieczności długiego przebywania na słońcu. Wokół tego preparatu pojawiły się również doniesienia o wpływie na apetyt i funkcje seksualne. Choć obietnica szybkiej opalenizny może wydawać się atrakcyjna, stosowanie melanotanu wiąże się z istotnymi zagrożeniami zdrowotnymi, a jego długoterminowe bezpieczeństwo nie zostało dostatecznie poznane.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest melanotan,
• czy melanotan jest bezpieczny,
• jaki wpływ na skórę ma melanotan.

Po zapoznaniu się z artykułem będziesz wiedzieć, czy jest to zabieg odpowiedni dla Ciebie, a także czy jego popularność jest uzasadniona. 

Czym jest melanotan i jak działa?

Melanotan II (MT-II) to syntetyczny, cykliczny peptyd będący analogiem α-MSH, czyli hormonu stymulującego melanocyty. W warunkach fizjologicznych α-MSH uczestniczy między innymi w regulacji produkcji melaniny, czyli barwnika odpowiedzialnego za kolor skóry, włosów i tęczówek.

Melanotan II oddziałuje na receptory melanokortynowe. Pobudzenie receptora MC1R w melanocytach zwiększa syntezę eumelaniny, czyli ciemnego barwnika skóry. W rezultacie może dojść do nasilenia pigmentacji i uzyskania ciemniejszego odcienia skóry. Należy pamiętać, że substancja ta nie działa wyłącznie na receptory związane z pigmentacją, ale jest także agonistą kilku typów receptorów melanokortynowych. Oznacza to, że może ona wpływać również na inne procesy fizjologiczne, w tym regulację apetytu i funkcje seksualne.

Dlaczego melanotan II nazywany jest „Barbie drug”?

Określenie „Barbie drug” nawiązuje do promowanego wizerunku mocno opalonej skóry, kojarzonej z określonym kanonem atrakcyjności. Melanotan II bywa przedstawiany jako sposób na uzyskanie intensywnej opalenizny bez konieczności wielokrotnego korzystania z solarium lub długotrwałej ekspozycji na słońce, jednak nie jest to samoopalacz czy balsam brązujący. Wnika on głębiej, oddziałując na pigmentację, a także według badań na zmniejszenie apetytu i poprawę funkcji seksualnych.

Zainteresowanie preparatem rośnie, w szczególności wśród osób, dla których atrakcyjny wygląd jest istotną kwestią, nawet jeśli sposób dążenia do niego może być niebezpieczny dla zdrowia. Efekty stosowania melanotanu nadal są przedmiotem badań, dlatego nie można stwierdzić, że jest to metoda leczenia otyłości czy poprawiająca funkcje seksualne. Środek nie jest zatwierdzony do stosowania przy redukcji masy ciała, dlatego nie należy rozpatrywać go w tej kategorii. 

Sprawdź popularne kategorie

Jakie działania niepożądane może powodować melanotan II?

Jednym z najważniejszych problemów związanych z melanotanem II jest brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa jego stosowania poza kontrolowanymi warunkami. Preparaty oferowane w nieformalnym obrocie mogą dodatkowo różnić się składem, stężeniem i czystością, ponieważ nie ma kontroli nad ich produkcją. Stosowanie melanotanu na własną rękę może być niebezpieczne. 

W coraz liczniejszych publikacjach naukowych oraz case study odnotowano kilka działań niepożądanych. Wśród nich należy wymienić: 

• nudności i wymioty;
• zaczerwienienie skóry twarzy i uczucie gorąca;
• bóle głowy, zmęczenie i ziewanie;
• zmniejszenie apetytu;
• zmiany zabarwienia istniejących znamion barwnikowych oraz pojawianie się nowych zmian pigmentacyjnych;
• zaburzenia dotyczące funkcji seksualnych, w tym przedłużoną, bolesną erekcję;
• ciężkie reakcje ogólnoustrojowe, w tym przypadki szkodzenia nerek.

Jak wiadomo, nie u każdego one wystąpią, ale przed sięgnięciem po preparat należy mieć świadomość, że może on powodować działania niepożądane. 

Czy melanotan II może wpływać na znamiona i zwiększać ryzyko czerniaka?

Ryzyko rozwoju czerniaka wzrasta podczas nadmiernej ekspozycji słonecznej, bez stosowania ochrony. W literaturze naukowej opisano przypadki zmiany zabarwienia istniejących znamion, pojawiania się nowych znamion o cechach atypowych oraz zmian ich obrazu dermatoskopowego po zastosowaniu melanotanu. Takie zmiany są istotne ze względu na zdrowie skóry, a ich występowanie może utrudniać ocenę dermatologiczną i różnicowanie znamion łagodnych z podejrzanymi zmianami nowotworowymi. Może to utrudniać rozpoznanie czerniaka i wydłużać czas do włączenia odpowiedniego leczenia.

Opisane w publikacjach naukowych przypadki nie oznaczają, że melanotan jest niebezpieczny, ale nie ma wystarczających badań sugerujących, że taki nie jest. Konieczne jest przeprowadzenie długoterminowych badań, które pozwolą określić skalę ewentualnego wzrostu ryzyka nowotworowego. Opisane zmiany pigmentacyjne oraz nieznane konsekwencje długotrwałej stymulacji receptorów melanokortynowych stanowią powód do ostrożności w przypadku stosowania melanotanu. 

Czy melanotan II chroni przed promieniowaniem UV?

