Przejdź do głównej treści
0 wyników
Mapa aptekKontakt
  • Microcart closed

    • Szczepionka na wściekliznę – jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu?

    28. 7. 2026 · 9 minut czytania
    wzmocnienie odporności

    Odporność po szczepieniu przeciw wściekliźnie nie utrzymuje się na stałe. Sprawdź, jak długo działa szczepionka, kiedy i u kogo potrzebne są dawki przypominające.

    mgr farm. Agnieszka Malissa
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    Szczepionka na wściekliznę – jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu?

    Spis treści

    Wścieklizna to groźna choroba zakaźna, która niemal zawsze kończy się śmiercią. Skuteczna profilaktyka w postaci szczepień chroni zarówno osoby narażone zawodowo, jak i te, które miały kontakt ze zwierzęciem podejrzanym o wściekliznę. Zobacz, jak wygląda schemat szczepienia na wściekliznę!

    Kto powinien przyjąć szczepionkę przeciw wściekliźnie?

    Szczepienie przeciw wściekliźnie zaleca się:

    • osobom podróżującym do regionów, w których wścieklizna występuje endemicznie zwłaszcza do krajów Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej; jest ono szczególnie wskazane osobom planującym aktywny wypoczynek, pobyt na terenach wiejskich lub podróż do miejsc z ograniczonym dostępem do opieki medycznej,
    • dzieciom podróżującym do regionów wysokiego ryzyka zakażenia, ponieważ częściej mają kontakt ze zwierzętami i mogą nie zgłosić pogryzienia lub zadrapania,
    • pracownikom laboratoriów diagnostycznych, naukowo-badawczych i produkcyjnych mających kontakt z wirusem,
    • lekarzom weterynarii, opiekunom zwierząt oraz leśnikom,
    • osobom narażonym na kontakt z potencjalnie zakażonymi zwierzętami, takimi jak psy, koty, skunksy, szopy pracze czy nietoperze,
    • osobom po kontakcie ze zwierzęciem potencjalnie chorym na wściekliznę.

    Zobacz inne szczepienia przed wyjazdem za granicę, które warto rozważyć!

    szczepienia podróżne

    Kiedy należy przyjąć szczepionkę na wściekliznę – przed czy po narażeniu na zakażenie?

    Szczepionka przeciw wściekliźnie stosowana jest w dwóch sytuacjach:

    • w profilaktyce przedekspozycyjnej – u osób z grup ryzyka, jeszcze przed możliwym zakażeniem,
    • w profilaktyce poekspozycyjnej – po pogryzieniu lub kontakcie ze śliną chorego bądź podejrzanego o wściekliznę zwierzęcia.

    Wścieklizna to neuroinfekcja o najwyższym współczynniku śmiertelności spośród wszystkich chorób zakaźnych. Każdy przypadek u osoby niezaszczepionej lub u której nie wdrożono odpowiednich działań po pogryzieniu (podanie immunoglobuliny i/lub szczepionki), kończy się śmiercią.

    szczepionka przeciw wściekliźnie

    Ile dawek szczepionki przeciw wściekliźnie jest potrzebnych w każdym schemacie?

    Szczepionki przeciw wściekliźnie zawierają inaktywowane (zabite) wirusy. Liczba dawek zależy od rodzaju profilaktyki oraz tego, czy pacjent był wcześniej szczepiony.

    Schemat profilaktyki przedekspozycyjnej
    • Schemat podstawowy (Verorab i Rabipur): 3 dawki szczepionki w dniach: 0, 7 oraz 21 (lub 28),
    • Schemat tygodniowy (Verorab i Rabipur): 2 dawki szczepionki w dniach w 0 i 7- u osób z prawidłową odpowiedzią immunologiczną,
    • Schemat przyspieszony (Rabipur): 3 dawki szczepionki w dniach 0, 3 i 7 dni - możesz rozważyć u osób w wieku 18–65 lat, u których jest konieczne szybsze uzyskanie ochrony
    • U osób z zaburzeniami odporności nie należy stosować schematu tygodniowego 

    Schemat profilaktyki poekspozycyjnej u osób wcześniej nieszczepionych

    Stosuje się szczepionkę, a przy ciężkich narażeniach (kategoria III) dodatkowo immunoglobulinę.


