Na co pomaga mięta pieprzowa? Właściwości lecznicze i zastosowanie

28. 1. 2021 · Michał Mazik · 9 minut czytania
Na co pomaga mięta pieprzowa? Właściwości lecznicze i zastosowanie

Mięta pieprzowa (Mentha piperita) to jedna z najpowszechniejszych roślin leczniczych. Bardzo często używa się jej wyłącznie do zwalczania dolegliwości pokarmowych. W praktyce mięta pomaga na ból brzucha, biegunkę, stres, a nawet wspomaga odchudzanie. Jest również cenioną rośliną jadalną i kosmetyczną. Jak z niej korzystać?

Mięta pieprzowa – roślina lecznicza, magiczna i rytualna

Mięta była znana już w czasach starożytnych jako przyprawa, wszechlek i roślina wykorzystywana w celach rytualnych. Wzmianki o niej odnaleziono w papirusie Ebersa, który pochodzi z XVI w. p.n.e. Stosowano ją przy balsamowaniu zwłok. Przez wiele wieków posypywano nią podłogi w kościołach, by przeprowadzić dezynfekcję. Takie działanie mięty rozpowszechniło się w kulturze katolickiej.

Gerard napisał 1597 roku:

W pokojach i miejscach zabaw rozrzuca się miętę dla przyjemności i odpoczynku, kiedy odbywają się przyjęcia i bankiety.

Według wierzeń naszych przodków mięta odstraszała złe duchy i chroniła przed piorunami. We wschodnich rejonach Polski po uprzednim poświęceniu wieszano ją nad drzwiami lub w ganku, co miało zapewnić błogosławieństwo i chroniło przed nieszczęściami. Do dziś mięta zaliczana jest jako kluczowe dla człowieka preparaty ziołowe. Ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie, kosmetyce, a także w kuchni.

 

Podstawowe informacje o mięcie pieprzowej
Znana także jako: mięta lekarska
Zastosowanie i działanie:zwalczanie dolegliwości układu trawiennego, poprawa apetytu, działanie wiatropędne, rozkurczowe, przeciwstresowe, kojące, przeciwbólowe
Mięta pieprzowa a alergia: tak, olejek miętowy może wywoływać alergie
Ciąża i karmienie piersią: po konsultacji z lekarzem, lepiej unikać

Skład mięty pieprzowej

W celach leczniczych wykorzystuje się liście oraz ziele mięty (nadziemna część w początkowym okresie kwitnienia). Skład obu surowców jest zbliżony. To skarbnice związków aktywnie czynnych. Ponadto znaczenie w lecznictwie naturalnym ma olejek miętowy otrzymywany w wyniku destylacji ziela z parą wodną. Następnie poddaje się go rektyfikacji, co pozwala usunąć gorzki i nieprzyjemny zapach. Olejek, często stanowiący składnik kropli miętowych, wykazuje dużo silniejsze działanie w porównaniu z naparami, jednocześnie może powodować skutki uboczne.

 

Grupa związków biologicznie czynnych w mięcie pieprzowej
Witaminy: witamina C, witamina A
Flawonoidy:luteolina, rutyna, hesperydyna
Fenolokwasy: kwas galusowy
Związki mineralne:bor, cynk, magnez, mangan, miedź, sód, żelazo
Olejki eteryczne:mentol, estry mentolu, menton, octan mentylu, mentofuran, felandren
Kwasy organiczne:chlorogenowy
Inne:garbniki i gorycze

Mięta – właściwości lecznicze i działanie

Mięta na trawienie czy ból brzucha to najpopularniejsze zastosowania tej rośliny, znane niemal w każdym domu. Wynikają z tradycji rodzinnych i wiedzy ludowej. W rzeczywistości mięta pieprzowa to jedno z najbardziej wszechstronnych ziół o znacznie szerszych właściwościach leczniczych. Wykazuje szereg pozytywnych działań zarówno przy wewnętrznym (doustnym), jak i zewnętrznym zastosowaniu.



Na co pomaga mięta?

  • Jest skutecznym środkiem na niestrawność.         
  • Pobudza wydzielanie soku żołądkowego, przyśpieszając i ułatwiając trawienie.         
  • Zapobiega mdłościom i poprawia apetyt.         
  • Działa wspomagająco w chorobie jelita wrażliwego.         
  • Zapobiega gromadzeniu się gazów i treści pokarmowej w jelitach (właściwości wiatropędne).
  • Pomaga na biegunkę (jest to ściśle związane z poprzednim podpunktem).         
  • Działa rozkurczająco, rozluźnia mięśnie gładkie.         
  • Zwalcza ból jak leki przeciwbólowe.         
  • Odkaża drogi układu moczowego i ma właściwości moczopędne.         
  • Łagodzi stres, przynosi odprężenie, działa kojąco na nerwy, poprawia samopoczucie.         
  • Ma właściwości wykrztuśne, udrażnia nos i ułatwia oddychanie.         
  • Odświeża i chłodzi (zastosowanie zewnętrzne).         
  • Znajduje zastosowanie podczas leczenia zapalenia zatok (inhalacje).
  • Hamuje rozwój bakterii (Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Bacillus subtilis oraz Enterococcus faecalis).

