Środki ochrony osobistej: maski i przyłbice - NAJNOWSZE ZALECENIA!

3. 3. 2021 · Aleksandra Anna Wolska · 10 minut czytania
  • codzienna pielęgnacja
Środki ochrony osobistej: maski i przyłbice - NAJNOWSZE ZALECENIA!

Środki ochrony osobistej, takie jak maski czy przyłbice, uznawane są przez WHO i CDC za jeden z najskuteczniejszych środków walki z rozprzestrzenianiem się pandemicznego wirusa SARS-COV-2 (czyli koronawirusa), który wywołuje chorobę COVID-19. To niezwykle ważny artykuł, z którego dowiesz się, jakiego rodzaju maski są skuteczne i dlaczego warto je nosić.

Środki ochrony osobistej: maski ratują życie według WHO

W Polsce od 10 października 2020 rząd nakazał zasłanianie nosa i ust w przestrzeni publicznej także na wolnym powietrzu. Decyzja ta podyktowana była znacznym wzrostem liczby osób zakażonych i chorujących na COVID-19. Dnia 26 lutego 2021 roku obowiązek zasłaniania nosa i ust został skonkretyzowany. Obecnie musimy zasłaniać twarz maseczką ochronną. Nie jest jednak wyraźnie powiedziane, jakie typu ma to być maska. Tym samym wyklucza się możliwość zasłaniania usł i nosa wyłącznie przyłbicami, półprzyłbicami, szalikami czy chustami.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO):

„Maski są kluczowym środkiem zatrzymania transmisji wirusa i ratują życie. Maski ograniczają potencjalne ryzyko ekspozycji na wirusa od osoby zakażonej, niezależnie czy występują u niej objawy, czy też nie. Maski chronią ludzi przed zakażeniem. Maski zapobiegają także dalszej transmisji, kiedy są noszone przez zakażone osoby”.

Maski z filtrami w szkole

Warto jednak podkreślić, że samo noszenie masek nie będzie skuteczne, jeżeli jako społeczeństwo nie wdrożymy pozostałych form zabezpieczenia się przed wirusem.

Jak podkreśla dalej WHO:

„Maski powinny być częścią całościowej polityki „DO IT ALL”, która składa się z: dystansowania społecznego, (unikania skupisk ludzkich, zwłaszcza w zamkniętych pomieszczeniach i bliskim kontakcie z innymi), poprawy wentylacji zamkniętych pomieszczeń (częste wietrzenie), mycia rąk, zakrywania ust i nosa podczas kichania i kaszlenia, a także innych zaleceń lekarzy”.

Sprawdź, jak odróżnić objawy grypy od COVID-19: Grypa a koronawirus - jak rozróżnić objawy?.


 


Maseczki ochronne − obowiązek zasłaniania ust i nosa w Polsce

Władze państwowe do tej pory nie precyzowały, czym zasłaniać twarz.

Zalecenie rządowe brzmi:

„Zasłanianie ust i nosa w miejscach publicznych jest obowiązkowe w całym kraju.

Usta i nos trzeba obowiązkowo zasłaniać m.in.:

  • na ulicy, na drogach i placach, na terenie cmentarzy, promenad, bulwarów, miejsc postoju pojazdów, parkingów leśnych,
  • w autobusie, tramwaju i pociągu,
  • w sklepie, galerii handlowej, banku, na targu i na poczcie,
  • w kinie i teatrze,
  • u lekarza, w przychodni, w szpitalu, salonie masażu i tatuażu,
  • w kościele i szkole, na uczelni,
  • w urzędzie (jeśli idziesz załatwić tam jakąś sprawę) i innych budynkach użyteczności publicznej”.

Nie musisz zasłaniać twarzy w lesie, w parku, w zieleńcach i ogrodach botanicznych czy zabytkowych, w ogródkach przydomowych czy na plaży.

