Colostrum (siara bydlęca) – czym jest i jakie ma właściwości?

Siara bydlęca zawiera wiele licznych składników bioaktywnych. Wśród nich wymienia się przede wszystkim przeciwciała i laktoferynę, które wykazują właściwości immunomodulujące, a także pomagają walczyć z infekcjami. W artykule podpowiadamy, kiedy i u kogo warto stosować colostrum, a także jakie są przeciwwskazania do jego suplementacji.

Colostrum – co to jest?

Colostrum, inaczej siara lub młodziwo, to pierwsza wydzielina gruczołów mlecznych ssaków. Jest naturalnie wytwarzana w ciągu pierwszych godzin po porodzie. Jej produkcję obserwuje się u różnych ssaków, np. krów, ale również u ludzi. Czy siara bydlęca ma jednak taki sam skład jak ludzka? Nie, zawiera ona inny rodzaj przeciwciał.

Dodatkowo colostrum zawiera więcej makroskładników niż dojrzałe mleko krowie, np. 

• tłuszczu, w tym nienasyconym kwasów tłuszczowych,
• białka, w szczególności białek bogatych w prolinę.

Colostrum – właściwości

Colostrum ma szerokie właściwości, co zawdzięcza licznym związkom bioaktywnym. Siara bydlęca wspiera układ odpornościowy, przyczyniając się do poprawy odpowiedzi immunologicznej. Ma również istotny wpływ na wyściółkę jelit, ponieważ wspiera jej integralność i szczelność. Co więcej, colostrum posiada też właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne.

Colostrum na odporność i układ oddechowy

Suplementacja colostrum, w odniesieniu do nawracających infekcji górnych dróg oddechowych, może zmniejszać ich:

• częstość, 
• nasilenie,
• czas trwania.

Nie bez znaczenia mają tutaj właściwości przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne. Colostrum może również zwiększać liczbę neutrofili, a samo dostarcza immunoglobulin, w szczególności IgG. Oprócz tego wiąże żelazo, które jest niezbędne do rozwoju bakterii.

Zobacz również leki na odporność z jeżówką, witaminą C czy rutyną bez recepty.

Colostrum jako wsparcie dla jelit

Colostrum bovinum, czyli colostrum bydlęce, korzystnie wpływa na zdrowie jelit, wspomagając regenerację błony śluzowej, ograniczając stany zapalne i wspierając równowagę mikrobioty. Dzięki obecności czynników wzrostu i substancji immunoaktywnych siara bydlęca:

• wzmacnia barierę jelitową i zmniejsza jej przepuszczalność,
• może obniżać poziom zonuliny – białka związanego z tzw. zespołem nieszczelnego jelita,
• redukuje nasilenie biegunki, szczególnie u dzieci z ostrymi infekcjami przewodu pokarmowego.

Colostrum – skład

Co zawiera siara bydlęca i które składniki odpowiadają za wspomniane właściwości? W jej skład wchodzą:

• przeciwciała, czyli immunoglobuliny klasy IgG, które mają za zadanie wesprzeć np. bierną odporność u niemowląt, noworodków i wcześniaków. Colostrum bovinum zawiera mniej przeciwciał z grupy IgA i IgM, a suplementy z siarą mogą zawierać przykładowo 30% IgG.
• laktoferyna o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym, przeciwgrzybiczym, antyoksydacyjnym. Związek ten wiąże żelazo, wykazuje właściwości prebiotyczne (wspiera bakterie Lactobacillus i Bifidobacterium zasiedlające florę jelitową), a także ma znaczenie dla integralności śluzówki jelit.
• enzymy, np. lizozym o właściwościach przeciwbakteryjnych.
• alfa-laktoalbuminy, które wspierają rozwój jelit i mózgu u niemowląt, a także wykazuje właściwości przeciwbakteryjne.
• czynniki wzrostu, które wspierają gojenie ran i nabłonka (głównie dróg oddechowych) oraz namnażanie się komórek.

Colostrum – zastosowanie

Na co pomaga colostrum? Preparaty z siarą bydlęca mogą:

• wspierać system immunologiczny u osób z obniżoną odpornością,
• skracać czas trwania choroby, np. infekcji górnych dróg oddechowych,
• łagodzić przebieg niektórych chorób jelit u dzieci i dorosłych.

Colostrum dla niemowląt

Colostrum bovinum może wspierać odporność i rozwój układu pokarmowego u niemowląt. Dzięki wysokiej zawartości immunoglobulin pomaga w walce z patogenami oraz wspiera szczelność bariery jelitowej. Na co jeszcze jest colostrum? Może zmniejszać częstotliwość i nasilenie biegunek infekcyjnych, w tym rotawirusowych, a także wspomagać organizm w przypadku nawracających infekcji górnych dróg oddechowych.

Colostrum dla wcześniaków

Niektóre badania sugerują możliwość wykorzystania colostrum u wcześniaków w:

• ograniczaniu ryzyka martwiczego zapalenia jelit oraz sepsy (występowała ona rzadziej, choć dane są niejednoznaczne), 
• poprawie tolerancji żywienia i szybszym wprowadzeniu żywienia dojelitowego. 

Młodziwo może wspierać również rozwój wcześniaków, jednak o stosowaniu colostrum w tej grupie pacjentów decyduje lekarz!

Colostrum u osób aktywnych

Jak pokazują badania, z colostrum mogą skorzystać również osoby aktywne i uprawiające sport. Wynika to z faktu, że może ono:

• wspierać regenerację mięśni po wysiłku,
• zmniejsza uszkodzenia,
• redukuje stan zapalny w obrębie mięśni,
• poprawiać wydolność fizyczną,
• mieć pozytywny wpływ na kości.

