Laktoferyna – jaki ma wpływ na zdrowie dzieci i niemowląt?

Układ odpornościowy noworodka w momencie narodzin nie jest w pełni dojrzały. Potrzebuje czasu, by nauczyć się rozpoznawać i zwalczać patogeny, z którymi maluch styka się każdego dnia. Wsparciem w tym trudnym procesie adaptacji jest laktoferyna – unikatowe białko, które stanowi pierwszą linię obrony organizmu. W ostatnich latach preparaty z tym składnikiem zyskały ogromną popularność. Kiedy ich stosowanie jest zasadne? Sprawdźmy, jak laktoferyna realnie wpływa na organizm rozwijającego się dziecka.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest laktoferyna i dlaczego odgrywa kluczową rolę w budowaniu odporności noworodków oraz niemowląt karmionych piersią i mlekiem modyfikowanym,
• jak laktoferyna wpływa na przyswajanie żelaza i ochronę przewodu pokarmowego dziecka przed infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi,
• w jakich sytuacjach klinicznych warto wdrożyć suplementację laktoferyny u dzieci – od wcześniaków po starsze dzieci w sezonie infekcyjnym,
• od jakiego wieku i w jakich dawkach można bezpiecznie podawać laktoferynę dzieciom oraz na jakie przeciwwskazania zwrócić uwagę.

Co to jest laktoferyna?

Z chemicznego punktu widzenia laktoferyna to endogenne białko z grupy transferryn. Ma niezwykłą zdolność do odwracalnego wiązania jonów żelaza. Naturalnie występuje w płynach ustrojowych ssaków – łzach, ślinie, pocie oraz wydzielinach błon śluzowych, a także w ziarnistościach neutrofili (komórek układu odpornościowego).

W kontekście medycznym laktoferyna pełni funkcję „strażnika”. Działa:

• przeciwdrobnoustrojowo (hamuje wzrost bakterii i ma zdolność do ich „uśmiercania”),
• przeciwwirusowo,
• immunomodulująco. 

Laktoferyna jest jednym z najważniejszych czynników, dzięki którym organizm potrafi szybko reagować na zagrożenia z zewnątrz.

Laktoferyna – jaki ma wpływ na organizm dzieci?

U najmłodszych, których układ immunologiczny dopiero „uczy się” otaczającego świata, laktoferyna odgrywa rolę tarczy ochronnej oraz stymulatora naturalnych mechanizmów obronnych. Jej działanie jest wielokierunkowe, jednak najwięcej uwagi poświęca się dwóm obszarom: walce z infekcjami oraz metabolizmowi żelaza.

Laktoferyna w mleku matki

Głównym, naturalnym źródłem tego białka dla niemowląt jest pokarm kobiecy. Najwyższe stężenie laktoferyny (nawet 7 g/l) znajduje się w siarze (tzw. colostrum), czyli mleku wydzielanym w pierwszych dobach po porodzie. W mleku dojrzałym jej poziom nieznacznie spada, ale nadal pozostaje ważnym składnikiem chroniącym noworodka przed patogenami środowiskowymi. To między innymi dzięki laktoferynie dzieci karmione piersią wykazują mniejszą podatność na infekcje przewodu pokarmowego i dróg oddechowych.

Laktoferyna w mleku modyfikowanym

Nie zawsze jednak karmienie piersią jest możliwe. Producenci żywności dla niemowląt od lat pracują nad tym, by składy mieszanek były jak najbardziej zbliżone do naturalnego pokarmu matki. Z tego powodu wysokiej jakości mleka modyfikowane często są wzbogacane o bydlęcą laktoferynę, która wykazuje wysokie podobieństwo strukturalne i funkcjonalne do ludzkiej. 

Sprawdź też: Ranking mleka modyfikowanego dla noworodków i niemowląt.

Sprawdź popularne kategorie

Wpływ laktoferyny na przyswajanie żelaza

Żelazo to pierwiastek niezbędny do rozwoju układu nerwowego i produkcji czerwonych krwinek, ale jego wolne jony są również kluczową pożywką dla bakterii chorobotwórczych. Laktoferyna w tym obszarze działa niezwykle sprytnie.

Wiąże żelazo z przewodu pokarmowego, sprawiając, że staje się ono łatwiej przyswajalne dla komórek dziecka (zwiększa jego biodostępność). Jednocześnie, dzięki silnemu powinowactwu do tego pierwiastka, laktoferyna dosłownie „okrada” z niego bakterie patogenne, uniemożliwiając im namnażanie się. Dlatego podawanie laktoferyny jest często zalecane u dzieci (jak również dorosłych) zmagających się z anemią, jako wsparcie klasycznej farmakoterapii preparatami żelaza.

Laktoferyna a infekcje jelitowe

Skuteczność laktoferyny w walce z patogenami przewodu pokarmowego jest bardzo dobrze udokumentowana. Wiążąc się z błoną komórkową bakterii (np. E. coli czy Salmonella), laktoferyna uszkadza ich strukturę, prowadząc do śmierci drobnoustroju. Ponadto wykazuje działanie ochronne na nabłonek jelitowy, zapobiegając przyleganiu do niego wirusów (w tym rotawirusów odpowiedzialnych za ciężkie biegunki). U wcześniaków suplementacja bydlęcą laktoferyną zmniejsza ryzyko wystąpienia niezwykle groźnego martwiczego zapalenia jelit oraz sepsy.

Kiedy suplementować laktoferynę u dzieci?

