Pamiętaj, że okres pylenia określonych roślin może być nieco odmienny w poszczególnych regionach Polski. W najcieplejszej zachodniej części Polski drzewa i trawy zaczynają pylić najwcześniej. Obszar wybrzeża i wschodniej części naszego kraju cechuje się opóźnieniem sezonu pylenia średnio o 7 − 10 dni od najcieplejszego rejonu Polski. W najzimniejszych górskich rejonach (Sudetach, Karpatach) i w okolicy Suwalszczyzny, Warmii i Mazur, gdzie zimy są bardziej mroźne i dłużej trwają, sezon pylenia roślin przesunięty jest o około 10 − 14 dni w stosunku do najcieplejszych regionów.
Sprawdź też, czym jest alergia wziewna.
Co teraz pyli? Marzec
W połowie lutego powietrze jest wolne od pyłków roślin. Natomiast w marcu, prawdopodobnie już wkrótce pojawią się alergeny leszczyny oraz olszy i będą utrzymywać się przez cały miesiąc. Pod koniec marca i na początku kwietnia zaczną także pylić brzoza i topola.
Alergeny pyłku brzozy (a kolejno alergeny pyłku olszy) zaraz po alergenach pyłku traw stanowią w Polsce najczęstsze podłoże objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa, alergicznego zapalenia spojówek i astmy alergicznej.
Okres pylenia olszy charakteryzuje się nagłym początkiem i wysokimi wartościami stężenia pyłku w powietrzu w pierwszych dniach sezonu, co skutkuje gwałtownym pojawieniem się objawów klinicznych. Warto także wiedzieć, że uczulenia na alergeny pyłku brzozy, olszy i leszczyny często ze sobą współwystępują.
Jak objawia się alergia na pyłki roślin?
Objawy alergicznego nieżytu nosa obejmują:
- wyciek wodnistej wydzieliny z nosa,
- zatkanie nosa gęstą,
- śluzową wydzieliną,
- częste kichanie,
- swędzenia nosa,
- uszu i podniebienia,
- „drapanie” w gardle,
- zaburzenie węchu,
- suchość w ustach.
W ciężkim alergicznym nieżycie nosa mogą dodatkowo wystąpić objawy ogólnoustrojowe takie jak:
- zaburzenia snu,
- trudności z uprawianiem aktywności fizycznej czy aktywności dnia codziennego,
- problemy z koncentracją, nauką i pracą,
- bóle głowy,
- obniżenie nastroju.
Alergicznemu zapaleniu błony śluzowej nosa często towarzyszą objawy alergicznego zapalenia spojówek. Pojawia się: świąd i pieczenie oczu, zaczerwienienie i łzawienie, a czasem także obrzęk spojówek.
Pacjenci z sezonowym, alergicznym nieżytem nosa w okresie pylenia roślin często doświadczają także objawów nadreaktywności oskrzeli. Chorzy na astmę mogą spodziewać się częstszych napadów i zaostrzeń choroby. Napad astmy objawia się nagłą dusznością (głównie wydechową), suchym, gwałtownym kaszlem, świszczącym oddechem, a czasem także uczuciem ucisku w klatce piersiowej. O astmie pisaliśmy tu: Astma oskrzelowa: 6 rzeczy, które powinien wiedzieć o niej chory.
Jak zdiagnozować uczulenie na pyłki roślinne?
Jeśli jesteś alergikiem lub przypuszczasz, że Twoje objawy są wyrazem alergii na pyłki, udaj się do swojego lekarza. Dokładnie opisz swoje symptomy i zastanów się, o jakiej porze roku się pojawiają, a kiedy znikają. Zwróć także uwagę, jakie drzewa i inne rośliny dominują w Twoim otoczeniu. W diagnostyce przydatne mogą okazać się badania laboratoryjne (np. stężenie IgE całkowitego i swoistego, które może ujawnić konkretny alergen) oraz punktowe testy skórne.
