Szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu – kto powinien się zaszczepić?

Japońskie zapalenie mózgu to groźna choroba wirusowa przenoszona przez komary, występująca głównie w krajach Azji i Pacyfiku. Choć ryzyko zachorowania dla większości turystów jest niewielkie, w niektórych sytuacjach zaleca się szczepienie ochronne. Sprawdź, kiedy warto rozważyć szczepienie, ile dawek trzeba przyjąć i jakie mogą być działania niepożądane.

Kto powinien rozważyć szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu?

Szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu (JE – Japanese Encephalitis) zaleca się osobom, które mogą być narażone na kontakt z wirusem. Dla większości turystów ryzyko zachorowania jest bardzo niskie, jednak w niektórych sytuacjach szczepienie jest wskazane.

Szczepienie jest zalecane dla:

• osób planujących dłuższy pobyt (np. miesiąc lub więcej), częste podróże lub przeprowadzkę do krajów endemicznych,
• podróżnych, którzy nie znają jeszcze szczegółów dotyczących czasu, miejsca czy charakteru pobytu w rejonach zagrożonych,
• pracowników służby zdrowia oraz innych osób zawodowo narażonych (np. uczestniczących w programach kontroli komarów – wektorów choroby).

Jakie czynniki lekarz bierze pod uwagę przy kwalifikacji do szczepienia?

Decyzja o szczepieniu przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu zależy od indywidualnej oceny ryzyka. Lekarz podczas kwalifikacji zwraca uwagę m.in. na:

• planowaną długość pobytu,
• porę roku i warunki klimatyczne w miejscu podróży (np. sezon deszczowy, czas nasilonej aktywności komarów),
• miejsce wyjazdu – szczególnie obszary wiejskie,
• rodzaj planowanych aktywności,
• warunki zakwaterowania, zwłaszcza dostępność klimatyzacji lub moskitier.

Zobacz również inne zalecane szczepienia przed wyjazdem za granicę!

Kiedy najlepiej przyjąć szczepionkę na japońskie zapalenie mózgu?

Szczepienie najlepiej rozpocząć z wyprzedzeniem, tak aby zakończyć cykl przed wyjazdem. Ostatnia dawka powinna być podana co najmniej 7 dni przed możliwą ekspozycją (np. przed podróżą). Pełna ochrona nie jest zapewniona, jeśli cykl podstawowy nie zostanie zakończony.

Ile dawek szczepionki trzeba przyjąć przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu?

Podstawowy schemat obejmuje 2 dawki szczepionki. W zależności od ryzyka ekspozycji konieczne mogą być także dawki przypominające.

• Podstawowy schemat szczepienia – 2 dawki w dniu 0 i 28.
• Przyspieszony schemat szczepienia – 2 dawki w dniu 0 i 7.

Pierwsza dawka przypominająca jest podawana po 12-24 miesiącach, a kolejna po 10 latach.

Gdzie można zaszczepić się przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu?

Tego szczepienia nie można zrealizować w aptece. Jest wykonywane wyłącznie w punktach szczepień dla podróżnych, przez lekarza lub wykwalifikowaną pielęgniarkę. Zobacz inne szczepienia w aptece, które może wykonać farmaceuta posiadający uprawnienia.

Szczepionka na japońskie zapalenie mózgu – przeciwwskazania

Szczepienie przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu nie zawsze może być wykonane. Do głównych przeciwwskazań należą:

• nadwrażliwość lub ciężka reakcja alergiczna (np. anafilaksja) na składniki szczepionki,
• poważna infekcja przebiegająca z gorączką – w takim przypadku szczepienie należy odłożyć do czasu wyzdrowienia.

Szczepionka na japońskie zapalenie mózgu – skutki uboczne

Szczepionka przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu jest uznawana za bezpieczną. Najczęstsze działania niepożądane obejmują:

• u dorosłych: ból głowy, bóle mięśni, zmęczenie, ból i tkliwość w miejscu wstrzyknięcia,
• u dzieci (2 mies.–18 lat): gorączka, objawy grypopodobne, drażliwość, zmniejszony apetyt, biegunka, ból i tkliwość w miejscu podania szczepionki.

Szczepienie na japońskie zapalenie mózgu – podsumowanie

Szczepionka przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu to skuteczna i bezpieczna ochrona dla osób podróżujących do krajów endemicznych. Podstawowy schemat obejmuje dwie dawki, a przy dalszym ryzyku podaje się dawki przypominające. To bezpieczna szczepionka dla dzieci po 2. miesiącu życia i dorosłych.

FAQ

Źródła:

1. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.10.3.3.
2. https://www.cdc.gov/japanese-encephalitis/prevention/japanese-encephalitis-vaccine.html, [dostęp 16.08.2025]
3. https://www.cdc.gov/japanese-encephalitis/hcp/vaccine/index.html, [dostęp 16.08.2025]
4. https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/policies/position-papers/japanese-encephalitis, [dostęp 16.08.2025]
5. https://medycynatropikalna.pl/choroba/japonskie-zapalenie-mozgu, [dostęp 16.08.2025]
6. CHPL szczepionki na japońskie zapalenie mózgu zarejestrowana na terenie RP, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, [dostęp 16.08.2025]
7. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/od-25-sierpnia-2025-roku-wiecej-szczepien-w-aptekach-za-podanie-szczepionki-zaplaci-nfz,8816.html [dostęp 28.08.2025]