Izotoniki – czym są i jak działają?

Wzmożony wysiłek fizyczny, wysoka temperatura i wilgotność powietrza przyczyniają się do szybszej utraty z organizmu wody i cennych składników mineralnych. Jeden ze sposobów uzupełnienia niedoborów stanowią napoje izotoniczne. Czym są izotoniki i jak działają? Czy są zdrowe? Odpowiadamy!

Co to jest napój izotoniczny?

Napój izotoniczny to płyn do picia, którego celem jest błyskawiczne nawodnienie i wzmocnienie organizmu. W składzie izotoników znajduje się głównie woda, wzbogacona dodatkowo w niezbędne składniki mineralne. Mamy tu więc sód, magnez, potas, węglowodany i witaminy, czyli kluczowe składniki, które wpływają między innymi na sprawność układu sercowo-naczyniowego, układu nerwowego, zapobiegają bolesnym skurczom mięśni i umożliwiają prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Węglowodany znajdujące się w napojach izotonicznych odpowiadają za dostarczenie odpowiedniej dawki energii, a także przyspieszają regenerację organizmu po intensywnym treningu.
Dobry izotonik wyróżnia się świetnie zbilansowanym składem, bez zawartości sztucznych barwników, substancji słodzących czy regulatorów kwasowości. Ponadto charakteryzuje się prawidłowym ciśnieniem osmotycznym, zbliżonym do tego, które naturalnie panuje w ludzkich płynach ustrojowych.

W sprzedaży dostępne są izotoniki w postaci płynnej oraz w saszetkach lub tabletkach do rozpuszczenia w wodzie. Wśród całej gamy izotoników dostępnych w sklepach i aptekach na uwagę zasługują między innymi:

• Elektrolity Litoxen – tabletki musujące dla młodzieży i dorosłych, które nawadniają i mineralizują organizm,

• Suplement diety Activlab Pharma ElectroVit – polecany podczas obfitego pocenia, wymiotów i zwiększonego wysiłku fizycznego. Zawiera takie składniki jak magnez, potas, wapń i sód, które regulują równowagę elektrolitową w organizmie,

• Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego Litorsal – dla młodzieży i osób dorosłych. Gasi pragnienie, uzupełnia niedobory płynów oraz składników mineralnych, a także pomaga zachować równowagę wodno-elektrolitową organizmu,

• Suplement diety Olimp Hydratonic Fast – tabletki musujące do rozpuszczenia w wodzie. Zawiera między innymi magnez, wapń, sód i potas, a także glukozę i witaminę C, dzięki czemu świetnie redukuje uczucie zmęczenia i znużenia, a ponadto umożliwia prawidłowe funkcjonowanie mięśni.

Czy dzieci mogą pić napoje izotoniczne?

Izotoniki nie są zalecane dzieciom, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią. Ze względu na możliwą obecność w składzie substancji słodzących, węglowodanów i kalorii osoby cierpiące na nadwagę powinny uwzględnić spożycie napoju izotonicznego w swoim dziennym bilansie kalorycznym.

Przepis na domowy napój izotoniczny

Czy elektrolity można uzupełniać wyłącznie gotowymi preparatami, dostępnymi w sklepach i aptekach? Bynajmniej! Możesz przygotować pełnowartościowy napój izotoniczny samodzielnie, a zajmie Ci to nie więcej niż 5 minut.

Do przygotowania napoju izotonicznego według przepisu Ewy Antoniak potrzebujesz:

• 1 l wody mineralnej niegazowanej,
• 120 g pomarańczy (połówka),
• 40 g cytryny (połówka),
• 75 g miodu,
• 1 g soli himalajskiej różowej.

Do dzbanka wypełnionego wodą wyciśnij sok z cytryny i pomarańczy, dodaj sól i miód, wymieszaj i już – pyszny i zdrowy napój izotoniczny gotowy. Możesz pić w domu, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by przelać go do butelki i zabrać ze sobą na salę treningową.

Podsumowanie

Napój izotoniczny to skuteczne remedium na niedobory elektrolitów, będące wynikiem długotrwałego, intensywnego wysiłku lub wysokich temperatur powodujących zwiększone wydzielanie potu. Doskonale reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową, uzupełnia braki niezbędnych organizmowi składników mineralnych, chroni przed skutkami wyczerpujących treningów. Dobrej jakości napój izotoniczny jest bezpieczny dla zdrowia, aczkolwiek nie powinien być przyjmowany przez ciężarne, kobiety karmiące piersią i dzieci.

Źródła:

1. F.F. Colakoglu, The effect of the intake of an isitonic spors drink before orienteering competitions on skeletal muscle damage, J. Phys. Ther. Sci., 2016, 28, 11: 3200–3204, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27942149/, [dostęp 22.07.2022]
2. O. Czarnecka, Spożywanie napojów izotonicznych i energetyzujących przez młodzież szkolną, https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/183492, [dostęp 22.07.2022]
3. K. Szwedziak, E. Polańczyk, M. Szwancarz, A. Żurawska, Napoje izotoniczne w diecie sportowców, Postępy techniki przetwórstwa spożywczego, 1/2015