Podczas punktowych testów skórnych na skórze przedramienia umieszcza się kropelki roztworu z alergenem, a następnie (w miejscu nakroplenia alergenu) nakłuwa się skórę. W skład testowanych alergenów mogą wchodzić pyłki drzew (leszczyny, olszy, topoli, brzozy, buku i innych), pyłki traw i zbóż, pyłki chwastów, grzybów pleśniowych i inne alergeny (np. sierści zwierząt). W ramach testu na skórę nakłada się także kontrolę dodatnią i kontrolę ujemną, by mieć pewność, że dane nadają się do interpretacji. Po około 20 minutach lekarz odczytuje wyniki − ocenia średnicę rumienia i bąbla pokrzywkowego. Aby rezultaty punktowych testów skórnych były wiarygodne, pacjent około 1 − 2 tygodnie wcześniej musi zaprzestać stosowania leków przeciwhistaminowych. Więcej na ten temat przeczytasz tu: Testy alergiczne skórne − na czym właściwie polegają?.
Alergia na pyłki roślin − leczenie
W leczeniu okresowego alergicznego nieżytu nosa stosuje się leki przeciwhistaminowe − doustne (np. cetyryzyna, desloratadyna, feksofenadyna) lub donosowe (np. azelastyna), a czasem także glikokortykosteroidy donosowe. Leki przeciwalergiczne można stosować również do worka spojówkowego. W celu doraźnego, szybkiego udrożnienia nosa możesz zastosować leki obkurczające naczynia błony śluzowej (np. fenylefryna, ksylometazolina), ale pamiętaj, że preparatów z tej grupy nie należy stosować przewlekle (nie dłużej niż 5 dni), bo mogą prowadzić do wystąpienia polekowego nieżytu nosa.
Najskuteczniejszą formą leczenia alergicznego nieżytu nosa spowodowanego uczuleniem na wziewne alergeny jest swoista immunoterapia alergenowa, czyli odczulanie. Pozwala ona wyraźnie zmniejszyć, a czasem nawet wyeliminować dokuczliwe objawy. Więcej o odczulaniu dowiesz się z tekstu: Odczulanie – jak wygląda i czy jest w ogóle skuteczne?
W przypadku astmy postępowanie opiera się na regularnym przyjmowaniu leków kontrolujących przebieg choroby i doraźnym stosowaniu leków objawowych. Zaostrzenie astmy (zależnie od ciężkości) wymaga zintensyfikowania leczenia, kontroli u lekarza, a czasem nawet natychmiastowego leczenia w obrębie oddziału szpitalnego. O leczeniu astmy pisaliśmy tu: Astma oskrzelowa. Leczenie pozwala kontrolować chorobę.
A więc co pyli w marcu? Alergiku zapamiętaj!
Jeśli jesteś uczulony na pyłki roślin, już teraz zacznij śledzić aktualne prognozy pylenia. Sprawdź, które rośliny najsilniej pylą w Twoim regionie i w jakich godzinach. Pamiętaj, że najwcześniej pojawiają się w powietrzu alergeny pyłków leszczyny, olszy, topoli i brzozy. Od razu reaguj na męczące dolegliwości typowe dla alergii na pyłki roślinne, takie jak: lejący się katar, napadowe kichanie, zaczerwienie i świąd spojówek, a czasem także objawy nadreaktywności oskrzeli. W okresie pylenia uczulającej rośliny unikaj wychodzenia z domu, szczególnie w suche, gorące i wietrzne dni. Udaj się do lekarza i zaopatrz się w odpowiednie preparaty, które pozwolą Ci przetrwać ten ciężki czas.
Źródła:
- Gajewski P., Szczeklik A.: Interna Szczeklika, 2013.
- OBAS: Kalendarz pylenia roślin w Polsce. W: alergen.info.pl [online]. aktualizacja luty 2021. Dostępne w Internecie: [Dostęp: 12.02.2021]
