Bakteryjny odcisk palca. Sztuczna inteligencja wykryje raka jelita bez kolonoskopii?

Z tego tekstu dowiesz się:

• Analiza mikrobioty jelitowej z wykorzystaniem AI pozwala wykryć raka jelita grubego z wysoką skutecznością (ok. 90%), zbliżoną do kolonoskopii.
• Nowa metoda jest nieinwazyjna, tańsza i bardziej komfortowa dla pacjenta, co może zwiększyć wykrywalność choroby na wczesnym etapie.
• Technologia ma potencjał stać się narzędziem przesiewowym i w przyszłości znaleźć zastosowanie także w diagnostyce innych chorób.

Rak jelita grubego to jeden z najgroźniejszych nowotworów, zajmujący drugie miejsce na liście przyczyn zgonów onkologicznych na świecie. W skutecznej walce z nim najważniejszy jest czas – wczesne wykrycie zmian znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Tradycyjna kolonoskopia, choć precyzyjna, dla wielu pacjentów pozostaje procedurą „nie do przejścia” – ze względu na stres, który powoduje, i uciążliwe przygotowania. Nadchodzi jednak alternatywa, która może zmienić zasady gry. Zespół pod kierunkiem prof. Mirko Trajkovskiego z Uniwersytetu Genewskiego opracował metodę, która pozwala zajrzeć w głąb zdrowia pacjenta bez użycia endoskopu, przyglądając się „jedynie” bakteriom zamieszkującym jelita.

Sprawdź popularne kategorie

Sztuczna inteligencja w służbie mikrobiologii

Przełom polega na niezwykle szczegółowym podejściu do tematu. Naukowcy nie poprzestali na ogólnym opisie flory bakteryjnej. Dzięki zastosowaniu sztucznej inteligencji i algorytmów uczenia maszynowego, stworzyli katalog mikroorganizmów na poziomie podgatunków. To tak, jakby zamiast rozpoznawać jedynie markę samochodu, potrafili określić konkretny model, rok produkcji i stan techniczny każdej części. Połączenie ogromnej bazy danych mikrobiologicznych z informacjami klinicznymi pozwoliło stworzyć narzędzie o imponującej precyzji. System uczy się, które konkretne bakterie i ich specyficzne odmiany towarzyszą rozwojowi nowotworu.

Skuteczność na poziomie „złotego standardu”

Największym zaskoczeniem okazały się wyniki testów. Analiza próbki kału pod kątem obecności konkretnych bakterii wykazała aż 90-procentową skuteczność w wykrywaniu raka jelita grubego. Jak zauważa współautor badania, Matija Trickovic, to obecnie najlepszy wynik wśród wszystkich dostępnych metod nieinwazyjnych. Co to oznacza dla pacjenta i systemu ochrony zdrowia?

• Wysoką pewność – skuteczność na poziomie 90% jest zbliżona do tradycyjnej kolonoskopii (94%).
• Niższe koszty – metoda laboratoryjna jest znacznie tańsza niż pełna procedura endoskopowa, często wykonywana w znieczuleniu.
• Komfort: badanie jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne.

Przyszłość nie tylko w jelitach

Naukowcy z Genewy nie zamierzają poprzestać na obecnym etapie. Planowane są dalsze badania kliniczne, które mają doprecyzować, na jak wczesnych stadiach choroby model jest najbardziej czuły. Wizja przyszłości jest klarowna: test bakteryjny mógłby stać się powszechnym narzędziem przesiewowym. Dopiero w sytuacji, gdy algorytm wskaże wynik dodatni, pacjent byłby kierowany na kolonoskopię w celu usunięcia zmian lub potwierdzenia diagnozy. 

Co więcej, nowatorskie podejście Szwajcarów może otworzyć drzwi do diagnostyki innych schorzeń. Skoro każda choroba zostawia swój specyficzny ślad w naszej mikrobiocie, analiza podgatunków bakterii może wkrótce stać się uniwersalnym kluczem do analizy zdrowia. Wczesne wykrycie raka jelita grubego to dla tysięcy osób szansa na całkowite wyleczenie, a nowa metoda z Genewy sprawia, że diagnoza staje się prostsza niż kiedykolwiek wcześniej.

Źródła:

1. Gut bacteria can reveal colorectal cancer, https://www.unige.ch/medecine/en/public-outreach/media/gut-bacteria-can-reveal-colorectal-cancer, [dostęp: 14.04.2026 r.]
2. Tričković M, Kieser S, Zdobnov EM, Trajkovski M. Subspecies of the human gut microbiota carry implicit information for in-depth microbiome research. Cell Host Microbe. 2025 Aug 13;33(8):1446-1458.e4. doi: 10.1016/j.chom.2025.07.015. PMID: 40812187.