Bronchoskopia − jak się przygotować do badania?

Bronchoskopia to badanie tchawicy i dużych oskrzeli. Wykonuje się je za pomocą specjalnego urządzenia wprowadzanego przez nos lub usta. Dzięki bronchoskopii można ocenić stan dróg oddechowych, pobrać materiał do badań lub usunąć ciało obce. Jakie są wskazania i przeciwwskazania do przeprowadzenia zabiegu? Jak się do niego przygotować i czego się po nim spodziewać?

Na czym polega bronchoskopia?

Bronchoskopia to badanie tchawicy i dużych oskrzeli. Giętki bronchofiberoskop lub znacznie rzadziej, sztywny bronchoskop, wprowadza się przez nos lub usta i prowadzi dalej w głąb dróg oddechowych.

Takie badanie najczęściej przeprowadzane podczas diagnostyki i umożliwia ocenę przebiegu, ruchomości, drożności i wyglądu tchawicy i oskrzeli. Podczas bronchoskopii można pobrać materiał do badań mikrobiologicznych, cytologicznych i histologicznych − np. wykonać wymaz szczoteczkowy, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, biopsję węzła chłonnego, biopsję ściany oskrzeli czy płuca. Czasem, gdy z dróg oddechowych należy odessać nadmiar wydzieliny lub usunąć zaaspirowane ciało obce, bronchoskopia wykonywana jest w celach leczniczych.

Sprawdź też, jakie mogą być przyczyny duszącego kaszlu.

Bronchoskopia − wskazania

Lekarz może zlecić bronchoskopię, kiedy pojawia się:

• krwioplucie o nieznanej przyczynie
• nawracające zapalenia płuc w tej samej lokalizacji lub nawrotowe infekcje dolnych dróg oddechowych
• niezdiagnozowana duszność
• odkrztuszanie dużej ilości śluzowej i ropnej wydzieliny
• przewlekły kaszel o nieznanej przyczynie
• podejrzenie aspiracji ciała obcego, zachłyśnięcia

Bronchoskopie wykonuje się także, kiedy wymagają tego inne wyniki badań obrazowych. Czyli  w związku z:

• niedodmą
• okrągłym cieniem, niepojącymi zmianami guzowatymi
• rozsianymi zmianami w płucach
• nieprawidłowym obrysem tchawicy i oskrzeli
• powiększeniem węzłów chłonnych wnęk i śródpiersia
• uporczywym zapaleniem opłucnej z utrzymującym się płynem

Terapeutyczne wskazania do wykonania bronchoskopii to głównie:

• usunięcie ciała obcego
• odsysanie gęstej wydzieliny
• tamowanie krwawień
• poprawa drożności tchawicy i oskrzeli
• leczenie rozedmy
• termoplastyka oskrzeli w astmie oskrzelowej

Sprawdź też, co to jest astma wysiłkowa.

Bronchoskopia − badanie ma pewne przeciwwskazania  

U większości osób, które wymagają przeprowadzenia bronchoskopii, badanie można wykonać bez przeszkód. Główne przeciwwskazania dotyczą problemów z sercem − ciężka niewydolność serca, zawał serca przebyty w ciągu ostatnich 2 tygodni lub niestabilna dławica piersiowa czy ciężkie komorowe zaburzenia rytmu będą stanowić przeszkodę.

Podobnie niska liczba trombocytów (czyli płytek krwi, które pełnią istotną rolę w procesie krzepnięcia) lub poważne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego (w przypadku sztywnego bronchoskopu). W ciężkiej niewydolności oddechowej, bronchoskopię wykonuje się jedynie w celach leczniczych − nie diagnostycznych. Przeciwwskazaniem będzie także brak zgody chorego na wykonanie zabiegu lub niemożność współpracy.

Sprawdź też, co może oznaczać ból płuc przy oddychaniu.

Bronchoskopia płuc − powikłania

Bronchoskopia jest badaniem uznanym za bezpieczne. Mimo to, jak każdy zabieg, może wiązać się z pewnymi powikłaniami i choć występują one rzadko, warto o nich wiedzieć.

Najczęściej pojawiają się:

• suchość w ustach,
• zaburzenia smaku,
• drętwienie języka
• uczucie niepokoju związane z działaniem leków podawanych przed badaniem lub mających działanie znieczulające.

Powikłania związane z samym zabiegiem bronchoskopii to krwawienia z nosa i z dróg oddechowych i niewielka gorączka, która przejściowo utrzymuje się po badaniu. Rzadziej może dojść do krwotoku, odmy opłucnowej, skurczu oskrzeli, urazów gardła, krtani i oskrzeli czy spadku utlenowania krwi i zaburzeń rytmu serca.

Jak się przygotować i jak przebiega badanie?

Bronchoskopia nie wymaga bardzo skomplikowanego przygotowania. Wszystkie potrzebne badania zleci Ci Twój lekarz, będą to między innymi badania krwi (APTT, INR, morfologia), RTG klatki piersiowej i EKG.

Jeśli zażywasz jakieś leki, koniecznie poinformuj o tym swojego lekarza − możliwe, że niektóre z nich (np. leki przeciwkrzepliwe) będzie trzeba odstawić. Bezpośrednio przed badaniem nie spożywaj posiłków (co najmniej 4 − 6 godzin), ani płynów (co najmniej 2 godziny). Przynajmniej dobę przed zabiegiem nie pal papierosów.

Zanim rozpocznie się badanie, lekarz założy Ci wkłucie do żyły obwodowej (wenflon), przez które zostaną podane leki uspokajające, nasenne i przeciwbólowe. Twoje przewody nosowe, gardło i krtań zostaną znieczulone miejscowo. Następnie lekarz wprowadzi bronchofiberoskop przez Twój nos lub usta i rozpocznie badanie poszczególnych struktur układu oddechowego. Wtedy też znieczuli miejscowo błonę śluzową oskrzeli. Mimo zastosowanego znieczulenia i leków, badanie może powodować dyskomfort.

Sprawdź też, na czym polega 6-minutowy marsz badający wydolność organizmu.

U niektórych pacjentów pojawia się kaszel i uczucie duszności, inni przesypiają badanie i zupełnie nie pamiętają całego zabiegu. Bronchoskopia powinna trwać zazwyczaj około kilkunastu minut.

Po zabiegu odczekaj 2 godziny, zanim sięgniesz po coś do jedzenia. Najpierw musi ustąpić miejscowe znieczulenie gardła i krtani, żeby się nie zachłysnąć. Przez najbliższą dobę możesz odczuwać ból gardła lub chrypkę, a jeśli podczas zabiegu wykonano biopsję, niewykluczone, że pojawi się niewielkie krwioplucie.