Ostropest plamisty – na co stosować? Właściwości, działanie, zastosowanie

Ostropest plamisty (Silybum marianum) to jedna z najcenniejszych roślin leczniczych o szerokim zastosowaniu. Wspomaga m.in. pracę wątroby, trzustki i przyspiesza odchudzanie. Ostropest plamisty świetnie wspomaga oczyszczanie organizmu. Surowcem leczniczym są jego nasiona.

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie ostropest plamisty ma działanie,
• kiedy i jak korzystać z naturalnych leków i suplementów opartych na bazie ostropestu,
• jakie są przeciwskazania do stosowania ostropestu plamistego.

Co to jest ostropest plamisty?

Ostropest plamisty to roślina jednoroczna. Jest kuzynem ostów (obie grupy należą do rodziny astrowatych), ale to odrębny gatunek. Pochodzi z basenu Morza Śródziemnego. Jest to szeroko uprawiany gatunek w wielu rejonach świata, także w Polsce.

Jak wygląda ostropest plamisty?

Ostropest plamisty z wyglądu przypomina nieco oset, dlatego bywa potocznie nazywany „ostem miękkim”, „świętym ostem”, „mlecznym ostem” i „ostem świętej Marii”. To roślina osiągająca do 150 cm wysokości. U podstawy pędu tworzy rozetę złożoną z szerokoeliptycznych, powcinanych, kolczastych liści z marmurkowym, mlecznym wzorem. Liście łodygowe są mniejsze, zatokowo klapowane, o ząbkowanych i kolczastych brzegach. 

Wytwarza rurkowate, fioletowe lub różowe kwiaty tworzące koszyczki o średnicy ok. 5 cm. Po przekwitnięciu przekształca się w owocostan: szarobrązową, lśniącą niełupkę zakończoną żółtoszarym puchem. To ostatnie to aparat lotny, który trzeba oddzielić od nasion w czasie ich pozyskiwania.

Sprawdź popularne kategorie

Ostropest – właściwości lecznicze

Nasiona ostropestu wykazują szereg korzyści dla organizmu. Roślina ma właściwości odtruwające, regeneracyjne, ochronne, przeciwzapalne, moczopędne, przeciwkrwotoczne i antynowotworowe. Warto stosować ją do wspomagania leczenia i zapobiegania wielu chorobom.

Ostropest plamisty – na co pomaga? Działanie

Ostropest plamisty działa profilaktycznie i doraźnie. Ochrania i działa regeneracyjnie na wątrobę i trzustkę. Wspiera organizm w detoksykacji, przyspieszeniu trawienia i odchudzaniu i obniża poziom cukru we krwi. Ostropest plamisty na cholesterol również działa doskonale, obniżającobniżjając jego poziom. Oprócz tego poprawia kondycję skóry, włosów i paznokci. Jak i na co dokładnie działa ostropest plamisty? 

Sprawdź, jak powinna wyglądać dieta wątrobowa.

• Ostropest na wątrobę działa ochronnie i wspierająco. Związki zawarte w nasionach zapobiegają uszkodzeniu wątroby. Zmniejszają kontakt toksyn z jej powierzchnią. Właściwości ochronne w dużej mierze wynikają z zawartości sylimaryny. To grupa związków, które wspomagają pracę wątroby i działają na nią regeneracyjnie. Ostropest może być wsparciem przy przewlekłym zapaleniu wątroby. Pomaga także przy schorzeniach o podłożu wirusowym. Może zmniejszać ryzyko marskości i stłuszczeniau wątroby.
• Ostropest a alkohol? Roślina ta może być pomocna w przypadku uszkodzenia wątroby wywołanym nadmiernym spożyciem alkoholu.
• Pomaga przy zatruciach różnymi toksynami – od pestycydów po trujące grzyby.
• Zwiększa wydzielanie żółci i pozytywnie wpływa na procesy trawienne. Wspomaga leczenie kamicy żółciowej i wspomaga zwalczanie zapalenia dróg moczowych i woreczka żółciowego.
• Zwalcza dolegliwości żołądkowo-jelitowe: zgagę, wzdęcia, niedokwaśność soku żołądkowego.
• Przyśpiesza usuwanie toksycznych produktów przemiany materii. Działa jako silny przeciwutleniacz, który opóźnia procesy starzenia, zwalcza wolne rodniki i tym samym ogranicza ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej.
• Łagodzi bóle głowy i migreny.
• Osłabia objawy choroby lokomocyjnej i morskiej.
• Pozytywnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy. Jest to m.in. związane z wysoką zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych.
• Ostropest na trzustkę działa ochronnie i detoksykacyjnie. Pomaga pozbyć się bólu i kłucia.
• Ostropest plamisty a wysokie ciśnienie – reguluje je, przywracając do odpowiedniego poziomu.
• Obniża poziom cukru oraz cholesterolu we krwi.
• Zapobiega krwotokom.
• Jest polecany kobietom chorym na endometriozę, gdyż pomaga w regulacji czasu krwawienia menstruacyjnego.
• Podnosi odporność organizmu.
• Zwalcza zapalenie gardła, krtani i dziąseł.

