Afty u dorosłych – przyczyny, objawy i leczenie

19. 8. 2022 · Ewelina Zygmunt · 5 minut czytania
  • dziąsła
 

Afty to niewielkich rozmiarów nadżerki, które pojawiają się w obrębie jamy ustnej. Towarzyszy im miejscowy stan zapalny błony śluzowej. Mimo że nie stanowią zagrożenia zdrowotnego, potrafią sprawić ból, utrudniając przy tym jedzenie i mówienie. Co ważne, mają również tendencję do nawracania. Dowiedz się, jak rozpoznać afty oraz jak skutecznie z nimi walczyć!

Co to są afty?

Afty to niewielkie zmiany pojawiające się w obrębie jamy ustnej. Przybierają postać owrzodzeń lub nadżerek. Często są mylone z pleśniawkami, jednak to dwie różne zmiany, które wymagają odmiennego leczenia. 

  • Pleśniawki wywołują chorobotwórcze grzyby i występują najczęściej u małych dzieci. Przybierają postać niewielkich, białych lub biało-czerwonych wykwitów i przypominające ścięte mleko lub ser twarogowy. 
  • Afty mogą występować pojedynczo lub tworzyć większe skupiska. Warto pamiętać, że tego rodzaju zmiany nie są spowodowane infekcją wirusową i nie można się nimi zarazić.

Wyróżnia się kilka rodzajów aft:

  1. Afty Mikulicza (małe) – ich przebieg przybiera łagodny charakter, zwykle znikają samoistnie po upływie kilku dni. Osiągają rozmiary do kilku milimetrów do jednego centymetra,
  2. Afty Suttona (duże) – widoczne są jako rany w jamie ustnej, powodują utratę głębszych struktur błony śluzowej. Zmiany utrzymują się nawet przez kilkanaście tygodni. Gojąc się, mogą pozostawiać blizny,
  3. Afty opryszczkopodobne – występują wyłącznie u dorosłych. Przybierają postać małych nadżerek. Ich pojawieniu się towarzyszy dyskomfort i trudności w przyjmowaniu pokarmów.
Afty przyczyny

Afty – przyczyny

Przyczyny rozwoju aft w jamie ustnej mają wieloczynnikowy charakter. Do najczęstszych z nich zaliczamy:

  • Niedostateczną higienę jamy ustnej, nieleczoną próchnicę u dorosłych,
  • Uszkodzenia mechaniczne na skutek mycia zębów szczoteczką, czy podrażnienia podczas zabiegów stomatologicznych,
  • Nieodpowiednio dopasowaną protezę,
  • Stosowanie silnych antybiotyków,
  • Niedobór ważnych witamin i minerałów: kwas foliowy, żelazo, witaminy B12,
  • Niewłaściwą dietę – spożywanie wysoko przetworzonej żywności,
  • Przewlekły stres i brak snu,
  • Alergie pokarmowe,
  • Choroby nowotworowe i przyjmowanie chemioterapii.

Jeśli afty pojawiają się z większą częstotliwością (częściej niż raz do roku), może to wskazywać na tzw. aftozę nawrotową. W tym przypadku dużą rolę odgrywają czynniki genetyczne – ok. 30% osób, które cierpią na tę przypadłość, ma w rodzinie bliskich z podobnymi dolegliwościami. Aftoza nawrotowa występuje także jako jeden z objawów choroby refluksowej żołądka, celiakii, Leśniowskiego-Crohna czy zapalenia zatok.

Afty – objawy

Pierwszym zwiastunem rozwijających się aft jest mrowienie, szczypanie i kłucie w okolicach jamy ustnej. Po krótkim czasie pojawia się również wyraźny ból, któremu towarzyszy dyskomfort podczas jedzenia, picia czy mówienia. Wewnątrz jamy ustnej można zaobserwować zmiany niewielkiej średnicy pokryte białym nalotem, wokół których pojawia się zaczerwienienie i krwawienie z dziąseł. Duże afty zdarzają się znacznie rzadziej, jednak ich rozmiary osiągają wówczas nawet kilka centymetrów. Mogą również pojawić się bardziej ogólne objawy takie jak: podwyższona temperatura, powiększenie węzłów chłonnych i ogólne osłabienie organizmu.
Afty objawy

Afty – leczenie

Leczenie aft polega na miejscowym stosowaniu środków o działaniu przeciwbólowym, osuszającym, ściągającym i przeciwbakteryjnym. Preparaty na afty występują w formie żeli, past, płukanek, dlatego każdy znajdzie odpowiedni produkt dla siebie. Jeżeli po 4 tygodniach afty nie znikną, warto skontaktować się z lekarzem, zwłaszcza gdy towarzyszy im gorączka lub ogólne osłabienie organizmu.  Nawracające afty wymagają ogólnoustrojowej terapii, która pozwoli znaleźć konkretną przyczynę dolegliwości. Lekarz zaleca wówczas wykonanie ogólnych badań krwi, poziomu żelaza i witaminy B12. Specjalista musi wykluczyć także alergie, uczulenia czy choroby o podłożu zapalnym. Czasem konieczne staje się zastosowanie leczenia miejscowego, które obejmuje sterydoterapię oraz leki o działaniu immunosupresyjnym.