    Dostępne są dwa schematy:

    • Essen (podstawowy): 5 dawek w dniach 0, 3, 7, 14 i 28,
    • Zagrzeb (alternatywny 2-1-1): 4 dawki – dwie jednocześnie w dniu 0, następnie w dniach 7 i 21.

    Schemat poekspozycyjny u osób wcześniej szczepionych

    Podaje się 2 dawki w dniach 0. i 3.

    Immunoglobulina przeciw wściekliźnie nie jest wskazana u osób wcześniej zaszczepionych.

    Czy wymagane są dawki przypominające?

    Konieczność podania dawki przypominającej zależy od ryzyka kontaktu z wirusem wścieklizny. U osób stale narażonych na zakażenie lekarz może zalecić okresową kontrolę stężenia przeciwciał przeciw wirusowi wścieklizny oraz podanie dawki przypominającej, jeśli będzie to konieczne. Zgodnie z ChPL dla szczepionki Rabipur dawki przypominające są zwykle wymagane co 2–5 lat, natomiast w przypadku szczepionki Verorab zaleca się je co 3–5 lat. 

    szczepionka na wściekliznę

    Jak szybko po ugryzieniu lub zadrapaniu należy rozpocząć szczepienie na wściekliznę?

    Szczepienie przeciwko wściekliźnie należy rozpocząć natychmiast po ekspozycji, nie czekając na rozwój objawów ani potwierdzenie zakażenia u zwierzęcia. Postępowanie obejmuje dokładne oczyszczenie rany, a w razie wskazań także podanie swoistej immunoglobuliny przeciw wściekliźnie – jednocześnie z pierwszą dawką szczepionki lub najpóźniej do 7. dnia od jej podania. Zakres profilaktyki zależy od rodzaju kontaktu ze zwierzęciem. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wyróżnia trzy kategorie narażenia, które określają konieczność zastosowania szczepionki i immunoglobuliny. 

     

    Kategoria narażenia

    Charakter ekspozycji

    Zalecane postępowanie

    kategoria I – brak narażenia

    Dotykanie lub karmienie zwierząt, oślinienie skóry bez przerwania jej ciągłości.

    Nie stosuje się profilaktyki poekspozycyjnej, jeśli dostępna jest wiarygodna dokumentacja medyczna dotycząca zwierzęcia

    kategoria II – narażenie

    Niewielkie ugryzienie odsłoniętej skóry, niewielkie zadrapania lub otarcia bez krwawienia.

    Natychmiast podać szczepionkę. Leczenie można przerwać, jeśli w ciągu 10 dni obserwacji zwierzę pozostaje zdrowe lub testy laboratoryjne wykluczą obecność wirusa wścieklizny. 
    Kontakt z nietoperzem należy traktować jako kategorię III.

    kategoria III – ciężkie narażenie

    Pojedyncze lub liczne ugryzienia/zadrapania przechodzące przez  całą grubość skóry, poślinienie błony śluzowej lub zranionej skóry, narażenie na kontakt z nietoperzem.

    Natychmiast podać szczepionkę przeciw wściekliźnie i immunoglobulinę, najlepiej jak najszybciej po rozpoczęciu profilaktyki po ekspozycji.  Immunoglobulinę przeciw wściekliźnie możne być podana do 7 dni od pierwszej dawki szczepionki. Leczenie można przerwać, jeśli w ciągu 10-dniowej obserwacji zwierzę pozostaje zdrowe lub jeśli u zwierzęcia potwierdzono negatywny wynik badań na obecność wirusa wścieklizny.

    Jak długo utrzymuje się odporność po szczepieniu na wściekliznę?

    Dwudawkowy schemat szczepienia przedekspozycyjnego zapewnia ochronę przez co najmniej 3 lata. Obecnie trwają badania oceniające czas utrzymywania się odporności po tym schemacie. W przypadku klasycznego schematu trójdawkowego przeciwciała utrzymują się przez co najmniej 3–5 lat po szczepieniu szczepionką Verorab oraz 2–5 lat po szczepieniu szczepionką Rabipur. 