Ostropest plamisty – odchudzanie

Ma zastosowanie w diecie odchudzającej. Stanowi cenne wsparcie przy gubieniu nadmiernych kilogramów. Pomaga przy nadwadze i otyłości.

Ostropest plamisty na odchudzanie działa wielotorowo.

• Przyspiesza trawienie, a więc ogranicza odkładanie się zbędnych związków w organizmie.
• Działa moczopędnie, a więc usuwa nadmiar wody i toksyn.
• Zwiększa spalanie tłuszczów.
• Ostropest plamisty i cukrzyca to również dobre połączenie, gdyż obniża poziom cukru we krwi (nadwaga i otyłość często idą w parze z cukrzycą).

Ostropest plamisty – zastosowanie

Ostropest plamisty wykorzystuje się w różnej formie. Nasiona warto dodawać do potraw i tłoczyć z nich olej. Olej z ostropestu jest także łatwo dostępny w sklepach. Używa się go jako dodatku do dań i kosmetyków. W sprzedaży można nabyć sok z ostropestu, nalewki alkoholowe, kapsułki i tabletki. Z suplementu ostropestu zaleca się korzystać w sposób długotrwały (kilka miesięcy). Kuracja powinna trwać przynajmniej miesiąc.

Ostropest plamisty w medycynie

Ostropest plamisty wykorzystywany jest w naturalnej medycynie zwłaszcza w przypadku problemów z wątrobą. Zawarta w nim sylimarina działa ochronnie i regenerująco. Można stosować go profilaktycznie, a także jako środek wspomagający leczenie. Najczęściej polecane są napary lub suplementy zawierające wyciąg z ostropestu standaryzowany na zawartość sylimaryny. Przed ich zastosowaniem warto jednak skonsultować się z lekarzem prowadzącym, ponieważ mogą wchodzić w interakcje z lekami i powodować skutki uboczne. 

Ostropest plamisty – zastosowanie w kosmetyce

Ostropest w kosmetyce często stosuje się w formie oleju tłoczonego na zimno.

• Może być dodatkiem do kremów, peelingów i maseczek.
• Ostropest plamisty na skórę działa oczyszczająco, rozjaśniająco i ujędrniająco. Redukuje zaczerwienienia skóry. Regeneruje naskórek.
• Ogranicza łamliwość włosów i paznokci.
• Pomaga na oparzenia i trudno gojące się rany.
• Jest wykorzystywany do produkcji kosmetyków zwalczających trądzik różowaty.
• Hamuje zmiany związane z łuszczycą.

Ostropest plamisty – zastosowanie w kuchni

Olej z nasion ostropestu plamistego tłoczonych na zimno to wartościowy dodatek do dań. Jest składnikiem past sałatkowych, pieczywa, sałatek i surówek. Nasiona dodaje się do jogurtów, płatków śniadaniowych i kefirów, można dodać mielony ostropest plamisty. Mniejsze znaczenie mają dolne liście, którymi można przyprawiać sałatki i surówki. Nie ma wyrazistego smaku.

Ostropest plamisty – jaki wybrać?