Warto wprowadzić do diety produkty bogate w witaminy A, C, E oraz witaminy z grupy B i cynk. Dzięki nim unikniemy wielu niedoborów składników odżywczych. Ważne jest również zmniejszenie ilości spożywanych kwaśnych produktów, a także wyeliminowanie wysoko przetworzonej żywności, która niekorzystnie wpływa nie tylko na jamę ustną, ale i na cały organizm. 

Domowe sposoby na afty

Istnieje wiele domowych sposobów na leczenie aft, które są w stanie złagodzić ból i przyspieszyć regenerację śluzówki jamy ustnej. 

  • Napary ziołowe – zioła takie jak rumianek, szałwia, tymianek, dąb czy łopian wykazują działanie łagodzące i ściągające, dzięki czemu w krótkim czasie likwidują ból i dyskomfort. Podczas przygotowania naparu należy pamiętać, aby ziół nie zalewać wrzątkiem tylko lekko przestudzoną wodą (ok. 85°C).
  • Okłady z lodu – jednym ze sposobów łagodzenia dolegliwości bólowych są kompresy lodowe, które można przygotować, owijając w gazę kostkę lodu i przykładając do rany. Niska temperatura znieczuli aktywne zakończenia nerwowe, łagodząc piekący ból.
  • Płukanka z roztworu soli – sól wykazuje działanie odkażające, wystarczy wymieszać pół łyżeczki soli ze szklanką ciepłej wody. Następnie takim roztworem płuczemy usta (bez połykania roztworu). Kurację możemy powtarzać kilka razy dziennie.
  • Herbata – po zaparzeniu herbaty torebkę można wykorzystać jako łagodzący i osuszający okład na aftę. Działanie ściągające zmniejsza dyskomfort spowodowany opuchlizną lub nagromadzonym płynem.
Afty jak im zapobiegać

Afty – jak im zapobiegać?

Zapobieganie aftom w głównej mierze zależy od ich przyczyny. Jednak czasem ciężko ustalić, dlaczego dochodzi do rozwoju zmian. Duże znaczenie ma odpowiednia profilaktyka i zdrowy tryb życia. Wiele osób zastanawia się, jak dbać o higienę jamy ustnej. Nie zapominajmy o codziennym myciu zębów, istotne jest również płukanie jamy ustnej oraz regularne wizyty u stomatologa. Należy także unikać przygryzania warg i policzków, a także wkładania do ust przedmiotów, na których znajdują się bakterie (ołówki, końcówki długopisów itp.).

Podsumowanie

Afty mogą pojawić się u każdego z nas z wielu powodu związanych z predyspozycjami genetycznymi, niezdrowym trybem życia czy różnymi chorobami. W aptekach dostępne są gotowe produkty, które łagodzą dolegliwości i przyśpieszają gojenie. Istnieje również wiele domowych sposobów na walkę ze zmianami.

Źródła:
  1. Górska R., Diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej, Wydanie I. Wydawnictwo Med Tour Press International, Otwock 2011.
  2. Jańczuch Z., Banach J., Choroby błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia: podręcznik dla studentów stomatologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013.
  3. Waśniewska-Okupniak E., Szyfter W., Diagnostyka zapaleń jamy ustnej z nadżerkami i owrzodzeniami błony śluzowej, „Polski Przegląd Otolaryngologiczny”, 2015.

Najnowsze artykuły

  • Najlepsze szczoteczki soniczne – ranking produktów

    Jak działa szczoteczka soniczna i czym różni się od szczoteczki elektrycznej? W artykule wyjaśniamy różnicę oraz rekomendujemy 5 najlepszych szczoteczek sonicznych.
    • ranking
    • higiena zębów
    Najlepsze szczoteczki soniczne – ranking produktów
    • ranking
    • higiena zębów
  • Zęby palacza – jak palenie papierosów wpływa na zęby?