Colostrum – jak długo stosować?

Brakuje danych, które określają maksymalny czas suplementacji. Badania potwierdzają korzystne działanie przy stosowaniu przez dwa do kilkunastu tygodni. Warto dodać, że w niektórych przypadkach efekt suplementacji utrzymuje się długofalowo – np. czterotygodniowe stosowanie colostrum pozwoliło zmniejszyć ryzyko biegunek przez około 6 miesięcy.

Od jakiego wieku można stosować colostrum?

Wiele preparatów z siarą bydlęcą jest dopuszczonych do stosowania już u niemowląt. W określonych wskazaniach lekarz może zlecić jej stosowanie również u wcześniaków.

Jak brać colostrum?

Preparaty z colostrum stosuje się doustnie zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza. Pojedyncza dawka może zawierać 200-500 mg liofilizatu siary bydlęcej, a zalecana dobowa porcja przekracza 1000 mg.

Siara bydlęca – przeciwwskazania

Kto nie może stosować colostrum? Z jego stosowania są wykluczone osoby z uczuleniem na siarę. Przeciwwskazaniem może być również alergia na białka mleka krowiego (ze względu na ryzyko reakcji krzyżowej) oraz nietolerancja laktozy, chociaż tutaj zależy to od nasilenia objawów – nie jest to przeciwwskazanie bezwzględne.

W przypadku nadwrażliwości lub uczulenia na colostrum, sprawdź artykuł o tym, jak wzmocnić odporność bez stosowania siary bydlęcej.

Colostrum – skutki uboczne

Preparaty z colostrum, mimo że zazwyczaj dobrze tolerowane, nie są całkowicie wolne od działań niepożądanych. U niektórych pacjentów mogą wystąpić łagodne objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak:

• wzdęcia,
• nudności,
• biegunki lub zaparcia (co tłumaczy się obecnością kazeiny, która może spowalniać pracę jelit),
• uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej.

U części osób objawy mogą być związane z obecnością potencjalnie alergizujących białek w colostrum – podejrzewa się o to m.in. alfa-laktoalbuminę. Dodatkowo, niewielkie ilości laktozy, choć niższe niż w dojrzałym mleku krowim, mogą powodować określone dolegliwości u osób z nietolerancją cukru mlecznego.

Czy colostrum wchodzi w interakcje z innymi lekami?

Jest mało prawdopodobne, aby colostrum istotnie wpływało na wchłanianie leków. Gotowe preparaty zawierają niewielkie ilości kazeiny – składnika, który mógłby potencjalnie osłabiać absorpcję leków doustnych poprzez spowolnienie motoryki przewodu pokarmowego.

Colostrum bovinum – nie tylko na odporność

Colostrum bovinum to jeden ze składników, który znajduje zastosowanie u dzieci od pierwszych dni życia, ponieważ dostarcza gotowych przeciwciał. Oprócz wsparcia funkcji obronnych organizmu może np. łagodzić biegunkę. Czy warto je stosować? Badania pokazują wiele właściwości leczniczych colostrum. To jednak składnik, którego nie mogą stosować osoby uczulone na siarę, a także obciążone nietolerancją białek pochodzenia krowiego lub laktozy.

Źródła:

1. Canbolat AA, Lombardo M, Mondragon AdC, López JMM, Bechelany M, Karav S. Bovine Colostrum in Pediatric Nutrition and Health. Nutrients. 2024; 16(24):4305. https://doi.org/10.3390/nu16244305
2. Durkalec-Michalski K, Główka N, Podgórski T, et al. Does Colostrum Bovinum Supplementation Affect Swimming Performance in Endurance-Trained Males? A Randomized Placebo-Controlled Crossover Study. Nutrients. 2024;16(18):3204. Published 2024 Sep 22. doi:10.3390/nu16183204
3. Durkalec-Michalski K, Główka N, Podgórski T, Woźniewicz M, Nowaczyk PM. The effect of 12-week high-dose Colostrum Bovinum supplementation on immunological, hematological and biochemical markers in endurance athletes: a randomized crossover placebo-controlled study. Front Immunol. 2024;15:1425785. Published 2024 Oct 21. doi:10.3389/fimmu.2024.1425785
4. Dziewiecka H, Buttar HS, Kasperska A, et al. A Systematic Review of the Influence of Bovine Colostrum Supplementation on Leaky Gut Syndrome in Athletes: Diagnostic Biomarkers and Future Directions. Nutrients. 2022;14(12):2512. Published 2022 Jun 17. doi:10.3390/nu14122512
5. Główka N, Durkalec-Michalski K, Woźniewicz M. Immunological Outcomes of Bovine Colostrum Supplementation in Trained and Physically Active People: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2020;12(4):1023. Published 2020 Apr 8. doi:10.3390/nu12041023
6. Guberti M, Botti S, Capuzzo MT, et al. Bovine Colostrum Applications in Sick and Healthy People: A Systematic Review. Nutrients. 2021;13(7):2194. Published 2021 Jun 25. doi:10.3390/nu13072194
7. Hałasa M, Baśkiewicz-Hałasa M, Jamioł-Milc D et al. Bovine colostrum supplementation in prevention of upper respiratory tract infections – Systematic review, meta-analysis and meta-regression of randomized controlled trials. Journal of Functional Foods. 2022. t. 93, art. 105316. DOI: 10.1016/j.jff.2022.105316.
8. Sangild PT, Vonderohe C, Melendez Hebib V, Burrin DG. Potential Benefits of Bovine Colostrum in Pediatric Nutrition and Health. Nutrients. 2021;13(8):2551. Published 2021 Jul 26. doi:10.3390/nu13082551