Mleko kozie dla niemowląt: dlaczego się je podaje?

Mleko kozie staje się coraz popularniejszą alternatywą dla mleka krowiego dla niemowląt. Coraz więcej młodych rodziców decyduje się też na mleko modyfikowane właśnie na bazie mleka koziego. Czy rzeczywiście mleko kozie jest lepsze od krowiego?

Z tego artykułu dowiesz się:

• czy mleko kozie jest bezpiecznym wyborem dla niemowląt z alergią na białka mleka krowiego,
• jakie są kluczowe różnice w strawności i składzie mineralnym między mlekiem kozim a krowim, 
• od kiedy można bezpiecznie wprowadzać mleko kozie do diety dziecka.

Mleko kozie dla dzieci – charakterystyka

Kozy, udomowione ponad 10 tys. lat temu, były pierwszymi w historii zwierzętami gospodarskimi. Mleko kozie od lat jest spożywane na całym świecie. W Polsce obecnie plasuje się na 2. miejscu pod względem częstości spożywania, jeśli chodzi o rodzaje mleka. Ma w swoim składzie więcej „dobrych” mikroskładników niż mleko krowie.

Wiele osób odrzuca jego specyficzny zapach. Warto jednak zaznaczyć, że nowoczesne techniki hodowli znacząco wpłynęły na ten parametr. Słodkawy smak mleka koziego pasuje do wielu dań – jest popularnym składnikiem kuchni tureckiej, żydowskiej, meksykańskiej, greckiej czy włoskiej.

Sprawdź też mleko modyfikowane dla dzieci.

Mleko kozie dla niemowląt a mleko krowie – porównanie

Wartość kaloryczna mleka krowiego i koziego jest podobna (ok. 65–88 kcal w 100 ml). Między nimi istnieje jednak wiele różnic, spośród których najważniejsze to:

• Mleko kozie zawiera w dużym stężeniu aminokwas taurynę, który uczestniczy w ważnym procesach życiowych: widzenia, powstawania kwasów żółciowych czy utrzymania odpowiedniego stężenia wody w organizmie. Zawartość tauryny w mleku kozim jest aż 6-krotnie większa niż w pokarmie kobiecym czy mleku krowim.
• Mleko kozie zawiera nieco mniej laktozy niż mleko krowie. Dlatego niekiedy zalecane jest osobom nietolerującym laktozy.
• Mleko kóz w porównaniu z mlekiem krowim jest bogatsze w składniki mineralne, takie jak: wapń, cynk, potas, fosfor czy miedź), co może być korzystne w kontekście zachowania odpowiedniej gęstości kości.
• Białka mleka koziego są łatwiej i szybciej trawione (mniej niż 20 minut) niż mleka krowiego (od 2 do 4 godzin).

Sprawdź popularne kategorie

• Kozie mleko zawiera większą różnorodność tzw. oligosacharydów. Są to węglowodany podobne do błonnika. Korzystnie wpływają na rozwój prawidłowej mikroflory jelitowej u niemowląt.
• Mleko kozie różni się także od mleka krowiego pod względem udziału i koncentracji wielu kwasów tłuszczowych, co może wpływać na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi.
• Witaminy (takie jak A, B1, B2, C i D) z mleka koziego są lepiej przyswajalne. Jego regularne spożywanie ma pozytywny wpływ na działanie układu nerwowego, odpornościowego, sercowego, a także na wzrok czy mineralizację zębów.
• Mleko kozie zawiera mniej witaminy B6 i B12, a także żelaza i kwasu foliowego niż mleko krowie. Żelazo z mleka koziego jest jednak lepiej przyswajalne niż z mleka krowiego.
• W mleku kozim nie ma β-karotenu, który przekształca się witaminę A – stąd jego charakterystyczna, biała barwa.

Sprawdź też, co warto wiedzieć o karmieniu mlekiem modyfikowanym.

Czy mleko kozie jest dla alergików?

Wiele osób uważa, że mleko kozie jest bezpieczniejszą opcją dla dzieci z alergią na białka mleka krowiego (BMK). Niestety, dowody naukowe wskazują na wysokie ryzyko reakcji krzyżowych. Białka mleka koziego są bardzo podobne strukturalnie do białek mleka krowiego, co sprawia, że większość dzieci uczulonych na krowie mleko nie będzie tolerować również koziego. Jeśli u Twojego dziecka występuje alergia, każdą zmianę preparatu należy skonsultować z lekarzem, gdyż samo przejście na mleko pochodzenia koziego może nie wystarczyć. 

Jeśli masz trudności z karmieniem, przeczytaj, jak karmić noworodka butelką oraz co zrobić, gdy niemowlę nie chce jeść. 

Kozie mleko dla niemowlaka – od kiedy można je podawać?

Mleko kozie, tak jak mleko krowie, nie powinno być podawane niemowlętom do ukończenia 1. roku życia. Wynika to ze zbyt dużej zawartości soli mineralnych (przez co może za bardzo obciążać nerki maluszka) oraz niewystarczającej zawartości kwasu foliowego i witaminy B12.

Obowiązujące obecnie zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci brzmią następująco:

„Mleko takie cechuje bardzo wysokie, niekiedy niebezpieczne, stężenie soli mineralnych oraz mała zawartość kwasu foliowego i witamin (zwłaszcza witaminy B12). Zdecydowanie nie należy stosować takiego mleka u niemowląt poniżej 12. m.ż. Wprawdzie nie jest to postępowanie zalecane, ale zdarza się, że mleko kozie lub owcze jest podawane starszym dzieciom. Spożywanie takiego mleka zwiększa ryzyko wystąpienia niedokrwistości z niedoboru kwasu foliowego i/lub witaminy B12”.