Ostropest dostępny jest w kilku formach. Podczas wyboru warto kierować się osobistymi preferencjami. W sklepach można dostać m.in. całe i mielone ziarna ostropestu, olej z ostropestu, a także suplementy diety w postaci kapsułek zawierające jego ekstrakty. Na początek warto sięgnąć po ziarna, które są dość łagodne. Jeśli będą dobrze tolerowane, można porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą o rozszerzeniu suplementacji. 

Ostropest plamisty – jak stosować? Dawkowanie

Rośliny lecznicze zawsze należy stosować w odpowiedni sposób. Wyjątkiem nie jest tu ostropest plamisty. Ile dziennie należy przyjąć? Wszystko zależy od formy. Jeśli stosujesz nasiona lub olej możesz zacząć od ok. 2 łyżeczek dziennie ostropestu plamistego. Czy zalewać go wrzątkiem? Nie ma takiej konieczności.

Jeśli natomiast wybierasz kapsułki zawierające wyciągi roślinne, przestrzegaj zaleceń producenta dotyczących ich dawkowania oraz czasu przyjmowania. Warto też skonsultować suplementację z lekarzem lub farmaceutą.

Ostropest przed czy po posiłku?

Średnia dzienna dawka wynosi 1-2 łyżeczki nasion. Warto je spożywać na raty, np. po pół łyżeczki 2-4 razy dziennie na 30 minut przed planowanym posiłkiem. Wtedy zdążą uaktywnić się jego właściwości i wspomoże organizm m.in. w lepszym trawieniu i usuwaniu toksycznych produktów przemiany materii.

Ostropest plamisty – jak długo stosować?

Minimum miesiąc, najlepiej kilka (3-6) miesięcy. Działanie ochronne na wątrobę wykazuje przy długotrwałym, przynajmniej kilkutygodniowym stosowaniu.

Sprawdź, na czym polega regeneracja wątroby.

Ostropest plamisty – przeciwwskazania

Ostropest plamisty to silnie działająca roślina lecznicza. Nie jest toksyczna, ale istnieje  kilka przeciwwskazań.

• Przede wszystkim nie powinno się z niego korzystać przy bardzo ostrych zatruciach pokarmowych. Ma lekko przeczyszczające działanie.
• Odradza się aplikowanie dzieciom poniżej 12 roku życia.
• Kobiety korzystające z antykoncepcji hormonalnej powinny skonsultować stosowanie ostropestu z lekarzem.

Ostropest plamisty a ciąża i karmienie piersią

Ostropest w ciąży nie powinien być przyjmowany w żadnej formie. Podobnie sprawa wygląda z matkami karmiącymi

Ostropest plamisty – skutki uboczne

Ostropest działa lekko przeczyszczająco, dlatego stosowany w nadmiarze może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Obniża też skuteczność niektórych leków. Dotyczy to metronidazolu (lek bakteriobójczy) i indynawiru (lek wykorzystywany w leczeniu HIV). Może wchodzi w reakcje z lekami psychotropowymi.

Ostropest plamisty – podsumowanie

Ostropest plamisty ma cenne właściwości, dlatego zalicza się go do pierwszego „koszyka” wśród roślin leczniczych. Jest stosowany od czasów starożytnych. To potężne wsparcie w ochronie wątroby, trzustki i wielu innych narządów. Ponadto przydaje się w kuchni i w domowej apteczce. Warto zaopatrzyć się w jego nasiona.

Źródła:

1. Andrzejewska J.; Skinder Z.; Ostropest plamisty – uwagi o nazewnictwie, substancjach czynnych i rozwoju rośliny; Acta Scientarium Polonorum, Agricultura 5(1) 2006, 5-10.
2. Nurzyńska-Wierdak R.; Dyduch J.; Sawicka A.; Łabuda H.; Buczkowska H.; Ostropest plamisty (Silybum marianum [L.] Gaertn.) – fitochemia i efekty terapeutyczne; Annales Horticulturae; VOL. XXVIII(4), 2018; str.:15-32.
3. Senderski M.E.; Prawie wszystko o ziołach; Podkowa Leśna 2007; Wydawca M. E. Senderski.