    Szczepionka na wściekliznę – przeciwwskazania

    Ze względu na niemal zawsze śmiertelny przebieg wścieklizny po wystąpieniu objawów klinicznych, w przypadku narażenia na zakażenie nie ma przeciwwskazań do rozpoczęcia szczepienia poekspozycyjnego. 

    W przypadku szczepienia przedekspozycyjnego przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek składnik szczepionki. Szczepienie należy natomiast odroczyć u osób z ostrą chorobą przebiegającą z gorączką. 

    Szczepionka na wściekliznę dla człowieka – skutki uboczne

    Po podaniu szczepionki przeciwko wściekliźnie mogą wystąpić działania niepożądane, które zazwyczaj mają łagodny charakter i ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. 

    Najczęściej obserwuje się: 

    • odczyny miejscowe – ból, zaczerwienienie, obrzęk, świąd lub stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia,  
    • objawy ogólne – ból głowy, ból mięśni, złe samopoczucie, gorączkę oraz objawy grypopodobne.  

    Rzadziej mogą wystąpić m.in. nudności, ból brzucha, biegunka, zawroty głowy, ból stawów, dreszcze lub reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka czy pokrzywka. 

    szczepienia w aptekach Dr.Max

    Ile kosztuje szczepionka na wściekliznę dla człowieka?

    Podobnie jak większość szczepionek stosowanych w medycynie podróży, szczepionki przeciw wściekliźnie nie są refundowane, dlatego pacjent ponosi koszt jej zakupu. Cena preparatu zależy od wybranej szczepionki oraz apteki.

    Gdzie można zaszczepić się przeciwko wściekliźnie?

    Osoby dorosłe mogą zaszczepić się przeciwko wściekliźnie w aptekach posiadających umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na realizację szczepień ochronnych. Kwalifikacja do szczepienia oraz jego wykonanie nie są finansowane przez NFZ, dlatego farmaceuta może pobrać opłatę za kwalifikację i wykonanie szczepienia oraz wystawienie recepty farmaceutycznej na szczepionkę, jeśli pacjent jej nie posiada. 

    Szczepienie przeciwko wściekliźnie można również wykonać w placówce podstawowej opieki zdrowotnej, prywatnym gabinecie lekarskim lub poradni medycyny podróży. 

    Szczepienie w aptece to bezpieczna i wygodna forma profilaktyki chorób zakaźnych. 

    Warto wiedzieć
    Podczas jednej wizyty farmaceuta przeprowadza wywiad i kwalifikację do szczepienia, a w razie potrzeby wystawia receptę farmaceutyczną na szczepionkę. Następnie uprawniony farmaceuta podaje szczepionkę, po czym pacjent pozostaje pod obserwacją przez około 15–20 minut. Informacja o wykonanym szczepieniu zostaje wpisana do elektronicznej karty szczepień. Obecnie cały proces odbywa się w jednym miejscu, bez konieczności wizyty u lekarza.

    Jeśli farmaceuta wystawi receptę farmaceutyczną na szczepionkę, szczepienie musi zostać wykonane w tej samej aptece. Nie ma możliwości wykupienia preparatu na podstawie takiej recepty i zaszczepienia się w innym punkcie szczepień. 

    Sprawdź preparaty pierwszej pomocy

    Wścieklizna za granicą – na co uważać w podróży?

    Ryzyko zakażenia wścieklizną jest największe podczas podróży do krajów Azji i Afryki, gdzie choroba nadal stanowi istotny problem zdrowia publicznego. Występuje również w części państw Ameryki Środkowej i Południowej. Za większość zakażeń u ludzi odpowiadają psy, rzadziej koty, nietoperze i dzikie zwierzęta. 

