Cytrynian potasu – właściwości i zastosowanie. Czy cytrynian potasu jest szkodliwy?

Potas jest jednym z najważniejszych składników pokarmowych. Wpływa na gospodarkę wodno-elektrolitową, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe oraz ciśnienie krwi. W przypadku niedostatecznej podaży potasu z diety lub wzmożonej utraty substancji, np. z moczem lub potem, zasadne może być przyjmowanie cytrynianu potasu. Czym jest ten związek i jak działa? Zapraszamy do lektury! 

Co to jest cytrynian potasu? 

Cytrynian potasu to jedna z wielu form chemicznych potasu.  

• Często można znaleźć go w suplementach diety, elektrolitach, a czasem również w formie dodatku do żywności.  
• Cytrynian potasu znajduje zastosowanie także w kosmetyce jako substancja stabilizująca i przedłużająca trwałość kosmetyków.  
• Z chemicznego punktu widzenia są to po prostu jony potasu połączone z kwasem cytrynowym.  
• Charakteryzuje go stosunkowo wysoka przyswajalność i biodostępność.  

Cytrynian potasu – właściwości 

Jakie właściwości ma cytrynian potasu? Skutecznie uzupełnia niedobory pierwiastka, pomaga utrzymać prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową i kwasowo-zasadową. Potas jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu, a jego niedobory mogą doprowadzić do wielu negatywnych konsekwencji. Pierwiastek wpływa m.in. na: 

• Utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego, 
• Przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, 
• Czynność skurczową serca, 
• Pracę układu nerwowego, 
• Procesy trawienne, 
• Funkcje układu moczowego, w tym nerek. 

Zapotrzebowanie na potas wynosi 2000-3000 mg na dobę u osób dorosłych. W większości przypadków taką ilość bez problemu można dostarczyć wraz ze zdrową, zbilansowaną dietą. Produkty będące dobrym źródłem potasu to m.in.: 

• Pomidory i przetwory pomidorowe, 
• Banany, 
• Kasza gryczana,  
• Ziemniaki, 
• Buraki, 
• Owoce suszone (morele, śliwki, figi), 
• Truskawki, 
• Pomarańcze. 

Potas występuje również w wodzie pitnej, dlatego dbając o odpowiednie nawodnienie, zapewniasz prawidłową podaż potasu do organizmu. W wyniku stosowania niektórych leków, chorób czy bardzo intensywnej aktywności fizycznej wzrasta ryzyko niedoborów tego pierwiastka. W takich sytuacjach wskazane może być przyjmowanie potasu, a jedną z najczęściej zalecanych i wybieranych form jest właśnie cytrynian potasu.  

Cytrynian potasu – zastosowanie 

Cytrynian potasu znajduje zastosowanie jako suplement diety. Jego przyjmowanie powinny rozważyć: 

• Osoby przyjmujące leki moczopędne. Często są one stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Potas jest wydalany z organizmu wraz z moczem, dlatego nierzadko zdarza się, że wraz z lekiem hipotensyjnym zalecana jest suplementacja potasu. 
• Sportowcy i osoby aktywne fizycznie. Potas wchodzi w skład potu, dlatego intensywne pocenie podczas uprawiania sportu naraża nas na większe straty i potencjalne niedobory pierwiastka w organizmie. 
• Osoby odwodnione, borykające się z przewlekłymi biegunkami lub wymiotami. 
• Pacjenci niedożywieni i w podeszłym wieku.  

Wskazaniem do stosowania cytrynianu potasu jest również kamica dróg moczowych, kamica nerkowa oraz dna moczanowa, najczęściej w skojarzeniu z lekami. Cytryniany hamują tworzenie się kamieni nerkowych (zwłaszcza wapniowych) i alkalizują mocz, przez co jest on mniej wysycony solami wapnia, z których mogłyby powstawać kamienie. 