U zdrowego dziecka, zwłaszcza karmionego piersią, rutynowa suplementacja „na wszelki wypadek” zwykle nie jest konieczna. Zgodnie z wytycznymi medycznymi, wdrożenie laktoferyny warto rozważyć w konkretnych sytuacjach klinicznych:

• w okresie wzmożonej zachorowalności na infekcje dróg oddechowych (sezon jesienno-zimowy),
• podczas infekcji przewodu pokarmowego (biegunki wirusowe i bakteryjne) i po i zakończeniu (jako wsparcie regeneracji),
• u wcześniaków (często suplementację rozpoczyna się już na oddziale neonatologicznym),
• jako terapia wspomagająca przy niedokrwistości z niedoboru żelaza (skutecznie podnosi poziom hemoglobiny i liczbę czerwonych krwinek, a także zmniejsza uciążliwe skutki uboczne przyjmowania żelaza w płynie, takie jak bóle brzucha czy zaparcia).

Zobacz też: Ranking probiotyków dla dzieci

Czy suplementowanie laktoferyny u dzieci jest bezpieczne?

Tak. Laktoferyna dostępna w preparatach aptecznych to najczęściej laktoferyna bydlęca, która została uznana przez wiodące agencje związane z bezpieczeństwem preparatów aptecznych (m.in. EFSA w Europie czy FDA w USA) za całkowicie bezpieczną (status GRAS – Generally Recognized as Safe). Jest bardzo dobrze tolerowana przez przewód pokarmowy najmłodszych, a profil jej skutków ubocznych jest minimalny.

Od jakiego wieku można suplementować laktoferynę dla dzieci?

Ze względu na wysoki profil bezpieczeństwa, laktoferynę można suplementować już od pierwszych dni życia (w tym u noworodków przedwcześnie urodzonych). Preparaty dla najmłodszych mają najczęściej postać kropel lub proszku w saszetkach do rozpuszczenia w ostudzonym pokarmie (laktoferyna, jak każde białko, ulega denaturacji w wysokiej temperaturze – nie należy jej mieszać z gorącym mlekiem ani wodą!).

FAQ: najczęstsze pytania o laktoferynę

Źródła:

1. Hong R, Xie A, Jiang C, Guo Y, Zhang Y, Chen J, Shen X, Li M, Yue X. A review of the biological activities of lactoferrin: mechanisms and potential applications. Food Funct. 2024 Aug 12;15(16):8182-8199. doi: 10.1039/d4fo02083a. PMID: 39027924.
2. Xu Y, Wang Y, He J, Zhu W. Antibacterial properties of lactoferrin: A bibliometric analysis from 2000 to early 2022. Front Microbiol. 2022 Aug 17;13:947102. doi: 10.3389/fmicb.2022.947102. PMID: 36060777; PMCID: PMC9428516.
3. Yang Z, Jiang R, Chen Q, Wang J, Duan Y, Pang X, Jiang S, Bi Y, Zhang H, Lönnerdal B, Lai J, Yin S. Concentration of Lactoferrin in Human Milk and Its Variation during Lactation in Different Chinese Populations. Nutrients. 2018 Sep 5;10(9):1235. doi: 10.3390/nu10091235. PMID: 30189612; PMCID: PMC6163804.
4. Christofi MD, Giannakou K, Mpouzika M, Merkouris A, Stylianide MV, Charalambous A. The effectiveness of oral bovine lactoferrin compared to iron supplementation in patients with a low hemoglobin profile: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. BMC Nutr. 2024 Jan 30;10(1):20. doi: 10.1186/s40795-023-00818-6. PMID: 38291525; PMCID: PMC10825996.
5. Griffin IJ. The Effects of Different Forms of Lactoferrin on Iron Absorption. J Nutr. 2020 Dec 10;150(12):3053-3054. doi: 10.1093/jn/nxaa314. PMID: 33188407.
6. Ochoa TJ, Brown EL, Guion CE, Chen JZ, McMahon RJ, Cleary TG. Effect of lactoferrin on enteroaggregative E. coli (EAEC). Biochem Cell Biol. 2006 Jun;84(3):369-76. doi: 10.1139/o06-053. PMID: 16936809.
7. Superti F, Ammendolia MG, Valenti P, Seganti L. Antirotaviral activity of milk proteins: lactoferrin prevents rotavirus infection in the enterocyte-like cell line HT-29. Med Microbiol Immunol. 1997 Oct;186(2-3):83-91. doi: 10.1007/s004300050049. PMID: 9403835.
8. Plaza-Astasio V, Pastor-Villaescusa B, Rico-Prados MC, Mesa-García MD, Párraga-Quiles MJ, Ruiz-González MD, Jaraba-Caballero P, Tofé-Valera I, de la Torre-Aguilar MJ, Ordóñez-Díaz MD. Preventing Sepsis in Preterm Infants with Bovine Lactoferrin: A Randomized Trial Exploring Immune and Antioxidant Effects. Nutrients. 2025 Oct 3;17(19):3154. doi: 10.3390/nu17193154. PMID: 41097231; PMCID: PMC12525695.
9. Malinczak CA, Burns Naas LA, Clark A, Conze D, DiNovi M, Kaminski N, Kruger C, Lönnerdal B, Lukacs NW, Merker R, Peterson R. Workshop report: A study roadmap to evaluate the safety of recombinant human lactoferrin expressed in Komagataella phaffii intended as an ingredient in conventional foods - Recommendations of a scientific expert panel. Food Chem Toxicol. 2024 Aug;190:114817. doi: 10.1016/j.fct.2024.114817. Epub 2024 Jun 14. PMID: 38880466.