Kiedy warto zaszczepić się przeciw cholerze?

Szczepionka przeciwko cholerze to ważny element profilaktyki w medycynie podróży. Choć obecnie w Polsce choroba ta nie występuje, nadal stanowi zagrożenie w wielu krajach tropikalnych i rozwijających się. Dowiedz się, kto powinien rozważyć szczepienie, jakie preparaty są dostępne i jak wygląda schemat podania.

Kto powinien rozważyć szczepienie przeciwko cholerze?

Szczepienie przeciwko cholerze zaleca się osobom podróżującym do krajów, w których utrzymuje się transmisja cholery, czyli w ciągu ostatnich 12 miesięcy odnotowano endemiczne lub epidemiczne zachorowania. Dotyczy to przede wszystkim wybranych państw Afryki, Azji, Bliskiego Wschodu oraz Ameryki. Ryzyko zachorowania jest największe podczas podróży do regionów o niskim poziomie warunków sanitarnych, zwłaszcza jeśli nie są przestrzegane zasady bezpiecznego spożywania żywności i wody. Zgodnie z zaleceniami WHO szczepienie jest szczególnie wskazane osobom wyjeżdżającym z pomocą humanitarną na tereny klęsk żywiołowych.

Choroba nadal stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego na świecie. Szacuje się, że każdego roku dochodzi do 1,3–4,0 mln zachorowań na cholerę, a z jej powodu umiera od 21 tys. do 143 tys. osób. Według amerykańskiego Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) aktywna transmisja cholery występuje obecnie w następujących krajach: 

• Afryka: Angola, Burundi, Kamerun, Czad, Wybrzeże Kości Słoniowej, Demokratyczna Republika Konga, Etiopia, Ghana, Kenia, Malawi, Mozambik, Namibia, Niger, Nigeria, Republika Konga, Rwanda, Somalia, Sudan Południowy, Sudan, Tanzania, Uganda, Zambia i Zimbabwe.  
• Azja: Afganistan, Bangladesz, Mjanma (Birma), Indie, Nepal, Pakistan i Filipiny.  
• Bliski Wschód: Irak, Syria i Jemen.  
• Ameryki: Haiti. 

Skala problemu na świecie

Mimo że w Polsce i innych krajach Europy cholera nie występuje endemicznie, na świecie nadal stanowi poważny problem zdrowia publicznego. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) każdego roku dochodzi do około 1,3–4 mln zachorowań, a z powodu choroby umiera 21–143 tys. osób. W samym 2024 roku zgłoszono 733 956 przypadków cholery i 5 162 zgony w 33 krajach. Z kolei według ECDC, w okresie od stycznia do maja 2025 roku odnotowano na świecie 111 359 zachorowań i 1 562 zgony, a najwięcej przypadków zgłoszono w Angoli, Sudanie, Mozambiku, Etiopii i Zimbabwe. W Europie oraz w Polsce zachorowania należą do rzadkości i dotyczą niemal wyłącznie osób zakażonych podczas podróży do krajów, w których cholera nadal występuje. 

Rodzaje szczepionek na cholerę dostępne w Polsce

W Polsce dostępne są dwa rodzaje szczepionek przeciwko cholerze:

• inaktywowana – Dukoral,
• żywa rekombinowana – Vaxchora.

Obie szczepionki podawane są doustnie.

Dukoral chroni też przed biegunką podróżnych

Szczepionka Dukoral może zapewniać częściową ochronę przed biegunką podróżnych wywoływaną przez enterotoksyczne szczepy Escherichia coli (ETEC). Szacuje się, że skuteczność tej ochrony wynosi około 60%. Należy jednak pamiętać, że w Polsce Dukoral jest zarejestrowany wyłącznie do zapobiegania cholerze, a nie biegunce podróżnych. Ponadto nie chroni przed biegunkami wywoływanymi przez inne bakterie, dlatego podczas podróży nadal należy przestrzegać zasad bezpiecznego spożywania żywności i wody. 

Jak działają szczepionki przeciw cholerze?

Szczepionki przeciwko cholerze różnią się mechanizmem działania, wynikającym z ich składu.