mięta na przeziębienie

Mięta pieprzowa – formy naturalnych leków

Do typowych form zastosowania mięty należy sporządzanie naparów ze świeżego lub suszonego surowca. 1-2 łyżki rozdrobnionych liści lub ziela należy zaparzyć wrzątkiem, a następnie odstawić do ostygnięcia (najlepiej pod przykryciem). Zaleca się pić nie więcej niż 1-2 szklanki dziennie, przy wystąpieniu różnych niekorzystnych dolegliwości lub po spożyciu ciężkostrawnych dań. Mięta do picia ma dodatkowe zalety: przyjemny odświeżający smak i działanie chłodzące.

Ponadto warto korzystać z olejku miętowego (np. Etja, naturalny olejek miętowy eteryczny), który znajduje zastosowanie w aromaterapii. Kilka kropel można dodać do kąpieli dla odprężenia.

Mięta jako przyprawa – wykorzystanie w kuchni

Mięta pieprzowa jako przyprawa ma wciąż niewielkie znaczenie w kuchni polskiej. Wykorzystuje się ją głównie jako farsz do pierogów i dodatek aromatyzujący do napojów. Woda z miętą (a czasem również z dodatkiem soku z cytryny) jest szczególnie ceniona w okresie upałów i podczas odchudzania.

mięta na ból brzucha

Na świecie mięta od tysięcy lat jest znaną rośliną jadalną. Już starożytni Rzymianie dodawali ją do win i sosów. Indianie przyprawiali miętą papki kukurydziane i suszone mięso. Obecnie mięta należy do podstawowych przypraw kuchni brytyjskiej i francuskiej. Liście mięty to jeden ze składników angielskiego sosu do jagnięciny. Poza tym można dodawać je do mięs, ryb, serów, ryb i jogurtów. Na Litwie mięta stanowi farsz do cepelin, tj. klusków przygotowanych z mąki i ziemniaków. W krajach arabskich z mięty przyrządza się z niej chłodzące napoje. W Maroko herbata miętowa jest uznawana za narodowy napój.

Najbardziej wartościowa jest świeża przyprawa. Suszona mięta ma mniej aromatu. Dobrym sposobem na zachowanie jej właściwości jest mrożenie, np. w formie kostek lodowych.

Mięta – zastosowanie w kosmetyce

Mięta pieprzowa to jedna z najbardziej znanych roślin kosmetycznych. To podstawowy składnik past do zębów. Ponadto wchodzi w skład kosmetyków do mycia ciała, szamponów (np. Ziaja, szampon intensywna świeżość z miętą lub Klorane szampon detoksykujący), płynów do płukania ust, balsamów do pielęgnacji ust.

Jako kosmetyk mięta odświeża oddech, chroni skórę przed starzeniem, ogranicza łupież i reguluje pracę gruczołów łojotokowych. Jest polecana przy problemach z nadmiernym przetłuszczaniem włosów oraz trądzikiem. Olejek miętowy ma silne działanie i może podrażniać skórę. Dlatego osoby z wrażliwą cerą powinny korzystać z kosmetyków ostrożnie. Warto wcześniej przeprowadzić test.

Ze względu na szeroki wybór produktów dostępnych w drogeriach lub aptekach, kosmetyki z miętą ,można po prostu kupić. Alternatywę stanowi dodawanie do ulubionych kremów czy szamponów odrobiny olejku miętowego. Olejek, podobnie jak napary, warto stosować także podczas kąpieli leczniczych.

mięta na biegunkę

Sprawdź też nasz przepis na domowy krem na rozstępy z olejkiem z mięty.

Mięta – jak suszyć?

Obróbka mięty i jej przygotowanie do przechowywania nie sprawiają większych problemów. Liście można zbierać przez większą część roku, natomiast ziele pozyskuje się w początkowym okresie kwitnienia. Należy usunąć zdrewniałe części. Ścięte rośliny umieszcza się w miejscu suchym, ciepłym, przewiewnym, osłoniętym od słońca. Dłuższa ekspozycja na promienie słoneczne obniża zawartość olejków eterycznych i odbarwia surowiec. Liście i ziele należy układać cienkimi warstwami. Temperatura suszenia nie powinna przekraczać 35ºC. Po wysuszeniu surowiec powinno się rozdrobnić i umieścić w „oddychających” pojemnikach, np. papierowych torbach.