Ile konkretnie można podać mleka koziego?

• Do 12. miesiąca życia w formie mleka modyfikowanego (zgodnie z instrukcją na opakowaniu). Podczas rozszerzania diety niemowlaka (po 6. miesiącu życia) można ostrożnie wprowadzać przetwory na bazie mleka koziego (sery, jogurt). Niewielkich ilości mleka koziego można używać jako bazy (np. do kaszki), ale nie może ono zastępować mleka modyfikowanego ani piersi. 
• Po 1. roku życia dziecko może pić pasteryzowane mleko kozie jako uzupełnienie diety, jednak w ilości nieprzekraczającej 500 ml dziennie.

Modyfikowane mleko dla niemowląt – kozie czy krowie?  

Niezaprzeczalnie najlepszym i najzdrowszym sposobem karmienia niemowląt jest mleko matki. Zgodnie z zaleceniami WHO do 6. miesiąca życia niemowlę powinno być karmione wyłącznie pokarmem kobiecym. Jednak wiele mam, z różnych powodów, nie może albo nie chce karmić dziecka piersią. 

W świetle obowiązującego prawa modyfikowane mleko kozie jest uznawane przez Unię Europejską za bezpieczną alternatywną opcję żywienia niemowląt. Rozporządzenie UE 2016/127 z dnia 25 września 2015 r.  stanowi, że preparaty do początkowego i dalszego żywienia niemowląt mogą być wytwarzane na podstawie białka mleka krowiego, koziego i izolatów białka sojowego.

Na bezpieczeństwo mleka koziego wskazują też badania naukowe, wedle których niemowlęta karmione modyfikowanym mlekiem kozim rozwijają się prawidłowo. Kozie mleko modyfikowane jest w mniejszym stopniu przetworzone niż mleko modyfikowane z mleka krowiego, bo naturalnie zawiera składniki, które dodaje się do innych mlek modyfikowanych. 

Mleka modyfikowane na bazie mleka koziego są jednak często dużo droższe od tych tradycyjnych. Wynika to z tego, że mleko kozie jest trudniej dostępne. Mało tego, produkt, na którego bazie tworzy się mieszankę, często pochodzi z hodowli ekologicznych, w których kontrola jakości wyrobów jest zdecydowanie lepsza. Więcej informacji o preparatach znajdziesz w rankingu najlepszych mlek kozich dla niemowląt.

Sprawdź też, jak przechowywać mleko z kobiecej piersi.

Czy mleko kozie jest zdrowsze od krowiego?

Między oboma rodzajami mlek istnieją wyraźne różnice. Wielu rodziców zastanawia się, czy wybór produktów kozich to gwarancja lepszego zdrowia dla dziecka. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów naukowych na to, by mleko kozie było ogólnie „zdrowsze”. 

Wybór między tymi dwoma rodzajami mlek opiera się raczej na różnicach w tolerancji i kompozycji składników, a nie na wyższości jednego surowca nad drugim.

• Wszystkie mleka modyfikowane – niezależnie od tego, czy ich bazą jest mleko krowie, czy kozie – muszą spełniać te same, bardzo rygorystyczne normy unijne dotyczące zawartości witamin, minerałów i wartości energetycznej. 
• Badania kliniczne wykazują, że niemowlęta karmione modyfikowanym mlekiem kozim rozwijają się prawidłowo i w tempie porównywalnym do dzieci karmionych mieszankami krowimi. 
• Mleko kozie może być uznane za „lepsze” jedynie w indywidualnych przypadkach, gdy dziecko lepiej toleruje jego profil białkowy lub gdy występują lekkie problemy z trawieniem.

Podsumowując, jeśli Twoje dziecko dobrze toleruje mleko krowie, nie ma medycznej konieczności zmiany go na kozie w nadziei na „ekstra” efekty zdrowotne. To raczej bezpieczna i wartościowa alternatywa, a nie cudowny środek o udowodnionej naukowo wyższości.

Mleko kozie w kosmetykach

Mleko kozie jest też stosowane jako składnik kosmetyków, także dla dzieci. Przede wszystkim nawilża skórę i chroni ją przed utratą wody. Odpowiada za to między innymi kwas linolowy, który przyspiesza procesy regeneracyjne naskórka. Dlatego, jeżeli Twoje dziecko ma bardzo przesuszoną skórę, możesz dolać odrobinę mleka koziego do kąpieli lub używać kosmetyków dziecięcych z mlekiem kozim w składzie.

FAQ – najważniejsze pytania i odpowiedzi

Źródła:

1. Hozyasz Kamil K.; Alternatives to cow’s milk products in infant nutrition: Goat’s milk-based formulas [W:] Journal of Education, Health and Sport. 2017; 7(4):68-76.
2. Pastuszka R.; Barłowska J.; Litwińczuk Z.; Walory odżywcze i prozdrowotne mleka koziego [W:] Medycyna Weterynaryjna, (8), 480-485
3. Hozyasz KK, Radomyska B, Gryglicka H. Kiedy wprowadzać mleko krowie do diety młodszych dzieci? Pediatr Med Rodz 2009; 5:23-26
4. Brzozowska P.; Urbańska D.; Bagnicka E.; Mleko kozie jako żywność funkcjonalna, Argo Podkarpacie,
5. Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2016/127 z dnia 25 września 2015 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 2.2.2016
6. Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria. 2014