Jak stosować cytrynian potasu? Jest dostępny pod kilkoma postaciami. Możesz wybrać suplement w formie proszku, np. Naturove cytrynian potasu. Jeśli wolisz preparaty w postaci tabletek, sprawdź Singularis Superior Cytrynian Magnezu + Cytrynian Potasu + Witamina B6, suplement diety. Polecany jest osobom narażonym na stres, przemęczenie, intensywny wysiłek fizyczny i intelektualny. ForMeds Bicaps Potassium, suplement diety zawiera natomiast cytrynian potasu w formie kapsułek. Chcesz lepiej się nawodnić? Sprawdź Plusssz Elektrolity + 100% Multiwitamina, smak ananas-mango. 

Warto pamiętać, że nie tylko niedobór, ale również nadmiar potasu jest szkodliwy. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się się z lekarzem i omów zasadność suplementacji, czas jej trwania oraz optymalne dawki. Przestrzegaj też zaleceń producenta, aby uniknąć potencjalnych konsekwencji przedawkowania. 

Sprawdź Fresubin Energy Drink, czarna porzeczka i Activlab RecoMed, dieta odżywcza kompletna, smak neutralny. To preparaty do postępowania żywieniowego w niedożywieniu, które zawierają w swoim składzie potas. 

Cytrynian potasu – skutki uboczne 

Przyjmowanie zbyt dużych dawek cytrynianu potasu może powodować działania niepożądane takie jak: 

• Kołatanie serca, 
• Nadmierna potliwość, 
• Zawroty głowy i zaburzenia równowagi, 
• Obrzęki, 
• Zaburzenia rytmu serca, 
• Zgaga, 
• Drętwienie i mrowienie kończyn, 
• Skurcze mięśni,  

Skutkiem ubocznym przyjmowania cytrynianu potasu może być także podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego, bóle brzucha i nudności. Jeśli borykasz się z problemami żołądkowo-jelitowymi, poinformuj o tym lekarza, aby dobrać formę potasu i jego dawki, adekwatnie do potrzeb Twojego organizmu. Unikaj też przyjmowania cytrynianu potasu na czczo i bez popijania.  

Cytrynian potasu – czy jest szkodliwy? 

Cytrynian potasu przyjmowany zgodnie z zaleceniami nie jest szkodliwy. Jednak - tak jak w przypadku każdej substancji - istnieje ryzyko przedawkowania i w konsekwencji wystąpienia działań niepożądanych. Czy można suplementować cytrynian potasu w ciąży? Zaleca się skonsultowanie tej kwestii z lekarzem prowadzącym, ponieważ brakuje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie dotyczące bezpieczeństwa tego składnika w okresie ciąży i laktacji.  

Podsumowanie 

Cytrynian potasu to jedna z form chemicznych potasu, która bardzo często występuje w suplementach diety. Sprawdza się w przypadku niedoborów pierwiastka, a także u pacjentów z kamicą nerkową, niedożywieniem, przewlekłymi wymiotami i biegunkami. Mimo że jest to stosunkowo bezpieczny składnik, przy nieprawidłowym stosowaniu istnieje ryzyko przedawkowania. Przed suplementacją skonsultuj się ze specjalistą, zwłaszcza jeśli dodatkowo przyjmujesz leki.  

Źródła:

1. Cytrynian potasu (opis profesjonalny), https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=1926 [dostęp: 03.05.2024]
2. Tripotassium citrate, https://echa.europa.eu/pl/substance-information/-/substanceinfo/100.011.596 [dostęp: 03.05.2024]
3. Potas – znaczenie, źródła, przykłady realizacji zapotrzebowania z diety, https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/potas-znaczenie-zrodla-przyklady-realizacji-zapotrzebowania-z-diety/ [dostęp: 03.05.2024]
4. Zmonarski S., Madziarska K., Banasik M., Interdyscyplinarne, terapeutyczne zastosowania cytrynianu potasu oraz związków pokrewnych w chorobach wewnętrznych, https://phmd.pl/resources/html/article/details?id=173705&language=pl [dostęp: 03.05.2024]