Tak więc, do tej pory nos i usta można było zasłaniać przy użyciu chust, kominów, wszelkiego rodzaju masek oraz przyłbic. Dnia 26 lutego 2021 roku Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem epidemii (Dz. U. 2021 poz. 367), w którym w sposób niezwykle ogólny ujmuje, że od 27 lutego 2021 roku (od soboty) obowiązuje na terenie Polski nakaz zasłaniania nosa i ust maseczką. Mówi o tym par. 25 rozdz. 3 niniejszego rozporządzenia. Akt prawny nie doprecyzowuje, jakiego typu ma to być maseczka, jakie filtry czy certyfikaty musi posiadać. Jednocześnie sformułowanie takie nie wyklucza noszenia masek materiałowych, wielorazowych, które można samodzielnie przygotować w domu.

Szczegółowe informacje i rekomendacje na ten temat można było usłyszeć na konferencji prasowej ministra zdrowia. Rządowy ekspert wyjaśnił, że zaleca się noszenie „masek chirurgicznych i wyżej”. Co to oznacza? MZ rekomenduje noszenie maseczek chirurgicznych (z odpowiednim atestem), masek z filtrami typu FFP1, FFP2 i FFP3.

Tym samym nie jest wprost powiedziane, że buzie musisz zasłaniać konkretnym rodzajem maseczki. Poniżej przedstawiam stanowisko WHO w tej kwestii różnych typów maski i tego, gdzie i przez kogo powinny być stosowane. 

Maska z filtrem na lotnisku

Dowiedz się, kto znajduje się w grupie ryzyka COVID-19: Koronawirus - ryzyko zarażenia SARS-CoV-2. Kto należy należy do grupy ryzyka?.

Maseczki na twarz ochronne: rodzaje filtrów. Jakie wybrać?

Maseczki ochronne dzieli się na wiele typów i kategorii. Niektóre z nich posiadają dodatkowe filtry, które zapobiegają roznoszeniu się wirusów w powietrzu. Inne stanowią raczej barierę fizyczną w rozpylaniu aerozoli, czyli ograniczają rozprysk płynów ustrojowych (śliny czy wydzieliny z nosa) podczas mówienia, kichania, kaszlenia czy oddychania. Poniżej przedstawiam podstawowy podział masek ochronnych i masek z filtrami.

Zobacz, jak chronić się przed koronawirusem: Koronawirus − jak się zabezpieczyć przed COVID-19?.

Maski n95

Maski chirurgiczne

Maski chirurgiczne dzieli się co do zasady na 3 typy:

  • maski chirurgiczne typ I − (filtracja większa lub równa 95),
  • maski chirurgiczne typ II − (filtracja większa lub równa 98),
  • maski chirurgiczne typ IIR − (filtracja większa lub równa 98).

Bardzo ważne jest podkreślenie, że maski chirurgiczne nie filtrują wirusa, którego wielkość to ok. 60–140 nanometra! Ale są w stanie powstrzymać rozprzestrzenianie się nośnika wirusa, a więc wydzieliny z ust i z nosa o średnicy powyżej 1 mikrometra. Przed zakupem maseczek ochronnych chirurgicznych sprawdź, czy spełniają normę europejską EN 14683.

Maski chirurgiczne II i IIR wykonane są z 3 warstw tworzywa polipropylenowego. Dodatkowo maski typu IIR nie przesiąkają, dlatego też często wybierane są przez chirurgów podczas operacji. Nie są idealnie szczelnie dopasowane do twarzy, dlatego nie stanowią idealnego zabezpieczenia przed wirusem, ale na tyle dobre, że zaleca je WHO.

Maski chirurgiczne dla lekarzy

WHO uznaje, że maski chirurgiczne nosić powinni:

  • pracownicy służby zdrowia w warunkach klinicznych,
  • osoby, które nie czują się zdrowie, mają średnie objawy COVID-19 lub infekcji sezonowej,
  • ci, którzy opiekują się osobami z podejrzeniem zakażeniem SARS-COV-2 lub tymi z potwierdzonym zakażeniem poza placówkami służby zdrowia,
  • osoby powyżej 60 roku życia oraz osoby, które niezależnie od wieku cierpią na choroby współistniejące, takie jak np. schorzenia układu oddechowego i układu krążenia, obniżona odporność czy cukrzyca.