• Dukoral zawiera całe zabite bakterie Vibrio cholerae O1 oraz rekombinowaną, nietoksyczną podjednostkę B toksyny cholery (CTB). Po podaniu doustnym pobudza organizm do wytwarzania przeciwciał przeciwko składnikom bakterii oraz toksynie cholery. Przeciwciała skierowane przeciwko bakteriom utrudniają ich przyleganie do ściany jelita i ograniczają kolonizację przewodu pokarmowego, natomiast przeciwciała przeciwko toksynie blokują jej wiązanie z błoną śluzową jelita, zmniejszając ryzyko wystąpienia biegunki.
• Vaxchora zawiera żywe, atenuowane bakterie Vibrio cholerae O1, które po podaniu doustnym przejściowo namnażają się w przewodzie pokarmowym. Powoduje to pobudzenie układu odpornościowego i wytworzenie odpowiedzi humoralnej w postaci przeciwciał o działaniu bakteriobójczym przeciwko Vibrio cholerae oraz odpowiedzi komórkowej z powstaniem limfocytów B pamięci. 

Kiedy należy przyjąć szczepionkę na cholerę przed podróżą?

Cykl szczepienia powinien zakończyć się odpowiednio wcześnie przed wyjazdem, aby organizm zdążył wytworzyć odporność. W przypadku szczepionki:

• Dukoral – szczepienie podstawowe obejmuje 2 dawki u dorosłych i dzieci powyżej  6. roku życia (u dzieci w wieku 2–6 lat – 3 dawki), podawane w odstępach 1-6 tygodni. Ostatnią dawkę należy przyjąć co najmniej tydzień przed planowaną podróżą. Jeśli odstęp między dawkami przekroczy 6 tygodni, cykl szczepienia podstawowego należy rozpocząć od nowa.
• Vaxchora – szczepienie obejmuje jedną dawkę u dorosłych i dzieci od 2. roku życia, którą należy przyjąć co najmniej 10 dni przed planowaną ekspozycją na Vibrio cholerae O1. 

Zobacz również inne szczepienia przed wyjazdem za granicę, które warto rozważyć podróżując do krajów egzotycznych!

Sprawdź popularne kategorie

Ile kosztuje szczepienie na cholerę?

Podobnie jak większość szczepionek stosowanych w medycynie podróży, doustne szczepionki przeciw cholerze nie są refundowane, dlatego pacjent ponosi koszt jej zakupu. Cena preparatu zależy od wybranej szczepionki oraz apteki.   

Dodatkowo szczepienie przeciw cholerze nie zostało objęte finansowaniem ze środków publicznych w aptekach. Oznacza to, że w przeciwieństwie do szczepień przeciw 18 chorobom zakaźnym, dla których kwalifikacja i wykonanie szczepienia są finansowane ze środków publicznych, w przypadku szczepienia przeciw cholerze farmaceuta może pobierać opłatę za kwalifikację i podanie szczepionki oraz za wystawienie recepty farmaceutycznej. 

Czy szczepionka na cholerę wchodzi w interakcje z lekami lub jedzeniem?

W przypadku szczepionki Vaxchora należy pamiętać o kilku ważnych zasadach dotyczących jej stosowania: 

• Antybiotyki – szczepionki nie należy podawać osobom, które przyjmowały antybiotyki doustnie lub pozajelitowo w ciągu 14 dni przed szczepieniem; antybiotyków podawanych doustnie lub pozajelitowo nie należy stosować przez 10 dni po szczepieniu szczepionką Vaxchora. 
• Chlorochina – szczepionkę należy przyjąć co najmniej 10 dni przed rozpoczęciem profilaktycznego leczenia przeciwmalarycznego chlorochiną.
• Doustna szczepionka przeciw durowi brzusznemu Ty21a – między podaniem Vaxchory i szczepionki Ty21a (kapsułki dojelitowe) należy zachować co najmniej 2-godzinny odstęp. 

W przypadku obu szczepionek należy pamiętać, aby unikać przyjmowania pozostałych leków doustnych oraz spożywania posiłków i napojów przez 1 godzinę przed i 1 godzinę po szczepieniu – w przeciwnym razie skuteczność preparatu może być obniżona. Składniki uodparniające są wrażliwe na działanie kwasu żołądkowego.

Gdzie zaszczepić się przeciwko cholerze?

Szczepienie przeciw cholerze osoby dorosłe (18+) mogą wykonać w aptece, natomiast dzieci i młodzież – w przychodni, prywatnym gabinecie lekarskim lub poradni medycyny podróży. Mimo że szczepionka jest podawana doustnie, przed jej zastosowaniem konieczna jest kwalifikacja do szczepienia przeprowadzona przez uprawnionego farmaceutę lub lekarza. 

Zobacz również inne szczepienia w aptece realizowane przez farmaceutów u dorosłych!