Mięta pieprzowa w ciąży

Mięta w ciąży jest dozwolona, ale trzeba korzystać z niej przy zachowaniu szczególnych środków ostrożności. W tym wyjątkowym okresie nie powinno się nadużywać ziół. Dlatego miętę zaleca się pić sporadycznie, np. przy zwiększonej nerwowości. Jednocześnie trzeba pamiętać, że może powodować zgagę i alergie. Warto więc poszukać bezpieczniejszych zamienników i preparatów uspokajających.

Z olejku miętowego powinny zrezygnować kobiety w ciąży i matki karmiące.

Mięta  – przeciwwskazania

Napary z mięty uchodzą za bezpieczne, chociaż nie powinno się stosować ich w nadmiarze. Długotrwałe spożywanie (przez wiele tygodni) może powodować nieprzyjemne skutki uboczne. To m.in. reakcje alergiczne, zgaga i uderzenia gorąca. Z ziół powinny zrezygnować osoby borykające się z takimi chorobami jak: choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, refluks żołądkowo-przełykowy, wrzodziejące zapalenie jelita oraz uchyłkowatość jelit. Olejek miętowy przyjmowany doustnie w dużych ilościach może spowodować wymioty i bóle brzucha.

mięta pieprzowa - właściwości i zastosowanie

Mięta – gdzie sadzić?

Miętę pieprzową z powodzeniem można posadzić w ogrodzie, a nawet na balkonie. Najlepiej wybierać miejsca jasne, ale lekko osłonięte. Wtedy liście i inne części będą bardziej aromatyczne, a uprawa łatwiejsza. Miętę można łączyć z bylinami i krzewami. Rośnie jako roślina okrywowa.

Mięta – kiedy zbierać?

Miętę z własnego ogródka zbiera się na bieżąco, w razie potrzeby. Zbiór na suszenie najlepiej wykonywać do początkowej fazy kwitnienia. Roślina najczęściej kwitnie od czerwca i  właśnie na początku tego miesiąca często przeprowadza się zbiory.

Mięta – ile można pić?

Mięta to roślina o silnym działaniu, dlatego korzysta się z niej ostrożnie. Napary stosuje się doraźnie przy wystąpieniu niekorzystnych objawów. Zwykle wystarczy jedna szklanka dziennie (można ją pić na 2-3 razy). Napoje orzeźwiające z dodatkiem mięty można spożywać  w większej ilości (zwykle dodaje się do nich mniej surowca niż w naparach).

herbata miętowa na dolegliwości trawienne

Od kiedy mięta dla dziecka?

Z olejków miętowych mogą korzystać dzieci dopiero od 8 roku życia. Naparów nie powinno się podawać dzieciom poniżej 4 roku życia. Stosowanie mięty u wybranych grup - dzieci, kobiety w ciąży, matki karmiące - zaleca się skonsultować z lekarzem.

Mięta na odchudzanie – warto z niej korzystać?

Mięta na odchudzanie to tylko środek pomocniczy. Przyczynia się do tego pośrednio, ułatwiając trawienie i przyśpieszając usuwanie toksycznych produktów przemiany materii. W praktyce jednak można znaleźć inne, lepsze suplementy na odchudzanie, które nadają się do bezpiecznego stosowania przez długi czas.

Czy mięta jest moczopędna?

Tak, wykazuje działanie moczopędne i oczyszczające.

Mięta – podsumowanie

Mięta pieprzowa to dobroczynna roślina, która daje wiele korzyści dla zdrowia, a ponadto jest smacznym dodatkiem w kuchni. Klucz do zdrowia stanowi jej rozsądne stosowanie.

 

Źródła:

  1. Chrapek A.; Dzida K.; Skład chemiczny, warunki uprawy i właściwości lecznicze mięty pieprzowej (Mentha × piperita). 2020; Wybrane zagadnienia z zakresu przemysłu spożywczego oraz zarządzania inżynierii produkcji, tom1, WUP, str.: 16-22.   
  2. Kiełyka-Dadasiewicz A.; Tarasevičienė Ž.; Kubat-Sikorska A.; Stryjecka M.; Mięta jako składnik żywności tradycyjnej w Polsce i na świecie; Biopotraviny, tradicne a regionalne potraviny na Slovensku a v zahranici, 2016, Zborník z medzinárodnej vedeckej konferencie, str: 109-118.
  3. Senderski; Prawie wszystko o ziołach; Podkowa Leśna 2007; Wydawca M. E. Senderski.
  4. B-E van Wyk, M. Wink; Rośliny lecznicze świata; Wrocław 2004; MedPharm Polska.   
  5. Ł. Łuczaj; Dzika kuchnia; Warszawa 2013, Nasza Księgarnia.


 

Michał Mazik