    Przed wyjazdem warto pamiętać, że w wielu krajach rozwijających się dostęp do szczepionek przeciwko wściekliźnie oraz swoistej immunoglobuliny jest ograniczony lub całkowicie niedostępny. Zdarza się również, że podróżni po narażeniu otrzymują szczepienie w niepełnym schemacie (np. tylko 1 dawkę) bez odpowiednich zaleceń dotyczących dalszego postępowania. Jeśli podczas podróży dojdzie do pogryzienia, zadrapania lub oślinienia przez zwierzę, należy natychmiast dokładnie przemyć ranę wodą z mydłem (lub innym detergentem) przez co najmniej 10-15 minut oraz wydezynfekować (spirytus, jodyna) i jak najszybciej zgłosić się do najbliższej placówki medycznej. Nie należy czekać z rozpoczęciem profilaktyki poekspozycyjnej do powrotu do Polski, ponieważ szybkie wdrożenie leczenia jest kluczowe dla zapobieżenia rozwojowi choroby.

    Szczepionka na wściekliznę – podsumowanie

    Szczepienie przeciw wściekliźnie jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania jednej z najbardziej śmiertelnych chorób zakaźnych. Jest szczególnie zalecane osobom podróżującym do krajów Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej, zwłaszcza planującym aktywny wypoczynek, pobyt na terenach wiejskich lub podróż do miejsc z ograniczonym dostępem do opieki medycznej. Choć szczepienie przed wyjazdem nie eliminuje konieczności zgłoszenia się do lekarza po pogryzieniu lub podrapaniu przez zwierzę, upraszcza postępowanie poekspozycyjne i zwiększa bezpieczeństwo podczas podróży. Każdy kontakt z potencjalnie zakażonym zwierzęciem wymaga natychmiastowego przemycia rany oraz pilnej konsultacji medycznej, ponieważ szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania może zapobiec rozwojowi choroby.

    FAQ

    Najnowsze artykuły

    Co to jest joga twarzy i jakie daje efekty?

    Co to jest joga twarzy i jakie daje efekty?

    Joga twarzy zyskuje coraz większą popularność jako naturalna alternatywa dla zabiegów medycyny estetycznej. Regularne ćwiczenia mięśni twarzy poprawiają ich napięcie i jędrność skóry.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Czy maska LED na twarz naprawdę działa?

    Czy maska LED na twarz naprawdę działa?

    Terapia światłem LED przestała być zarezerwowana dla gabinetów kosmetycznych – dziś możesz korzystać z niej we własnym domu. Regularne stosowanie masek LED, zgodnie z zaleceniami, pozwala poprawić napięcie skóry, rozjaśnić ją i wygładzić – to efekty potwierdzone badaniami naukowymi.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Zgrubienie po szczepieniu – czy jest normalne i kiedy minie

    Zgrubienie po szczepieniu – czy jest normalne i kiedy minie

    Zgrubienie po szczepieniu – czy jest normalne? Sprawdź, ile się utrzymuje, skąd się bierze, jak złagodzić objawy i kiedy warto skonsultować się z lekarzem.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Najlepszy maślan sodu – ranking 2026

    Najlepszy maślan sodu – ranking 2026

    Maślan sodu wspiera, regeneruje i reguluje pracę jelit. Po kilku tygodniach stosowania możesz zaobserwować efekty stosowania. Poznaj ranking produktów 2026.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Najlepszy magnez w 2026 – ranking produktów

    Najlepszy magnez w 2026 – ranking produktów

    Magnez to jeden z ważniejszych dla organizmu pierwiastków. Dowiedz się, po który najlepiej sięgnąć, aby uzupełnić jego niedobory.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Najlepsze suplementy diety z berberyną – TOP 5 produktów 2026 roku

    Najlepsze suplementy diety z berberyną – TOP 5 produktów 2026 roku

    Berberyna wspiera metabolizm glukozy i tłuszczów, dzięki czemu jest suplementem diety, po który chętnie sięgają osoby z insulinoopornością. Poznaj najlepsze produkty z berberyną.
    mgr Sylwia Brodniewska

    Książeczka zdrowia dziecka – czym jest i do czego służy?

    Książeczka zdrowia dziecka – czym jest i do czego służy?