Maski chirurgiczne są jednorazowe! Co więcej, ze względu na wilgoć, którą w sobie zbierają, zaleca się je wymieniać co kilkadziesiąt minut! Maskę po ściągnięciu wyrzuć do zamykanego kosza na śmieci. Na koniec koniecznie zdezynfekuj ręce.

W wielu sklepach czy drogeriach kupić też możesz maski jednorazowe, które nie są maskami chirurgicznymi. Czym się różnią? Maski medyczne posiadają właściwy atest. 

Maski bawełniane

Maski bawełniane możesz wykonać samodzielnie w domu z każdego rodzaju materiału. Warto jednak wykorzystać do tego kilka warstw tkaniny, aby zmniejszyć przepuszczalność aerozolu. Wykonaj maseczkę tak, żeby jak najlepiej przylegała do twarzy.

 

ZAWSZE ZAKRYWAJ NOS I USTA! MASKA NOSZONA NA BRODZIE LUB ZASŁANIAJĄCA JEDYNIE USTA NIE SPEŁNIA SWOJEJ FUNCKJI I NIE CHRONI CIEBIE ANI INNYCH OSÓB!

 

Lekarze jednoznacznie wskazują, że dużo skuteczniejsze niż zasłonienie ust bawełnianą maseczką jest zakrywanie ust przynajmniej maską chirurgiczną. Niemniej jednak WHO uznaje, że zasłanianie nosa i ust niemedyczną, bawełnianą maseczką może być skuteczne w przypadku osób, które nie mogą zachować dystansu społecznego powyżej 1 metra i nie należą do grup, które powinny chronić się maskami chirurgicznymi.

Maseczka materiałowa

Pamiętaj, że maski bawełniane powinny być dezynfekowane i prane po każdym użyciu w temperaturze min. 60 stopni C. Ochroną tego typu jest np. maseczka materiałowa Maciej Zień.

WHO pozostaje na stanowisku, że w przestrzeni publicznej wystarczy zasłaniać nos i usta maskami niemedycznymi. Oznacza to, że polskie prawodawstwo zostało dostosowane do zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.

Oto materiał WHO na temat tego, jaki materiał masek powinniśmy wybierać:

 

WHO zaleca, aby maska bawełniana składała się z min. 3 warstw: zewnętrznej, wewnętrznej i środkowej. Materiał dotykający Twojej twarzy powinien z łatwością pochłaniać wilgoć. I w zupełności wystarczy tu zwykła, 100-procentowa bawełna. Środkowa warstwa może być wymiennym „filtrem” wkładanym do kieszonki znajdującej się między zewnętrzną i wewnętrzną warstwą. Tu najlepiej sprawdzi się polipropylen lub zwykła flizelina. Zewnętrzna warstwa maski, w przeciwieństwie do wewnętrznej, nie może pochłaniać wilgoci − wtedy kropelki śliny i inne zawieszone aerozole będą na niej osiadać, a nie w nią wchłaniać. Najlepiej wykonać ją z syntetycznego materiały, np. poliestru.

Maseczka ochronna z filtrem

Maski ochronne z filtrami chronią przed aerozolami i pyłami. Ich przepuszczalność jest znacznie mniejsza niż masek chirurgicznych. Na rynku dostępne są maski wielokrotnego użytku (oznaczone R) i jednokrotnego użytku (NR). Maski wielokrotnego użytku mają wymienne filtry − zmienia się je na ogół co 28 dni, choć najlepiej trzymać się zaleceń producenta. Pamiętaj też, żeby maskę wielokrotnego użytku trzeba czyścić (np. prać − tu także trzymaj się zaleceń producenta).