Nie należy traktować melanotanu II jako zamiennika ochrony przeciwsłonecznej. Ciemniejszy koloryt skóry w żaden sposób nie zwiększa odporności na skutki działania promieni UV. Melanina uczestniczy w naturalnej ochronie skóry przed częścią szkodliwych skutków promieniowania UV, ale samo zwiększenie pigmentacji nie eliminuje ryzyka uszkodzeń DNA, fotostarzenia ani nowotworów skóry.

Nie ma podstaw, aby uznać, że opalenizna uzyskana dzięki melanotanowi II zapewnia wystarczającą ochronę przed oparzeniami słonecznymi lub czerniakiem, dlatego konieczne jest stosowanie ochrony przeciwsłonecznej, najlepiej kosmetyków z jak najwyższym filtrem. 

Ochrona przeciwsłoneczna powinna obejmować ograniczanie ekspozycji w godzinach największego nasłonecznienia, czyli między 11 a 15, odzież ochronną (kapelusz, czapka z daszkiem, okulary przeciwsłoneczne), przebywanie w cieniu oraz stosowanie preparatów z filtrem UVA i UVB o odpowiednio wysokim SPF (min. SPF30, a najlepiej SPF50). Należy również pamiętać, że korzystanie z solarium zwiększa ryzyko uszkodzeń skóry i nie powinno być traktowane jako bezpieczna metoda uzyskiwania opalenizny. 

Melanotan II a jakość preparatów kupowanych przez Internet

Melanotan II jest często oferowany w postaci preparatów do samodzielnego przygotowania i podania w postaci iniekcji podskórnej, a także produktów donosowych, czyli popularnego sprayu do nosa. Zakup takich substancji poza kontrolowanym obrotem farmaceutycznym wiąże się z dodatkowymi zagrożeniami, które mogą wpływać na zdrowie.

W przypadku produktów o niezweryfikowanym pochodzeniu nie można mieć pewności w stosunku do:

• rzeczywistej zawartości substancji czynnej,
• zgodności składu z etykietą,
• czystości preparatu i obecności zanieczyszczeń w produkcie,
• jakości procesu produkcji,
• jałowości preparatu przeznaczonego do iniekcji,
• bezpieczeństwa przechowywania i przygotowania produktu.

Czy melanotan II jest legalny i dopuszczony do stosowania?

Melanotan II nie jest zatwierdzonym lekiem, który pozwala uzyskać brązowy odcień skóry. Nie ma również potwierdzenia związanego z działaniem regulującym apetyt. Nie należy mylić go z innym lekiem, afamelanotydem, który ma odrębny status regulacyjny i ograniczone zastosowanie medyczne. Melanotan II nie stanowi alternatywy dla leczenia.

W praktyce należy zachować szczególną ostrożność wobec produktów reklamowanych jako „peptydy badawcze”, jeżeli jednocześnie są promowane do samodzielnego stosowania w celach kosmetycznych lub zdrowotnych. Często na etykiecie są zamieszczone informacje, że dany preparat nie jest przeznaczony do stosowania u ludzi, pomimo haseł reklamowych. 

Zmiany skórne po zastosowaniu melanotanu

Stosowanie melanotanu jest obarczone ryzykiem, ale jeśli pomimo tego, zauważysz nowe znamiona, ciemniejszą barwę istniejących zmian, ich powiększanie, zmianę kształtu, koloru albo krwawienie, nie zwlekaj z konsultacją dermatologiczną. Szczególną uwagę należy zwrócić na znamiona, które różnią się od pozostałych, zmieniają się w czasie, stają się asymetryczne, mają nieregularne brzegi, niejednorodne zabarwienie bądź zmieniły swój wygląd. Mogą świadczyć one o czerniaku, dlatego konieczne jest przeprowadzenie badania dermatologicznego przy pomocy videodermatoskopu.

Podsumowanie: czy warto stosować „Barbie drug”?

Melanotan II jest przykładem substancji, której popularność wyprzedza wiedzę o jego długoterminowym bezpieczeństwie. Może nasilać pigmentację skóry, ale działa również na inne receptory melanokortynowe, a w literaturze opisano dodatkowo zmiany wyglądu znamion barwnikowych, jak i poważne działania niepożądane. Nie da się obecnie ocenić ryzyka stosowania melanotanu, jednak z uwagi na potencjalne bezpieczeństwo nie powinien być on stosowany. Poszukując alternatywy dla opalania, warto jednak sięgnąć po bezpieczne środki, takie jak samoopalacze czy balsamy brązujące, a także rozważyć opalanie natryskowe, które pozwala nadać skórze brązowy odcień. 

FAQ

Źródła:

1. Habbema L, Halk AB, Neumann M, Bergman W. Risks of unregulated use of alpha-melanocyte-stimulating hormone analogues: a review. Int J Dermatol. 2017 Oct;56(10):975-980. 
2. Mang R, Krahl D, Assmann T. Dermatoskopische Veränderungen von melanozytären Nävi unter Verwendung von Melanotan II [Dermoscopic changes in melanocytic nevi during use of melanotan II]. Hautarzt. 2012 Nov;63(11):880-4. 
3. Reid C, Fitzgerald T, Fabre A, Kirby B. Atypical melanocytic naevi following melanotan injection. Ir Med J. 2013 May;106(5):148-9. 
4. Nelson ME, Bryant SM, Aks SE. Melanotan II injection resulting in systemic toxicity and rhabdomyolysis. Clin Toxicol (Phila). 2012 Dec;50(10):1169-73.