    Książeczka zdrowia dziecka to jeden z pierwszych dokumentów, jaki maluch otrzymuje w życiu. Dostaje ją rodzina jeszcze na oddziale noworodkowym, zaraz po porodzie. To w niej na bieżąco zapisuje się przebieg rozwoju fizycznego dziecka, przechorowane choroby, wykonane zabiegi, wyniki bilansów zdrowia oraz historię szczepień.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Nieutulony płacz po szczepieniu – kiedy jest NOP-em i co robić

    Nieutulony płacz po szczepieniu – kiedy jest NOP-em i co robić

    Wizyty w gabinecie zabiegowym to dla najmłodszych pacjentów i ich opiekunów moment pełen emocji. Krótkotrwały płacz zaraz po samym wkłuciu to naturalna reakcja organizmu na ból i stres – nie powinien niepokoić. Inaczej jest jednak, gdy dziecka nie da się uspokoić przez dłuższy czas – taki uporczywy krzyk może być sygnałem wymagającym uwagi. Czy długotrwały płacz po szczepieniu mieści się w granicach...
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    Mity o szczepionkach – najczęstsze mity o szczepionkach

    Mity o szczepionkach – najczęstsze mity o szczepionkach

    W internecie obok rzetelnej wiedzy medycznej pojawiają się też informacje niepotwierdzone naukowo, co czasem utrudnia ich odróżnienie. Dotyczy to również niektórych twierdzeń na temat bezpieczeństwa szczepień, ich składu czy wpływu na układ odpornościowy.
    mgr farm. Agnieszka Malissa

    Wysypka po szczepieniu – kiedy jest normalna, a kiedy wymaga konsultacji?

    Wysypka po szczepieniu – kiedy jest normalna, a kiedy wymaga konsultacji?

    Zauważenie jakichkolwiek zmian skórnych u dziecka lub osoby dorosłej wkrótce po wizycie w gabinecie zabiegowym to sytuacja, która naturalnie wywołuje niepokój.
    dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

    O autorze
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    Od ponad 10 lat zarządza apteką, dbając o standardy obsługi pacjenta i wdrażając nowoczesne usługi farmaceutyczne. Obecnie jako Manager ds. Usług Farmaceutycznych odpowiada za rozwój, wdrażanie i utrzymanie jakości usług farmaceutycznych w aptekach. Pełni również funkcję Przewodniczącej Komisji ds. Opieki Farmaceutycznej – tworzy strategię wdrażania usług i szkoli farmaceutów. Jej główne obszary działalności zawodowej obejmują opiekę farmaceutyczną oraz szczepienia ochronne. Organizuje punkty szczepień, kwalifikuje pacjentów i koordynuje działania medyczne oraz edukacyjne. Wdraża badania diagnostyczne w aptekach, wspierające profilaktykę i wczesne wykrywanie chorób przewlekłych. Jest członkinią Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. Publikuje w czasopismach naukowych – jej prace ukazały się m.in. w Trends in Pharmacological Sciences, Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis oraz „Farmacji Polskiej”. Prowadzi warsztaty i szkolenia dla farmaceutów z opieki farmaceutycznej i szczepień ochronnych. Działa także jako edukatorka zdrowotna – prowadzi wykłady dla seniorów w domach pomocy społecznej, klubach seniora i w ramach programów NFZ, z naciskiem na profilaktykę i szczepienia. Ukończyła studia podyplomowe „Zasady organizacji i realizacja zadań zespołów interdyscyplinarnych w opiece medycznej” na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (2025–2026), „Nowoczesna farmacja i farmakologia kliniczna z elementami zintegrowanej opieki farmaceutycznej” na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (2024–2025) oraz „Marketing na Rynku Farmaceutycznym” na Uniwersytecie Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu (2023–2024).
    Przeczytaj więcej od tego autora
    Powrót do listy
    O autorze
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    mgr farm. Agnieszka Malissa
    Od ponad 10 lat zarządza apteką, dbając o standardy obsługi pacjenta i wdrażając nowoczesne usługi farmaceutyczne. Obecnie jako Manager ds. Usług Farmaceutycznych odpowiada za rozwój, wdrażanie i utrzymanie jakości usług...
    Przeczytaj więcej od tego autora

    Spis treści