    Palenie tytoniu prowadzi do wielu powikłań zdrowotnych. Czy nikotyna szkodzi również zębom i całej jamie ustnej? Jak dbać o zęby palacza, by uniknąć przykrych konsekwencji uzależnienia?
    • zdrowe zęby
    • higiena zębów
    Zęby palacza – jak palenie papierosów wpływa na zęby?
    • zdrowe zęby
    • higiena zębów
  • Krwawienie dziąseł – co jest przyczyną i jak je leczyć?

    Krwawiące dziąsła mogą być jednym z pierwszych objawów zapalenia tkanek przyzębia (paradontozy). U wielu osób ten stan jest spowodowany zbyt agresywnym szczotkowaniem lub niewłaściwą higieną jamy ustnej.
    • dziąsła
    • paradontoza
    Krwawienie dziąseł – co jest przyczyną i jak je leczyć?
    • dziąsła
    • paradontoza
  • Najlepsze szczoteczki elektryczne do zębów — ranking produktów

    Prawidłowe dbanie o higienę jamy ustnej będzie zdecydowanie łatwiejsze, jeżeli zaopatrzysz się w funkcjonalną szczoteczkę. Sprawdź nasz ranking najlepszych szczoteczek elektrycznych do zębów i wybierz produkt, który będzie odpowiadał Twoim potrzebom.
    • higiena zębów
    • ranking
    Najlepsze szczoteczki elektryczne do zębów — ranking produktów
    • higiena zębów
    • ranking

Przeczytaj także

  • Sposób na oczyszczanie jelit. Sprawdź, jak zrobić to w domu!

    Sprawdzonym i bezpiecznym sposobem na oczyszczenie jelit ze złogów kałowych oraz gazów jest zmiana diety, wprowadzenie aktywności fizycznej oraz regularne nawadnianie. Te działania pozwolą pozbyć się przykrych objawów.
    • zdrowe jelita
    Sposób na oczyszczanie jelit. Sprawdź, jak zrobić to w domu!
    • zdrowe jelita
  • Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy i leczenie

    Nadużywanie alkoholu lub zaburzenia metabolizmu osłabiają naszą wątrobę, prowadząc do jej stłuszczenia. Regeneracja wątroby, a szczególnie odpowiednia dieta ma ogromne znaczenie dla kondycji całego organizmu.
    • cholesterol
    Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy i leczenie
    • cholesterol
  • Żywienie dojelitowe (żywienie enteralne) – czym jest i kiedy się je stosuje?

    Żywienie dojelitowe (enteralne) jest sztuczną formą podaży substancji odżywczych za pomocą drogi przewodu pokarmowego w przypadku braku możliwości podawania pokarmu drogą doustną. Sprawdź, na czym polega.
    • zdrowe jelita
    Żywienie dojelitowe (żywienie enteralne) – czym jest i kiedy się je stosuje?
    • zdrowe jelita
  • Pieczenie i uczucie palenia w przełyku – przyczyny, objawy i domowe sposoby

    Pieczenie i uczucie palenia w przełyku mogą wskazywać na wiele różnych schorzeń, wśród których najczęściej diagnozowany jest refluks żołądkowo-przełykowy. Dowiedz się, jak walczyć z palącym przełykiem!
    • problemy układu pokarmowego
    Pieczenie i uczucie palenia w przełyku – przyczyny, objawy i domowe sposoby
    • problemy układu pokarmowego

Więcej artykułów na ten temat

  • Krwawienie dziąseł – co jest przyczyną i jak je leczyć?

    Krwawienie dziąseł – co jest przyczyną i jak je leczyć?

    · 6 minut czytania
    • dziąsła
    • paradontoza
    Krwawiące dziąsła mogą być jednym z pierwszych objawów zapalenia tkanek przyzębia (paradontozy). U wielu osób ten stan jest spowodowany zbyt agresywnym szczotkowaniem lub niewłaściwą higieną jamy ustnej.
  • Suchy zębodół: jak mu zapobiegać po usunięciu zęba?

    Suchy zębodół: jak mu zapobiegać po usunięciu zęba?

    · 5 minut czytania
    • dziąsła
    Suchy zębodół to potoczne określenia poekstrakcyjnego zapalenia zębodołu. Jest najczęstszym powikłaniem po ekstrakcji zęba. Jak przebiega leczenie tej choroby? Sprawdź!
  • Zapalenie dziąseł − leczenie płukankami pomoże?

    Zapalenie dziąseł − leczenie płukankami pomoże?

    · 4 minuty czytania
    • dziąsła
    Krwawienie podczas mycia lub szczotkowania zębów wskazuje na rozwijający się stan zapalny. Jak mu zapobiegać? Kiedy zdecydować się na zastosowanie płukanek? Sprawdź!