Maski z filtrami FFP

Maski wyposażone w filtry zalecane są także przy ochronie przed smogiem, co również jest niezwykle istotne w okresie grzewczym (od października do kwietnia). W Europie maski (czy też mówiąc bardziej precyzyjnie półmaski) z filtrami oznaczone są jako FFP (filtering facepiece respirators). Na rynku dostępne jest kilka ich rodzajów: FFP1, FFP2 i FFP3. Maski z filtrami powinny szczelnie przylegać do twarzy. W przeciwnym wypadku nie spełniają swojej funkcji zabezpieczającej przed pyłami i oparami.

Najczęściej do czynienia możesz mieć z maskami typu:

Niektóre źródła opisują skuteczność masek FFP1, 2, 3 stopniem przecieku, a nie ochrony. Tak więc spotkać możesz się z informacją, że półmaska FFP1 ma do 25% przecieku, FFP2 - do 11%, a FFP3 - do 5%. 

Być może mylące są dla Ciebie oznaczenia takie jak np. FFP czy N95. Nie bez powodu. Oznaczenia przepuszczalności masek zależne są od kraju produkcji. W USA CDC, na którego wytyczne często powołują się także europejscy lekarze, używa oznaczeń masek takich jak N95, N99 czy N97. Oznaczenie N95 oznacza, że maska filtruje na poziomie 95%, a N99 − filtr o skuteczności 99%.

Czy maska antysmogowa chroni przed wirusem? Tak. Ponieważ stanowi lepszą barierę ochronną niż maski chirurgiczne. O tym, jak chronić się przed smogiem pisaliśmy tu: Jak chronić się przed smogiem? 10 sposobów.

Maski z filtrami typu FFP

Przyłbica czy maseczka?

Zdecydowanie maseczka! Tak naprawdę przyłbica powinna stanowić uzupełnienie odzieży ochronnej, a więc maski i okularów, a nie być ochroną samą w sobie. Przyłbice na twarzy czy przyłbice na nos i usta (mini przyłbice) mogą niedostatecznie chronić przed roznoszeniem wirusa SARS-COV-2. Dlatego amerykańska CDC nie zaleca noszenia wyłącznie przyłbicy jako skutecznego środka ochronnego. Do tego stanowiska dołącza polskie Ministerstwo Zdrowia. Aerozole, które są nośnikami wirusa, mogą bowiem przelatywać bokiem lub dołem. Przyłbice na twarz mogą być jednak noszone jako uzupełnienie maseczki i dodatkowo chronić oczy − medycy dowodzą, że wirus może wnikać także przez spojówkę. Warto więc dodatkowo chronić oczy, np. zwykłymi okularami.

Maski z przyłbicą

Źródła:

  1. WHO [online]. Coronavirus disease (COVID-19): Masks. Aktualizacja: 1.12.2020 [dostęp: 27.02.2021] Dostępny w Internecie: https://www.who.int/news-room/q-a-detail/coronavirus-disease-covid-19-masks.
  2. WHO [online]. Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: When and how to use masks. Aktualizcja: 1.12.2020 [dostęp: 27.02.2021] Dostępny w Internecie: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks. 
  3. Centers for Disease Control and Prevention [online]. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). Aktualizacja: 19.10.2020. [dostęp: 21.10.2020]. Dostępny w Internecie: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/ppe-strategy/decontamination-reuse-respirators.html
  4. Serwis Rzeczpospolitej Polskiej [online]. Koronawirus: informacje i zalecenia. Aktualizacja: 26.02.2021. [dostęp: 27.02.2021]. Dostępny w Internecie: https://www.gov.pl/web/koronawirus/aktualne-zasady-i-ograniczenia
  5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem epidemii, Dz.U. 2021 poz. 367. Dostępne w Internecie: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20210000367/O/D20210367.pdf.

 


 

Więcej artykułów na ten temat

Aleksandra Anna Wolska