Szczepionka na cholerę – przeciwwskazania

Szczepienie przeciw cholerze nie powinno być wykonywane w przypadku: 

• nadwrażliwości na substancję czynną lub którykolwiek składnik szczepionki;  
• ostrej choroby przebiegającej z gorączką – szczepienie należy odroczyć;  
• ostrych zaburzeń żołądkowo-jelitowych, takich jak biegunka lub wymioty – szczepienie szczepionką Dukoral należy odroczyć.  
   

Ponieważ Vaxchora jest żywą szczepionką atenuowaną, nie należy jej stosować u osób: 

• z wrodzonymi niedoborami odporności;  
• otrzymujących leki lub terapię immunosupresyjną.

Szczepionka na cholerę – skutki uboczne

Szczepionki przeciwko cholerze są na ogół dobrze tolerowane. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane mają łagodny i przemijający charakter. Do najczęstszych należą ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, zmęczenie oraz zmniejszenie apetytu. U niektórych osób mogą wystąpić także wzdęcia, zawroty głowy lub gorączka. 

Najczęściej zgłaszane objawy to: 

• dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty, wzdęcia, gazy czy niestrawność, 
• ból głowy,  
• zmęczenie,  
• zmniejszone łaknienie.  

Rzadziej mogą wystąpić: 

• gorączka,  
• zawroty głowy,  
• bóle stawów,  
• wysypka,  
• suchość w jamie ustnej,  
• zaparcia,  
• zmiana konsystencji stolca,  
• kaszel lub zapalenie błony śluzowej nosa (Ducoral),  
• dreszcze. 

Czy szczepienie na cholerę wystarczy, żeby czuć się bezpiecznie w podróży?

Szczepienie przeciw cholerze znacznie zmniejsza ryzyko zachorowania, jednak nie zapewnia 100% ochrony. Szacuje się, że skuteczność szczepionek wynosi około 85–90% w pierwszych 6 miesiącach po zakończeniu pełnego cyklu szczepienia. Dlatego nawet po szczepieniu należy przestrzegać zasad higieny oraz bezpiecznego spożywania żywności i wody. 

Podczas pobytu w krajach, w których występuje cholera, należy pić wyłącznie wodę butelkowaną, przegotowaną lub odpowiednio uzdatnioną, unikać napojów z kostkami lodu niewiadomego pochodzenia, nie spożywać surowych warzyw i owoców obranych przez inne osoby oraz regularnie myć ręce wodą z mydłem lub stosować preparaty do dezynfekcji rąk. Warto kierować się prostą zasadą: „ugotuj, obierz albo zrezygnuj” (Boil it, cook it, peel it, or forget it). Połączenie szczepienia z przestrzeganiem zasad higieny pozwala skuteczniej ograniczyć ryzyko zakażenia. 

Szczepionka przeciwko cholerze – podsumowanie

Cholera jest ostrą chorobą bakteryjną przenoszoną głównie przez skażoną wodę i żywność. Występuje przede wszystkim w krajach rozwijających się Afryki, Azji oraz Ameryki Środkowej i Południowej, zwłaszcza w regionach o niskim poziomie warunków sanitarnych.  

W Polsce dostępne są dwie doustne szczepionki przeciwko cholerze, przeznaczone dla dzieci od 2. roku życia i dorosłych, które różnią się składem oraz schematem podawania. Szczepienie zmniejsza ryzyko zachorowania, jednak nie zastępuje przestrzegania podstawowych zasad higieny podczas podróży, takich jak spożywanie bezpiecznej wody i żywności oraz regularne mycie rąk. 

FAQ

Źródła:

1. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/cholera/ [dostęp: 12.09.2025 r.]
2. CHPL szczepionek dostępnych w Polsce przeciw cholerze (Dukoral, Vaxchora)
3. Cholera Information for Health Care Professionals | Travelers' Health | CDC [dostęp: 27.07.2026 r.] 
4. Cholera vaccine - PubMed [dostęp: 27.07.2026 r.] 
5. Water, Hygiene and Inequality: Keys to Understanding and Combating the Current Cholera Epidemic in the Democratic Republic of Congo-A Narrative Review - PubMed [dostęp: 27.07.2026 r.] 
6. Global Cholera-Control Efforts - Progress and Remaining Challenges - PubMed [dostęp: 27.07.2026 r.] 
7. Cholera | Yellow Book | CDC [dostęp: 27.07.2026 r.]